LỄ CUNG THỈNH SẮC ÔNG CHU DU - LỄ HỘI KỲ YÊN ĐÌNH TÂN LÂN 2023
Vào mỗi dịp cuối năm trong tiết trời se lạnh cuối đông đầu xuân, người dân Biên Hòa - Đồng Nai lại có dịp chứng kiến và tham gia lễ hội Kỳ Yên đình Tân Lân, đây là một trong những lễ hội lớn nằm trong sinh hoạt tín ngưỡng dân gian lâu đời của người dân ở địa phương.
Ngoài giá trị lịch sử, mỹ thuật, đình Tân Lân còn được nhiều người dân địa phương biết đến bởi lễ hội kỳ yên rất độc đáo quy mô và đặc sắc. Hằng năm cứ vào ngày 22-24 tháng Mười âm lịch, đình Tân Lân lại tổ chức lễ hội kỳ yên rất lớn. những ngày này đình luôn mở cửa đón chào tất cả những ai đến viếng, thắp nhang cúng Thần hoàng Bổn cảnh Trần Thượng Xuyên và các ban thờ phối tự trong đình.
Ngày 23/10/1720, Trần Thượng Xuyên tức Trấn Biên Đô đốc tướng quân qua đời. Người dân nơi ông sinh sống vì muốn tưởng nhớ đến công lao của ông trong thời đầu khai phá đất đai và mở rộng giao lưu và buôn bán thương mại vùng Đồng Nai - Gia Định, họ đã lập một ngôi miếu nhỏ để thờ cúng ông ngay tại khu vực thành cổ Biên Hòa.
Đức ông Trần Thượng Xuyên là người có công lớn trong việc khai khẩn vùng đất Biên Hòa xưa thành một vùng kinh tế phát triển, mở mang các ngành nghề nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương nghiệp…Mặt khác, Đức Ông còn là một dũng tướng thao lược của Chúa Nguyễn, nhiều lần cầm binh đánh giặc, giữ an bờ cõi, mở rộng biên cương nước Việt; được Chúa Nguyễn ban danh hiệu cao quý “Nguyễn Vi Vương, Trần Vi Tướng, đại đại công thần bất diệt; các vua Minh Mạng, Thiệu Trị phong là “Thượng Đẳng Thần”. Ngôi miếu thờ Trấn Biên Đô đã phải di dời hai lần là vào năm 1861 và vào năm 1906, sau đó mới chuyển đến nơi hiện nay. Miếu được xây dựng từ năm 1935, với kiến trúc kiên cố và lấy tên là Tân Lân thành cổ miếu (hay Đình Tân Lân).
Đình Tân Lân đã được Bộ Văn hoá Thông tin Thể thao và Du lịch xếp hạng vào danh sách di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia vào ngày 25/03/1991.
Lễ hội Kỳ Yên Đình Tân Lân thường diễn ra trong 3 ngày. Lẽ hội gồm có nhiều hoạt động cơ bản như: lễ cung thỉnh sắc ông, lễ nhập đoàn, lễ xây chầu đại bội, lễ thỉnh sanh, lễ hạ đàn. Các thành viên trong Ban tổ chức trước khi tham gia các nghi lễ phải dúng rượu trắng để tẩy uế bản thân.
Trước khi cử hành lễ rước Đức ông đi diễu quanh thành, phải thực hiện lễ khai sắc ông: đức ông phải được tắm rửa bằng rượu, sau đó mặc áo bào… Ngoài ra, trong lễ hội này còn có nghi thức cúng tiên yết, là một hoạt động cầu nguyện cho xã hội yên bình, người dân có cuộc sống âm no, hạnh phúc
Trong những ngày tổ chức lễ hội, rất đông dân chúng khắp nơi thường đều tụ tập về đây để trẩy hội, dâng hương, rước Đức ông đi chu du trong thành, xem hát bội và hát tuồng
Lễ hội đình Tân Lân tiêu biểu cho lễ hội cúng đình Nam bộ gồm các nghi thức truyền thống như: nhập đàn, cung thỉnh sắc Ông tuần du, xây chầu đại bội, cúng Tiên sư hậu bối, tỉnh sanh, hạ đàn, Tôn vương, lễ tất chung mãn. Đêm đầu tiên, đình làm lễ nhập đàn. Lễ này mang dấu ấn của Phật giáo dung hợp trong tín ngưỡng dân gian. Thầy tụng và phật tử tụng kinh Nhật tụng nhằm “sái tịnh tẩy uế cầu an”. Điểm này tương tự các nghi lễ thanh tẩy không gian lễ hội của các cộng đồng ở Nam bộ.
Lễ vật cúng Đức Ông là những mâm lễ do Ban Quý tế chuẩn bị như: xôi chè, trái cây, hương đăng, trà rượu. Bàn La Liệt trước chánh điện đặt heo tế thần nghi Tỉnh sanh. Ngoài ra còn đặt những mâm lễ vật do bá tánh đem tới như: heo quay, mâm xôi, mâm bánh, trái cây, giấy vàng bạc… Sau khi cúng xong, lễ vật được đem ra hậu đình “kiếng” lại một phần cho đình. Tất cả những mâm lễ dù lớn dù nhỏ đều được Ban Quy tế đình dán giấy biên nhận để không bị lẫn lộn, thất lạc. Đây cũng là điểm mới mà các đình, miếu ngày nay thường thực hiện.
Điểm nhấn của lễ hội đình Tân Lân chính là cuộc cung thỉnh sắc Ông tuần du trên các tuyến đường xung quanh chợ Biên Hòa. Một không khí rất sôi động, náo nhiệt chuẩn bị cho đoàn rước. Từng đoàn nối tiếp nhau dẫn đầu là các đội lân sư rồng, bàn nghi thức, kiệu thỉnh sắc Ông và linh tượng Ông, các nam thanh nữ tú cầm lồng đèn gánh hoa, đoàn nhạc Tiều… tạo nên cảnh trí rực rỡ, tươi vui và đặc sắc. Trên các con đường đoàn cung thỉnh đi qua, người dân lập các bàn thờ, hương án để đón Ông. Người dân trang trí, sắp đặt các bàn thờ tùy vào lòng hảo tâm. Có những bàn thờ khá quy mô với chân đèn, bát nhang, sắp đặt nhiều lễ vật có khi cả con heo quay, các mâm bánh bao, mâm xôi, trái cây, nhang đèn thịnh soạn… Khi kiệu Ông đi qua, gia chủ chờ đón và mời các đoàn lân ghé vào nhảy múa mong được may mắn, sau đó gia chủ tặng lộc cho các đoàn hậu tạ và thể hiện lòng thành tín với Đức Ông.