"Một quốc gia hai chế độ": Cuộc lật lọng kéo dài hơn 20 năm | Trí Thức VN

150 năm trước, Vương quốc Anh đã giành quyền kiểm soát các phần lãnh thổ của Hồng Kông thông qua ba hiệp ước với nhà thanh Trung Quốc. Dưới sự cai trị của Anh quốc, Hồng Kông phát triển vượt bậc về nhiều mặt như kinh tế, văn hóa, xã hội. Thế nhưng, mọi chuyện đã thay đổi từ khi Đảng Cộng sản Trung Quốc giành được một ghế tại Liên Hợp Quốc vào năm 1971. Chính quyền Bắc Kinh đã bắt đầu tiến hành các hoạt động ngoại giao nhằm giành lại đất ở Hồng Kông và Macau. Các câu hỏi về Hồng Kông và Macau thuộc về loại câu hỏi xuất phát từ một loạt các hiệp ước bất bình đồng mà các đế quốc đã áp đặt đối với Trung Quốc. Hồng Kông và Macau là một phần lãnh thổ Trung Quốc bị chính quyền Anh và Bồ Đào Nha chiếm đóng. Hồng Kông và Macau hoàn toàn nằm trong chủ quyền của Trung Quốc và hoàn toàn không thuộc phạm chủ lãnh thổ thuộc địa thông thường. Cùng năm đó, Liên Hợp Quốc đã thông qua nghị quyết loại bỏ Hồng Kông và Macau khỏi danh sách chính thức cấp thuộc địa. Trong những năm 1980, hàng loạt các cuộc đàm phán nghiêm túc giữa chính phủ Anh và Trung Quốc về tương lai của Hồng Kông đã diễn ra, cho thấy việc tách các vùng lãnh thổ bị nhượng lại và chỉ trả lại tân giới cho Trung Quốc được cho là phi thực tế. Năm 1982, Thủ tướng Anh Margaret Thatcher trong một cuộc thảo luận với Đặng Tiểu Bình đã nhắc lại tính hợp lệ của việc gia hạn hợp đồng thuê lãnh thổ Hồng Kông. Đáp lại, Đặng Tiểu Bình với tư cách là người kế thừa của Triều Nhà Thanh và Trung Hoa Dân Quốc đã tuyên bố sẽ lấy lại toàn bộ tân giới, cửu lòng và đảo Hồng Kông. Trung Quốc coi các hiệp ước về Hồng Kông là không bình đẳng và cuối cùng từ chối việc mất chủ quyền vĩnh viễn đối với khu vực Hồng Kông, bất kể các hiệp ước trước đây là gì. Thủ tướng Anh Margaret Thatcher cho biết, Đặng Tiểu Bình đã nói thẳng thừng rằng Trung Quốc có thể dễ dàng chiếm Hồng Kông bằng vũ lực. Tôi có thể tiến vào và chiếm toàn bộ Hồng Kông trong chiều nay. Thủ tướng Thatcher trả lời rằng, tôi không thể làm gì để ngăn cản ông, nhưng thế giới bây giờ sẽ biết Trung Quốc là quốc gia như thế nào. Hai năm sau, năm 1984, tuyên bố chung Trung-Anh được ký kết, Trung Quốc hứa rằng Hồng Kông là một quốc gia hai chế độ, người dân Hồng Kông sẽ nắm quyền Hồng Kông. Hồng Kông sẽ được trải cho Trung Quốc vào năm 1997. Nhưng đừng sợ, Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ không đến để kiểm soát Hồng Kông, bởi vì bạn có một quốc gia hai chế độ, một cho Đại lục, một cho Hồng Kông. Vì thế, bạn sẽ có hệ thống tư bản của bạn, quyền tự do của bạn, luật pháp của bạn, sự an toàn của cá nhân bạn trong 50 năm sau năm 1997 cho đến năm 2047. Năm 1997, Chính phủ Anh chính thức bàn giao chủ quyền Hồng Kông cho Trung Quốc, chấm hết thời kỳ Hồng Kông dưới sự kiểm soát của Đế quốc Anh. Giờ đây, người Hồng Kông sẽ điều hành Hồng Kông. Đó là lời hứa và đó là định mệnh không lai chuyển. Sau 20 năm chuyển giao chủ quyền, Hồng Kông trở thành viên ngọc quý, giúp Bắc Kinh tiếp cận các thị trường quốc tế, là đầu tàu kéo nguồn vốn nước ngoài đổ vào Trung Quốc. Sự quan trọng này của gương càng đã khiến mong muốn thâu tóm của Đảng Cộng sản Trung Quốc không ngừng hạ nhiệt. Tôi nghĩ rằng chính phủ Trung Quốc đang cố làm hạn chế quyền tự do mà chúng tôi đang có. Họ cử những đảng viên thân tính đến Hồng Kông đảm nhận những vị trí quan trọng trong các tập đoàn, thâm nhập vào các vị trí quan trọng trong chính phủ. Đa số họ đều có mối liên hệ đặc biệt với Trung Cộng. Tôi nghĩ rằng quyền tự do ở Hồng Kông đang mất dần. Nếu bạn tìm hiểu về sự việc ở Tân Cương hay Đại Lục, hầu hết những điều đảng cầm quyền làm là trái pháp luật và phi nhân tính. Năm 2003, Bắc Kinh đã cố gắng thông qua Điều luật 23 để kiểm soát người Hồng Kông, nhưng hơn nửa triệu cư dân đã xuống đường phản đối buộc chính phủ phải rút dự luật. Năm 2012, ông Tàu Cận Bình lên nắm quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc, từ đó sự thâm nhập vào Hồng Kông của Bắc Kinh càng tăng tốc rõ rệt. Các đảng viên cố gắng thâm nhập vào chính phủ, trường đại học, doanh nghiệp và chuyên gia các lĩnh vực. Ví dụ Liên đoàn Công đoàn Toàn Trung Quốc, Liên đoàn Công đoàn Hồng Kông FTU, Liên đoàn Công nhân Giáo dục Hồng Kông FEW, Mạng lưới Mặt trận Thống nhất, v.v. Theo cựu chủ tịch Đảng Dân chủ Hồng Kông, hiện tại đã có hơn 210.000 cán bộ ngầm của Đảng Cộng sản Trung Quốc đang hoạt động tại đây. Mặt trận Thống nhất đồng thời tham gia vào nhiều nhóm lợi ích bất kể khuyên hướng chính trị của họ, ngăn cản các nhà dân chủ nắm được đa số ghế trong hội đồng lập pháp và hội đồng quận. Trong suy nghĩ của Bắc Kinh, Mặt trận Thống nhất có thể đồng tuồn với nền tự trị ở Hồng Kông, vì theo họ, nếu Mặt trận Thống nhất thành công thì phe thân Bắc Kinh có thể thu thập đủ ủng hộ từ công chúng. Năm 2012, Trung Quốc khởi xướng giáo dục yêu nước ở Hồng Kông bằng cách đưa các chương trình tẩy não vào trường học, tồn vinh Đảng và thay đổi sách giáo khoa lịch sử. Điều này ngay sau đó đã kích động một cuộc phản đối của phụ huynh và học sinh, buộc chính phủ phải lùi bước. Ở Hồng Kông, người Anh đã rất cởi mở trong giáo dục người dân, không đề cập đến chủ nghĩa quốc gia Trung Quốc. Nên ở Hồng Kông, về truyền thống và lịch sử, hệ thống giáo dục không khắc nghi chủ nghĩa yêu nước mạnh mẽ trong tâm lý nhiều người trẻ. Sau năm 1997, di sản giáo dục bán thu địa này vẫn còn tồn tại. Bên cạnh đó, trong kỷ nguyên toàn cơ hóa, giới trẻ Hồng Kông hiểu về Trung Quốc không chỉ qua sách giáo khoa mà còn có Internet nên khối giáo dục ở Hồng Kông là cực kỳ tự chủ. Từ năm 2013, Đảng Cộng sản Trung Quốc bắt đầu tăng cường kiểm soát Hồng Kông, khiến các cuộc biểu tình càng lớn hơn và Đảng Cộng sản Trung Quốc cũng càng lúc càng sử dụng nhiều bạo lực hơn. Các hộ nhóm du côn xuất hiện, các nhà báo vạch gió sự thật bị đàn áp, tự do báo chí bị chèn ép, phương tiện truyền thông bị mua chuộc, Hồng Kông tiếp tục hỗn loạn và trở nên không thể kiểm soát. Nhưng đó cũng có thể là điều mà các nhà lãnh đạo Trung Quốc muốn, một cái cớ để triển khai lực lượng an ninh và áp đặt sự kiểm soát trực tiếp đối với đặc khu. Năm 2014, Bắc Kinh tiến hành giới hạn nghiêm ngặt trong việc bỏ phiếu, tất cả ứng viên chỉ được phê duyệt bởi chế độ chấm dứt giấc mơ dân chủ của Hồng Kông. Bắc Kinh đang từ bỏ lời hứa của chính mình vào năm 1997 rằng Hồng Kông có thể giữ được sự dân chủ cho tới năm 2047. Năm 2016, Đảng Cộng sản Trung Quốc can thiệp liên tục vào sự độc lập tư pháp của Hồng Kông. Thông qua một vụ kiện tại toán chính trị, Bắc Kinh tuyên bố rằng sẽ ban hành một giải thích về luật cơ bản. Tất nhiên giải thích này, không được chính quyền Hồng Kông yêu cầu, đã tác động trực tiếp đến việc loại bỏ hai thành viên được bầu của Hội đồng Lập pháp Hồng Kông. Sự can thiệp của Bắc Kinh trong trường hợp này có thể gây ra thiệt hại lâu dài đối với sự độc lập tư pháp của Hồng Kông. Vào năm 2017, phía Trung Quốc tiếp tục phản bội lời cam kết năm 1997. Giờ đây, khi Hồng Kông đã trở về Trung Quốc được 20 năm, tuyên bố chung Trung Anh chỉ là một tài liệu lịch sử và không còn ý nghĩa thực tiễn nào nữa. Tuyên bố chung đó cũng không có bất kỳ ràng buộc nào về cách chính quyền trung ương Trung Quốc quản lý Hồng Kông. Nước Anh không có chủ quyền, không có quyền quản lý và không có quyền giám sát đối với Hồng Kông. Tôi hy vọng các bên liên quan cân nhắc đến thực tế này. Vào năm 2019, dưới sự thúc giục của Bắc Kinh, chính phủ đặc khu Hồng Kông đã cố gắng thúc đẩy luật cho phép dẫn độ người Hồng Kông và nghi phạm đến Trung Quốc để xét xử. Những người bị dẫn độ sẽ phải chịu tuân thủ hệ thống tư pháp của Đà Cộng sản Trung Quốc. Họ cố gắng đưa người về xét xử của đại lục. Với cơ bản, bất cứ ai mà Bắc Kinh không thích. Đây là điều rất quan trọng. Điều đó sẽ bảo vệ công lý. Những thay đổi được đề xuất đối với luật dẫn độ sẽ khiến bất cứ ai ở Hồng Kông đang làm những công việc có liên quan đến đại lục bị nguy hiểm. Sẽ không ai được an toàn, bao gồm các nhà hoạt động, luật sư nhân quyền, nhà báo và nhân viên xã hội. Tháng 6 năm 2019, biểu tình phản đối luật dẫn độ diễn ra. Hơn 3.000 luật sư, công tố viên, sinh viên luật và các học giả đã tuần hành trong im lặng và kêu gọi chính phủ tạm gác đề xuất này. Sau đó, cuộc biểu tình được số lượng lớn dân chúng ủng hộ, số người tham gia được phía tổ chức công bố đã lên tới 2 triệu người, trong khi lực lượng cảnh sát nói rằng chỉ hơn 240.000 người. Cảnh sát bắt đầu bắn đạn cao su vào đám đông, đạn hơi cay liên tục được sử dụng, ngay cả các nhà báo cũng bị bắn. Trong tuần cuối tháng 7 năm 2019, Hồng Kông bước vào một bước ngoạt mới đầy bạo lực. Đến năm 8, các vụ tấn công bạo lực đã xảy ra. Một đoạn video cho thấy phía cảnh sát đã rút khỏi nhà ga trước khi bạo loạn xảy ra và không nhận bất cứ cuộc gọi trợ giúp nào từ phía người dân. Cảnh sát bắt đầu đánh đập người dân, không hỏi danh tính, không điều tra, thay vào đó họ tấn công bằng ruồi cui và thuốc xịt tiêu. Đầu tháng 8 năm 2019, một người phụ nữ bị cảnh sát bắn vào mắt. Phía Trung Quốc đã nhanh chóng trả lời rằng người phụ nữ bị thương không phải do cảnh sát mà là bởi người biểu tình. Bà Emily Lau, cựu chủ tịch Đảng Dân Chủ ở Hồng Kông cho biết. Người Hồng Kông chúng tôi không đấu tranh để đòi độc lập. Đừng để bị chính quyền Trung Quốc rắt mũi. Họ có cả một hệ thống bôi nhọ kiểu này, rằng chúng tôi là những phần tử ly khai, đấu tranh đòi độc lập. Đại đa số họ muốn chiến đấu vì muốn chính phủ Trung Quốc giữ lời hứa như đã hứa trong tuyên bố Trung Anh, giữ luật cơ bản và một quốc gia, hai chế độ. Cảnh sát có thể không nhận lệnh từ Carrie Lam lúc này, họ nhận lệnh từ Đảng Cộng sản Trung Quốc. Đây là lý do tại sao các chiến thuật lại bạo lực và vô nhân đạo như vậy. Bạo lực liên tục leo thang, định điểm leo cuộc tấn công bất ngờ vào các trường đại học. Đại học bách khoa trở thành tâm trấn. Vào ngày 18 tháng 11, người ta ước tính có khoảng 1.000 quả lựu đạn hơi cay được ném vào trường. Cảnh sát cố gắng bắt giữ bất cứ ai, cố gắng chạy thoát. Họ đạp mạnh vào đầu, kéo lê người và đánh tới tấp vào các sinh viên. Kể từ khi cuộc biểu tình bắt đầu, nhiều cái chết bí ẩn xuất hiện. Nhiều vụ rơi từ trên cao, treo cổ từ từ, mất tích, sát chết có dấu hiệu bị xâm hại, thi thể trôi sông. Dường như Đảng Cộng sản Trung Quốc đang muốn người ta thấy được, đối trọi với Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ chỉ có cái chết. Ngày 19 tháng 11, xưởng in của thời báo Epoch Times Hong Kong, một trong số ít tờ báo tiếng Trung, đưa tin vạch trần thủ đoạn tà ác của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Bị một nhóm côn đồ xông vào đốt cháy. Nhóm côn đồ này muốn đốt cháy toàn bộ xưởng, hoặc muốn đe dọa những người làm việc nơi đây. Ngày xưởng in chúng tôi bị tấn công là dịp kỷ niệm 15 năm xuất bàn quyền cứu bình. Chính bài bình luận về Đảng Cộng sản Trung Quốc khởi xướng phong trào thoái xuất khỏi Đảng Cộng sản Trung Quốc. Đến nay hơn 300 triệu người Trung Quốc đã sử dụng bí danh để rời bỏ các tổ chức của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Rõ ràng thời báo Epoch Times Hong Kong đã bị Bắc Kinh sợ hãi và thủ ghét. Mới đây cuối tháng 3 năm 2020, một chiếc trực thăng của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đồn trú tại Hong Kong đã bị rơi, khiến bốn thành viên phi hành đoàn có khả năng đều tử nạn. Các chuyên gia cho rằng sự cố này đã hé lộ việc Bắc Kinh vẫn đang tiếp tục sử dụng cơ bắp để răn đe người Hong Kong, ngay cả trong đại dịch viêm vổi Vũ Hán. Cuối tháng 4, cảnh sát đã tiến hành bắt giữ 15 chính trị gia dân chủ Hong Kong với cáo buộc đã tham gia biểu tình vào năm 2019 để phản đối sự can thiệp của Bắc Kinh vào các vấn đề của Hong Kong. Văn phòng Liên lạc Trung ương, cơ quan hàng đầu của Trung Quốc tại Hong Kong ngày 17 tháng 4 tuyên bố. Họ có đủ thẩm quyền để thực hiện giám sát và bày tỏ quan điểm nghiêm khắc về các vấn đề quan trọng liên quan đến đặc khu. Thông báo này không khác gì ý đồ muốn đặt Hong Kong dưới sự kiểm soát trực tiếp của Bắc Kinh. Bất chấp sự chấn áp đầy bạo lực của nhà câm quyền Bắc Kinh, người Hong Kong vẫn không hề trùn bước. Họ đã thể hiện một thông điệp dứt khoát với chính quyền đặc khu và Bắc Kinh rằng. Tất cả những gì chúng tôi đòi hỏi chỉ là thúc giục Bắc Kinh và chính quyền Hong Kong rút lại dự luật dẫn độ, chấm dứt sự tàn bạo của cảnh sát và trả lời các yêu cầu của chúng tôi về bầu cử tự do. Tôi kêu gọi cộng đồng quốc tế gửi thông điệp rõ ràng đến Chủ tịch Tập Cận Bình rằng gửi quân đội hay sử dụng pháp lệnh khẩn cấp không phải là cách giải quyết. Chúng tôi sẽ tiếp tục đấu tranh bất kể họ sẽ bắt bớ hay truy tố chúng tôi ra sao. Tinh thần dấn thân của hàng triệu người Hong Kong trong suốt thời gian qua cho thấy sự quyết tâm cao độ để đạt được mục tiêu quan trọng nhất, tự do làm chủ cuộc đời của mình ngay lúc này. Còn bây giờ, những gì Hong Kong đã thấy và đi qua ở dòng活 giới phí chánh niệm trong năm qua 6 đời, có thể là v?..nhiều sạch tổi đến khi tại nước. Vì vậy, để nói trước, hôm nay của Hồng Kỳ có thể là ngày hôm nay của thế giới nếu bạn không diễn ra bây giờ. Trong chương trình quan sát Trung Quốc của Trí thức VN, chúng tôi mong muốn gửi đến quý khán giả những tin tức cập nhật và bình luận chuyên sâu về Trung Quốc, minh bạch và không bị kiềm duyệt. Đừng quên subscribe để theo dõi kênh của chúng tôi. Xin chào và hẹn gặp lại ở chương trình lần sau.