Âm Mưu Xây Hầm Trú Ẩn Của Các Tỷ Phú Thung Lũng Silicon

Tại một vùng đất biệt lập ở Hawaii, ông chủ Facebook Mark Zuckerberg đang âm thầm xây dựng một pháo đài khổng lồ chỉ giá hơn 270 triệu đô la Mỹ. Tên của nó là Koolau Ranch. Phía dưới những căn biệt thự siêu sang là một hầm ngầm rộng gần 500 mét vuông có hệ thống tự lọc nước, tự phát điện và một cánh cửa thép dày đổ bê tông giống như những hầm trú ẩn hạt nhân thời chiến tranh lạnh. Zuckerberg không phải người duy nhất. Cách đó hàng ngàn tây số, tại New Zealand, Peter Thiel, nhà sáng lập PayPal, cũng vung tiện thâu tóm những khu đất bạt ngàn để làm điều tương tự. Sam Osman, cha đẻ của Chad GPT, thì thừa nhận thẳng thắn. Tôi luôn có sẵn súng, vang và mặt nạ phòng độc để bay lánh nạn bất cứ lúc nào. Một nịch lý cực kỳ vô lý đang diễn ra. Những bộ óc thông minh nhất thế giới, những người hàng ngày lên mạng dạy chúng ta về một tương lai tươi đẹp, kết nối toàn cầu, lại chính là những người đang âm thầm, xây hầm, trốn chạy. Họ nắm giữ thông tin gì mà người bình thường chúng ta không được biết? Để tìm câu trả lời, chúng ta không thể nhìn vào những khối bê tông ở Hawaii. Chúng ta phải nhìn vào thứ đáng sợ hơn nhiều. Sự sụp đổ đã được lên lịch sẵn, ngay trong phòng họp bí mật của họ. Dĩ nhiên, phía Meta chưa từng tuyên bố công trình này được xây vì lo ngại ngày tận thế. Theo các tài liệu công khai, đây được mô tả là một khu bất động sản quy mô lớn, với nhiều hạng mục an ninh và hạ tầng tự chủ. Tuy nhiên, chính quy mô và mức độ chuẩn bị của nó đã làm dấy lên nhiều tranh luận. Trong suốt 30 năm qua, thung lũng silicon luôn bán cho chúng ta một niềm tin. Công nghệ sẽ giải cứu nhân loại. Mạng xã hội giúp chúng ta gần nhau hơn. Trí tuệ nhân tạo giúp xóa bỏ bảnh tật. Điện thoại thông minh giúp cuộc sống tiện nhi hơn. Nhưng những căn hầm ngầm kiên cố kia lại đang phơi bày một câu chuyện hoàn toàn ngược lại. Nó là một lời thừa nhận nằm rằng thế giới này sắp hỏng rồi và họ phải tìm đường thoát thân. Nếu những sản phẩm họ làm ra thực sự khiến thế giới tốt đẹp hơn, thì họ phải là những người cảm thấy an toàn nhất chứ. Tại sao họ lại hành xử như thế ngay tận thế đã được thiết lập một mốc thời gian cụ thể? Sự thật là họ không hề khoáng tưởng. Họ biết ngày tồi tệ đó sẽ đến vì chính họ đã gặp một người để tham vấn về một kế hoạch điên rổ. Làm sao để cai trị người khác dưới lòng đất? Tháng 9 năm 2022, một cuốn sách có tên Sự sinh tồn của những người giàu nhất của giáo sư Douglas Roscoff đã hé lộ một sự thật chấn động. Ông kể lại lần mình được mời đến một khu nghỉ dưỡng siêu sang để tư vấn cho 5 người đàn ông giàu nhất thùng lũng silicone. Nhưng họ không hỏi ông làm sao để cứu thế giới. Câu hỏi đầu tiên họ đặt ra lạ. Khi thế giới sụp đổ, tiền tệ mất giá, làm sao để tôi bắt các binh lính bảo vệ phải trung thành với mình? Có nên dùng khóa số cho kho lương thực? Hay có nên đeo vòng cổ điện tử cho lực lượng an ninh không? Họ mặc định thảm họa chắc chắn sẽ xảy ra. Và giải pháp duy nhất của họ là dùng tiền để mua một lối thoát cho riêng mình. Các chuyên gia gọi đây là tư duy bỏ chảy. Niềm tin rằng chỉ cần có đủ tiền và công nghệ bạn có thể bỏ mặc đồng loại và tự cứu lấy mình. Nhưng hãy dừng lại một chút. Tại sao thế giới lại dễ sụp đổ đến thế? Có phải do thiên tai, dịch bệnh tự nhiên không? Câu trả lời là không. Và đây mới là lúc bí ẩn thực sự được phơi bẩy. Chính bạn đang hàng ngày góp tiền để họ xây dựng những căn hầm đó. Hãy nhìn vào cách các tập đoàn này kiếm tiền. Để có hàng trăm triệu đô la xây hầm, các ứng dụng mạng xã hội phải giữ chân bản trên bàn hình càng lâu càng tốt. Để làm được việc đó, các thuật toán được lập trình để ưu tiên những thông tin gây giận dữ, cãi vã và sợ hãi. Nhiên cứu của Viện Công nghệ Massachusetts đã chứng minh tin giả và những lời kích động lan truyền nhanh hơn tin thật gấp sáu lần. Hệ quả là con người ngày càng ghét nhau hơn. Xã hội ngày càng chia rẽ. Chính mô hình kiếm tiền của các công ty công nghệ đang làm cho xã hội bất ổn hơn. Khi xã hội bất ổn, các tỷ phú lại cảm thấy sợ hãi. Họ lấy số tiền kiếm được từ việc làm suy yếu xã hội để đi xây hầm trú ẩn, bảo vệ bản thân khỏi sự phẫn nộ của chính xã hội đó. Người bình thường chúng ta bị kẹt lại trong một thế giới đầy rẫy sự chia rẽ. Còn dưới siêu giàu, thì có một ngành sinh tồn xa xỉ phục vụ riêng với những căn hầm đầy đủ bể bơi và phim giá hàng chục triệu đô la Mỹ. Họ nghĩ rằng dưới lòng đất, họ sẽ an toàn. Nhưng liệu những khối bê tông đó có thực sự bảo vệ được họ? Hay họ đang vô tình đi ngược lại một quy luật sinh tồn cốt lói? Điều mà cha ông chúng ta đã đúc kết từ hàng ngàn năm trước. Người xưa có câu, an cư thì mới lạc nghiệp. Một cá nhân chỉ có thể bình an khi hàng xóm, cộng đồng xung quanh họ ổn định. Hãy tưởng tưởng thế giới này như một con tàu đang lênh đênh ngoài đại dương. Nếu con tàu bị thủng, thì cho dù bạn có trốn trong khoang hẳn nhất bọc thép, bạn cũng không thể sống sót quá lâu. Thế nhưng, với các tỷ phú công nghệ, họ lại nghĩ có thể tách rời khỏi con tàu đó. Họ nhìn trái đất giống như một món đồ chơi, hỏng thì vứt đi để mua cái mới. Thậm chí, có một giả thuyết đáng sợ hơn. Khi trí tuệ nhân tạo AI và robot tự động phát triển đến mức thay thế hoàn toàn sức lao động, giới siêu giàu sẽ không còn cần đến người bình thường nữa. Thực chất là nơi họ cách ly bản thân để chờ đợi thời khắc cuộc chuyển giao đó diễn ra. Từ thời Aristotle đến khổng tử, nhiều truyền thống triết học đều có một điểm chung. Con người không thể tồn tại tách rời cộng đồng. Khi xã hội mất làm tin, không một bức tường nào đủ cao để bảo vệ một cá nhân mãi mãi. Lịch sử của mọi nền văn minh đều cho thấy sự ổn định lâu dài không được tạo ra bởi những pháo đại kiên cố, mà bởi các thể chế vận hành hiệu quả, niềm tin xã hội và khả năng hợp tác giữa con người. Và có một thực tế mà không một kỹ sư nào có thể lập trình thay đổi được. Hầm ngầm là một căn phòng đóng kín và nó luôn có hạn sử dụng. Nước sạch rồi sẽ hết. Bộ lập không khí rồi sẽ hỏng. Và quan trọng nhất, bạn không thể dùng những tờ tiền giấy vô giá trị để bắt những người lính gác phải trung thành, một khi thế giới bên ngoài đã không còn gì cả. Những căn hầm triệu đô ở Hawaii hay New Zealand cuối cùng có thể sẽ không phải là nơi cứu rỗi. Nó rất có thể sẽ trở thành những lăng mộ đắt đỏ nhất lịch sử nhân loại, nơi những người giàu nhất thế giới tự giam lỏng mình trong chính nỗi sợ hãi của họ. Khi những người giàu nhất đang tìm đường bỏ chạy, câu hỏi quan trọng nhất không phải là làm sao để chúng ta có một tấm vé vào hầm trú ẩn của họ, mà là chúng ta sẽ chọn ở lại để cùng nhau bảo vệ thế giới này hay sẽ tiếp tục để cho các thuật toán cuốn tất cả chúng ta vào những căn hầm cô độc của riêng mình.