Độc đáo múa Thiên Cẩu ở Hội An

Đà Nẵng - Thành Phố Đáng Sống
291 người theo dõi
Múa Thiên cẩu là một loại múa vật linh khá đặc biệt, lưu truyền ở Hội An (Quảng Nam) từ lâu đời, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng nhiều người dân phố Hội. Trải qua quá trình phát triển, múa Thiên cẩu dần trở thành lối múa dân gian đặc trưng ở Hội An, có bài bản và kỹ thuật riêng, gắn với ý nghĩa trừ tà, cầu phúc, cầu trăng sáng để mùa màng bội thu, nhân khang vật thịnh. Múa Thiên cẩu là nét văn hóa đặc trưng đặc sắc làm nên linh hồn của Tết Trung thu ở Hội An.
---
Video made by Sao Media
#enjoyhoian #vanhoavietnam #ilovedanang #travel #vietnam
Mỗi rằm tháng 8, trong những đêm trăng vằn vặn,
lung linh ánh đèn trời nước sông hoài.
Còn có ánh sáng khuyên hoặc của một miền cổ thích,
bởi đèn lồng, đèn ốc sao, mùi thơm lực của nước bánh,
tiếng trống hội, tiếng trẻ con nô đùa,
giữa những nhịp bước nguyện chuyển của màn múa thiên cẩu đặc trưng của Hội An.
Tết Trung Thù, theo đoàn múa lân, múa thiên cẩu
thực sự trở thành Tết hạnh phúc của đoàn viên,
của xuân vầy, của một miền xa xưa đầy xích cảm.
Bóng trăng trắng ngà, có cây đai to,
có thằng cụ già ôm một mối mơ.
Một mùa Tết Trung Thù đã cực kỳ và dẫu ở lứa tử nào đi trăng nữa.
Tết Trung Thù vẫn luôn đông đầy một niềm nhớ,
một niềm hân hoan trở về với những ký ức tử thơ tươi đẹp.
Những ký ức đó đông đầy đêm trăng phá cổ,
rước đèn với không khí rộn ràng, tiếng trống lân của những đứa trẻ.
Những điệu múa của chị Hằng,
những bài đồng dao của chú Cụi hay sắc màu rực rỡ của những chú Lân.
Múa thiên cẩu là loại hình múa dân gian gắn với Tết Trung Thù,
lưu truyền ở Hội An từ lâu đời
và để lại dấu ấn văn hóa sâu sắc trong lòng nhiều người dân phố hội.
Về tên gọi, thiên cẩu có nghĩa là chó nhà trời,
nhưng cũng như nhiều hiện tượng văn hóa dân gian khác,
con vật này được tô điểm thành linh vật mang tính huyền thoại.
Hiện ở Hội An có hơn 30 đội thiên cẩu, lân sư rồng hoạt động trong dịp Tết Trung Thù.
Mỗi đoàn múa thường có ít nhất từ 15 đến 50 người.
Các đội múa phân bổ ở khắp các xã phường của Hội An,
trong đó tập trung ở các phường nội thị Minh An, Sơn Phong, Cậm Phô.
Từ những đội múa đó đã hình thành nên nhiều lớp nghệ nhân chế tác đầu linh vật
và biểu diễn múa thiên cẩu, lân sư tử, rồng.
Vậy thì chú ơi, trong lúc giữ nghề và làm nghề thì chú đã gặp được những khó khăn thăng trầm.
Vậy làm cách nào mà chú có thể tiếp tục công việc cho đến hiện nay được ạ?
Cái thứ nhất là chú yêu nghề.
Tại vì cái di sổn là hẳn vô gió.
Cho nên là dù có khó khăn để vô nhiên nữa, những cái năm dịch rất là khó khăn
nhưng mà chú vẫn giữ được cái truyền thống của Hội An.
Cần gũi dãn đơn nhưng không hề dễ dàng để tạo nên được một thành phẩm có hồn và thu hút người xem.
Để có thể tự tiên biểu diễn trước công chúng,
một chú lân cần phải trải qua rất nhiều giai đoạn,
rất nhiều bước hóa thân của nguyên liệu.
Và chắc chắn rằng những nguyên liệu vô chi chỉ có thể trở nên hữu dụng và thám đượm hồn cốt
khi có bàn tay và tâm huyết của những người thợ thủ công như nghệ nhân Nguyễn Hân.
Cảm nhận của mình về Hội An cũng như là những vật phẩm trung thu
mà chú đã chụp hình trong quá trình sáng tác của mình được không ạ?
Hội An rất là đẹp và đưa cho chú nhiều cảm xúc.
Đặc biệt là hôm nay, chú từng gọi hiện có một đồng mũi lân,
và mũi lân đó là thiên cẩu, mũi lân rất là đặc trưng của Hội An.
Để diễn trong những ngày rầm, đây là một cái nét doanh hóa đặc trưng của người Hội An.
Và qua hình tượng mũi lân chú cảm thấy chú sống lại cái tuổi trẻ chú.
Là loại mũi dân dàng có nguồn gốc lâu đời,
liên quan đến ước mơ trăng tròn, ước mơ mưa thuận, gió hòa, mùa màng mùi thu của cư dân nông nghiệp.
Không phải ngỗ nhiên mà múa thiên cẩu lại đi liền với Tết Trung Thu,
một thời điểm quan trọng trong lịch mùa vụ nông nghiệp, đặc biệt là mùa vụ nông nghiệp lúa nước.
Cũng không phải ngỗ nhiên mà cư dân địa phương gọi con vật múa đón Trung Thu là thiên cẩu,
con vật có mặt trong huyền tích của nhiều nước phương Đông cũng như phương Tây,
liên quan đến nhược thực, nguyệt thực, đến hiện tượng nuốt và nhả ra mặt trăng.
Màng ý nghĩa báo hiệu sự tốt đẹp của mùa màng, của cuộc sống con người.
Thấm thiế giá trị độc đáo và bản sắc không pha lẫn của múa thiên cẩu Hội An,
giữa cuộc sống thời hiện đại với bao đổi thay và áp lực.
Nhưng bất kể khi nào có cơ hội, nghệ nhân Nguyễn Hưng lại dành cho thiên cẩu sự ưu ái nhất
để tạo tác, để giới thiệu và quảng bá về nghệ thuật trình diễn dân dàng độc đáo này của Hội An.
Thời xưa, Hội An chế tắt tiên một con thiên cẩu là linh vạch thiên cẩu.
Cho nên nó khác con lăng rất nhiều.
Con thiên cẩu đúng hướng hắn tới 5 người múa, 4 người múa lần.
Rồi 1 người múa và 3 người cầm đuôi.
Con thiên cẩu cái đuôi nó về.
Con thiên cẩu hắn thuộc cái dọng linh vạch.
Còn con lăng về trừ, nói chung là chỉ có hơn người múa thôi.
Cho nên con lăng mình tộ hình, cái nắp màu nó cũng khác nhau với con thiên cẩu.
Như con thiên cẩu là, ví dụ như họ sân là phần ngũ hành là 5 màu.
Chú ơi, chú có thể cho con biết công đoạn nào là khó khăn nhất để có thể tạo nên một chú lăng có hồn được không hả?
Con lăng thì điểm nào nó cũng khó.
Cái thứ nhất mình lên cái không sườn.
Cái thứ nhất để cho nó căng một con lăng.
Rồi sau đó mình tộ những mát mũi của con lăng.
Nói chung là có hồn thì mình làm con lăng là gặp mát là phải có hồn.
Những ký ức tử thơ tươi đẹp như trở về và còn mãi
thì đám trẻ được cùng với đoàn lăng ngào vô trên thố những mùa cổ tích.
Những chú lăng không chỉ hiện thân cho mùa một mùa trung thu tươi vui
mà còn là sự nhìn giữ giá trị truyền thống từ ngàn năm xưa.
Và những nét vẽ, những bàn tay bồ giấy tạo khung
luôn là những di sản thật đẹp, thật ý nghĩa
mà mỗi chúng ta vẫn luôn được nhắm nhìn một cách hạnh phúc vào mỗi rằm tháng 8.
Vào đầu tháng 2 năm 2023,
lễ hội truyền thống tập quán xã hội và tiếng ngưỡng
Tết Trung Thu Hội An, tỉnh Quảng Nam
đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận
là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia thứ 7 của đô thị cổ
Tết Trung Thu ở Hội An được hình thành trên cơ sở tết truyền thống của người dân Hội An
với các nét đặc trưng như phá cổ, làm lồng đen
đồng thời cũng có sự giao lưu văn hóa của Trung Hoa, Nhật Bản vào nhiều thế kỷ trước.
Và giữa muôn vạn những nét truyền thống còn được lưu giữ tới ngày nay
cũng nhiều yếu tố mới được dưu nhập.
Giữa mùa trăng thu, múa thiện cẩu
vẫn là một điều gì đó rất huyền hoạt, rất bản sắc, rất Hội An.
