Từ xưa, tổ tiên đã sớm cảnh báo về ba trở ngại lớn theo từng giai đoạn: thiếu niên phòng “sắc”, trung niên phòng “đấu”, lão niên phòng “đắc”.

• Đời người có 4 định số đã được Trời định sẵn
• Thất hứa làm hỏng khí chất của một con người
• Tôi đã buông được nỗi lo âu trong kinh doanh nhờ một quyển sách quý

Thiếu niên phòng “sắc” – Câu chuyện Gia Cát Lượng chọn vợ

Tuổi trẻ dễ bị cuốn theo vẻ đẹp bên ngoài. Người xưa kể rằng Gia Cát Lượng, người được mệnh danh là “thần cơ diệu toán”, khi đến tuổi lập gia đình đã chọn Hoàng Nguyệt Anh, một người phụ nữ được cho là dung mạo không xinh đẹp, thậm chí còn bị nói là “xấu”. Nhiều người lấy làm lạ, vì với tài danh của ông, mỹ nhân không thiếu.

Nhưng Gia Cát Lượng nhìn thấy điều khác: Hoàng Nguyệt Anh thông tuệ, có nội lực và đức độ sâu xa, giúp Gia Cát Lượng chế tạo "xe đẩy con bò gỗ" - phương tiện tải lương.

Ông không chọn sắc, mà chọn người có thể cùng mình bàn việc thiên hạ, cùng nhau vượt qua gian khổ. Sau này, chính bà trở thành người bạn đời thầm lặng nhưng vững chãi, góp phần không nhỏ vào sự nghiệp của ông.

Câu chuyện cho thấy: nếu tuổi trẻ chỉ chạy theo sắc đẹp nhất thời, dễ đánh mất người thực sự xứng đáng đồng hành. “Sắc” có thể làm mờ mắt, nhưng đức và tài mới nuôi dưỡng được một đời.

Trung niên phòng “đấu” – Câu chuyện Hàn Tín chịu nhục

Bước sang tuổi trung niên, con người dễ rơi vào vòng tranh đấu vì danh, vì lợi, vì sĩ diện.

Khi còn nghèo khó, Hàn Tín bị một nhóm vô lại khiêu khích, bắt ông phải bò qua háng mới được tha. Nhiều người nghĩ ông hèn nhát. Nhưng Hàn Tín hiểu rõ: nếu lúc đó ông rút kiếm ra đánh, chỉ vì cái khí nhất thời, thì có thể mất mạng hoặc mang họa lớn, và cả chí lớn sau này cũng tan thành mây khói. Ông chọn chịu nhục mà vượt qua trở ngại đang trước mắt.

Nhiều năm sau, chính Hàn Tín trở thành đại tướng quân, giúp Lưu Bang dựng nên nhà Hán. Khi đã ở vị trí cao, ông không tìm cách báo thù kẻ từng làm nhục mình, mà còn phong chức nhỏ cho người đó, nói rằng: “Nếu ngày ấy ta giết hắn, liệu hôm nay còn được như thế này không?”

Câu chuyện dạy rằng: càng tranh đấu vì những điều nhỏ nhặt, càng dễ mất đi cơ hội lớn. Người không tranh, mới giữ được sức lực và vận mệnh về lâu dài.

Lão niên phòng “đắc” – Câu chuyện Trang Tử từ chối làm quan

Đến tuổi già, lòng tham “đắc” (muốn có thêm, muốn giữ chặt) trở thành kẻ thù nguy hiểm nhất. Trang Tử từng có câu chuyện nổi tiếng:

Vua Sở nghe danh Trang Tử, sai sứ giả mang nhiều của cải đến mời ông ra làm quan, hứa phong tước vị cao. Trang Tử đang câu cá bên sông, cười đáp:

“Tôi nghe nói nước Sở có con rùa thần, chết đã ba nghìn năm, nhà vua gói nó trong hộp gấm, thờ trên bàn thờ. Các ông thử hỏi con rùa ấy: nó muốn chết để được tôn quý, hay muốn sống mà kéo lê cái đuôi trong bùn?”

Sứ giả chưa kịp trả lời, Trang Tử đã nói tiếp: “Tôi muốn kéo lê cái đuôi trong bùn.”

Ông từ chối tất cả danh lợi, chọn cuộc sống tự do, thanh thản. Câu chuyện này cùng với lời ông từng viết: “Chim làm tổ trong rừng sâu cũng chỉ cần một cành; chuột uống nước sông cũng chỉ cần no bụng”, đều nhắc nhở rằng lòng tham không đáy sẽ khiến con người không bao giờ được yên.

Người già nếu vẫn cố níu danh, níu lợi, níu quyền lực, sẽ đánh mất sự an nhiên vốn có của tuổi xế chiều.

Ba câu chuyện cổ nhân trên không chỉ là chuyện của người xưa, mà vẫn đang nói với chúng ta hôm nay: Tuổi trẻ đừng để sắc đẹp làm mờ mắt, trung niên đừng để sự tranh đấu bào mòn sức lực, tuổi già đừng để lòng tham cướp đi sự thanh thản. Biết phòng đúng lúc, cuộc đời sẽ nhẹ nhàng và sâu sắc hơn rất nhiều.

Mỹ Mỹ biên tập