CHÙA ÔNG HAY THẤT PHỦ CỔ MIẾU TRONG TẾT NGUYÊN TIÊU

Chùa Ông - một ngôi chùa cổ nhất nhì Đồng Nai tọa lạc tại Cù Lao Phố, xã Hiệp Hòa, Tp. Biên Hòa, hướng mặt ra sông Đồng Nai được xây dựng vào năm 1684. Đây là ngôi chùa Hoa gắn với sự thịnh suy của lịch sử cộng đồng người Minh Hương ở vùng đất phương Nam. Lúc đầu Chùa mang tên Miếu quan Đế, sau đổi thành Thất Phủ Cổ Miếu. Chùa thờ Quan thánh Đế quân còn gọi là Quan Công hay Quan Vũ, một nhân vật lịch sử sống vào thời Tam Quốc, cuối đời nhà Hán. Đây là một cơ sở tín ngưỡng tôn giáo của cộng đồng người Hoa ở vùng đất Nam bộ.
Miếu Quan Đế là một công trình có qui mô tương đối lớn. Gia Định thành thông chí, có viết: “Ở phía Nam Cù Lao Đại Phố phía đông đường tam giai, ngó đến sông Phước, miếu điện nguy nga có đắp tượng cao hơn 1 trượng, phía sau là Quán Quan Âm, ngoài bao tường gạch có con lân bằng đá ngồi 4 góc... Mùa thu năm Ất Tỵ, ở Trấn Biên có lụt lớn, tượng thờ bị ngâm rã, rường cột, mái ngói có nhiều chỗ mục nát. Năm Đinh Sửu (1817), người làng hội họp bàn định trùng tu mà không đủ sức, mời tôi (tức Trịnh Hoài Đức) làm chủ việc ấy vì tôi là người sở tại: nơi miếu cũ (...). Nên tôi quyết chí kêu gọi chúng dân hợp tác làm lại miếu mới, đắp lại pho tượng, sửa sang đồ thờ, nay cũng tạm được gọi đầy đủ”...
Như vậy, Chùa Ông được trùng tu lần đầu tiên vào năm Đinh Sửu (1817). Sau vài lần tu bổ, sang sửa, năm 1927, Quan Âm các phía sau Chánh điện đã được người Hoa tái thiết lại theo lối cấu trúc hiện đại và giữ nguyên trạng cho đến hôm nay. Có thể nói, chùa tọa lạc trên thế đất đẹp, thoáng rộng, được ngăn cách với bên ngoài bởi bức tường gạch cao 2,5 mét, 4 góc có 4 con lân bằng đá. Ngay cổng vào, sát bờ sông, cây si cổ thụ tỏa bóng mát tạo cho chùa Ông vừa có nét hiện đại lại vừa mang nết cổ kính, tâm linh.
Người ta tin rằng, Quan Thánh linh thiêng, vì vậy ngoài việc thưởng lãm thì nhiều người đến đây cầu xin ông ban cho sức khỏe, bình an, mùa màng bội thu, làm ăn may mắn.
Đặc trưng kiến trúc của người Hoa thể hiện rõ trong tổng thể cũng như từng chi tiết của Chùa, đó là màu sắc lộng lẫy, quyền lực. Chùa Ông gồm ba toà nhà riêng biệt liên kết với nhau có cấu trúc theo kiểu “nội công ngoại quốc”, gồm một toà nhà ở chính giữa hay còn gọi là điện thờ chính hình chữ Công, ba dãy nhà bao quanh hình chữ Khẩu. Toà chánh điện thờ Quan Thánh Đế Quân. Toà nhà bên trái xưa kia là hội quán Phước Châu nay sử dụng làm nhà bếp và thờ Thần tài. Toà nhà bên phải xưa kia là hội quán Quảng Đông nay sử dụng làm nơi tiếp khách và nhà kho. Phía sau điện thờ chính là toà nhà hai tầng kiến trúc hiện đại thờ Phật Bà Quan Âm còn gọi Quan Âm các.
Tổng thể kiến trúc chùa Ông đặc biệt là khu điện thờ chính đã thể hiện trình độ kỹ thuật điêu luyện, khiếu thẩm mỹ tinh tế của những nghệ nhân dân gian. Chánh điện gồm Tiền điện, Trung điện và Hậu điện tiếp nối với nhau theo một trục thẳng từ ngoài vào trong, chắc chắn, uy nghi và mang đậm nét kiến trúc Trung Hoa.
Từ năm 2012 đến nay, cộng đồng người Hoa ở Đồng Nai và các vùng lân cận đã tổ chức Lễ hội chùa Ông vào mỗi dịp mùa Xuân. Đây cũng là cách để người Hoa ở đây lưu giữ, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống có giao thoa với giá trị văn hóa truyền thống của người Việt./.
- P/s: Vì Ban quản lý Chùa không cho phép quay Chính điện nơi Ban thờ Ông nên mình phải tuân thủ quy định. Một điều nuối tiếc nữa là năm nay do ảnh hưởng dịch Covid nên lễ hội Chùa Ông đã không diễn ra, hẹn các bạn vào năm sau khi dịch bệnh đã bị đẩy lùi.
(Hiện nay, chùa Ông không chỉ thờ Quan Công mà còn thờ Châu Xương, Quan Bình là hai người con nuôi và là dũng sĩ trung thành của ông. Ngoài ra, chùa còn thờ Thiên Hậu, Nguyên Quân, Kim Huệ thánh Mẫu, Mẹ Độ, Mẹ Sanh, Quan Âm Bồ tát, Triệu Huyền Đàn, Thái Thế, Ngũ Hành Nương Nương … Di tượng cổ nhất của chùa là tượng Thiên hậu Nguyên Quân.)

Ong pagoda - the second oldest pagoda in Dong Nai is located in Cu Lao Pho, Hiep Hoa commune, city. Bien Hoa, facing the Dong Nai River, was built in 1684. This is a Hoa pagoda associated with the prosperity of the history of the Minh Huong community in the South. At first, the pagoda was named Quan De Temple, later it was changed to That Phu Co Temple. The pagoda worships Quan Thanh De Quan, also known as Quan Cong or Quan Vu, a historical figure living in the Three Kingdoms period, at the end of the Han Dynasty. This is a religious belief base of the Chinese community in the Southern region.
From 2012 up to now, the Chinese community in Dong Nai and surrounding areas has held the Ong pagoda festival every spring. This is also a way for the Chinese here to preserve, preserve and promote traditional cultural values that interfere with traditional cultural values of the Vietnamese people./.