Đệ Tử Quy (Đạo Làm Con)_Nghe Đọc Thơ

Đạo làm con, hắn Việt, đệ tử Quy Phần 1 Chánh văn Phần 2 Đạo làm con, thánh nhân dạy Trước hiếu thuận, sao cẩn tính Thương mọi người, kết bạn tốt Lại nỗ lực học tập thêm Con hiếu thảo Cha mẹ gọi, trả lời ngay Cha mẹ sai, không biến trễ Cha mẹ dạy, nghe theo làm Cha mẹ trách, vui nhận lỗi Đồng ủ ấm, hạ quạt mát Sáng thăm hỏi, tối báo an Đi phải thưa, về phải trình Sống làm việc, theo nguyên tắc Việc dù nhỏ, chớ tự làm Tự tiện làm, lỗi đào con Vật dù nhỏ, không tự lấy Nếu tự lấy, cha mẹ buồn Cha mẹ thích, tận lực làm Cha mẹ chê, mau trừ bỏ Thân đau bệnh, cha mẹ lo Đạo đức kém, cha mẹ thẹn Cha mẹ thương, dễ hiếu thuận Cha mẹ ghét, hiếu vẫn tròn Cha mẹ lỗi, khuyên sửa đổi Mặt tươi vui, lời êm dịu Khuyên không được, vẫn tìm cách Đến phải khóc, đánh không than Cha mẹ bệnh, nếm thuốc trước Ngày đêm chăm, không rời khỏi Tàn ba năm, ơn thường nhớ Sống tiếc độ, trụ thịt không Tàn theo lễ, cúng trí thành Đối người mất, như lúc còn Anh em thuận, anh thương em Em kính anh Anh em hòa, hiếu thảo sanh Tiền xem nhẹ, không sanh oán Lời nhịn nhường, oán tự tan Lúc uống ăn, đi hoặc ngồi Người lớn trước, người nhỏ sau Người lớn gọi, giúp gọi mau Không người nào, mình giúp trước Gọi người lớn, không gọi tên Với người lớn, chớ khoe tài Gặp người lớn, nhanh đến chào Người chưa hỏi, kính đứng sau Nên xuống ngựa, phải xuống xe Hỏi chào xong, trăm bước tiện Người lớn đứng, trẻ chớ ngồi Đợi người ngồi, bảo ngồi theo Với người lớn, nói vừa nghe Nói quá nhỏ, không nên nha Tiến phải nhanh, lùi phải chậm Hỏi mới nói, chớ láo liên Kính chú bác, giống mẹ cha Anh chị họ, tựa ruột ra Sống cẩn thận, nên dậy sớm Chớ thức khuya, kéo già rồi Ngồi tiếc núi Sáng rửa mặt, lại đánh răng Vệ sinh xong, tay rửa sạch Mũ đội ngay, áo gài kỹ Mang giày vớt, buộc chặt dây Mũ và áo, để đúng nơi Không vứt bậy, kẹo bẩn dơ Quần áo sạch, chớ xa hoa Hợp bản thân, tùy hoàn cảnh Ăn với uống, đừng kén tròn Ăn vừa no, nhiều quá mệt Tuổi còn nhỏ, chớ rượu bia Uống say rồi, xấu nọ kia Đi thông thả, đứng thẳng ngay Lúc vái chào, thành tâm kính Không đạp ngặt, không giữa nghiêng Không ngồi dũi, không rung đùi Vén nhẹ màng, không gây tiếng Chỗ quanh gốc, tránh đừng ra Bưng vật rộng, giống vật đầy Vào phòng trống, giống có người Đừng làm gấp, gấp dễ sai Không ngại khó, chớ qua loa Chỗ tranh cãi, chớ lân la Chuyện tà mị, chớ hỏi qua Sắp vào nhà, hỏi có ai Bước vào phòng, phải lên tiếng Nếu người hỏi, thì xưng tên Không nói tôi, vậy chẳng rõ Dùng đồ người, phải hỏi trước Nếu không hỏi, giống trộm thôi Mượn đồ dùng, hoàng đúng hẹn Sao mượn nữa, rất dễ dàng Sống uy tính Khi nói chuyện, tính làm đầu Lừa và dối, chẳng nên đâu Nói nhiều lời, không bằng ít Nói thật thà, không nền hót Lời xảo trá, tiếng tục thô Thói côn đồ, đều phải bỏ Biết chưa rõ, chớ vội nêu Hiểu chưa tường, đừng vội nói Việc không đúng, chớ nhận bừa Nếu nhận rồi, liền khó xử Lúc nói chuyện, chậm rõ ràng Không hấp tấp, tránh mơ hồ Người nói đúng, kẻ nói sai Chớ thài lai, vào can dự Thấy người tốt, học theo ngay Dù kém xa, dần theo kịp Thấy người xấu, nhìn lại mình Có liền sữa, không thì tránh Đức với tài, làm và học Không bằng người, tự cố lên Việc áo quần, cùng ăn uống Có thua người, cũng không buồn Chê vội giận, khen liền vui Bạn xấu tìm, bạn tốt lui Nghe khen sợ, chê lại mừng Nhiều bạn tốt, đến chơi chung Vô ý phạm, gọi là sai Cố tình làm, thành ra ác Sai chịu sữa, dần liền hết Cố giấu che, càng thêm nặng Thương mọi người, hãy là người Đều thương yêu, chung bầu trời Đức hành cao, danh tự cao Người ta trọng, không do tướng Người tài cao, danh vọng lớn Mọi người phục, chẳng vì khoát Giúp được người, đừng ích kỷ Người khác giỏi, chớ tịa hiềm Giàu không nịnh, nghèo chớ chê Cũ đừng chán, mới không mê Người đang bận, chớ quấy rầy Người không an, đừng phiền nhiễm Khuyết điểm người, đừng soi mói Chuyện riêng tư, tuyệt không nói Khen làm lành, là điều tốt Người ta biết, cố gắng thêm Nói xấu người, là việc xấu Người ta ghét, họa tránh đâu Cùng khuyên thiện, trèn đạo đích Lỗi không khuyên, đôi bên thiệt Nhận và cho, phân biệt rõ Thà cho nhiều, nhận ít thôi Nhờ vã người, tự hỏi trước Mình không muốn, chớ buộc người Ơn phải báo, oán nên quên Oán cho qua, ơn nhớ mãi Với người làm, phải đoan nghiêm Tùy đoan nghiêm, nhưng hiền hòa Cậy quyền thế, tâm không phục Dùng đạo lý, họ phục ngay Kết bạn tốt, đều là người có tốt xấu Phạm phu nhiều, người hiền hiếm Người nhân đức, mọi người kính Nói chân thật, không su nịnh Được thân cận, lợi vô cùng Đức tốt tăng, lỗi giảm dân Không chịu gần, nhiều điều hại Tiểu nhân đến, trăm sự bại Học tập thêm, không thực hành Chỉ lý thuyết, thành nói suôn Sao nên người, chỉ thực hành Không lý thuyết, theo ý riêng Sai nào biết, khi đọc sách Phải tập trung, tâm mắt miệng chớ buông lung Đọc sách nào, đọc cho xong Đừng để lòng tìm sách khác Thời gian dài, lại cố gắng Trình độ có, có cũng thông Có vấn đề, liền ghi xuống Gặp người hỏi, hiểu thông luôn Phòng phải yên, tường giữ sạch Bàn ghế gọn, bút mực ngay Thỏi mực nhiên, tâm không tránh Chữ viết lệch, tâm chẳng yên Xếp sách vỡ, để đúng nơi Đọc xong rồi, xếp chỗ cũ Có việc gấp, cất cẩn thận Sách hư rách, gián sửa ngay Sách nhảm nhí, chẳng nên xem Hại thông minh, hư tâm trí Đừng nóng vội, chớ thối lui Thánh hiền nhân, dần sẽ đạt Phần 2 Giải thích Phần tựa Đạo làm con, thánh nhân dạy Quyển sách Đạo làm con này được dựa theo những lời dạy của Đức Khổng tử Mà soạn thành những quy tắc trong cuộc sống Trước hiếu thuận, sau cẩn tính Trước hết là trong cuộc sống hàng ngày thì phải hiếu thuận với cha mẹ Thương yêu anh chị em trong nhà Sau đó là tất cả mọi hành vi, ăn nói trong cuộc sống Thì đều phải chú ý, cẩn thận, phải có uy tín Thương mọi người, kết bạn tốt Khi tiếp xúc với mọi người thì phải bình đẳng thương yêu Lại còn phải luôn làm bạn với những người có đạo đức tốt để học tập Lại nỗ lực học tập thêm Những điều này đều là những việc quan trọng nhất trong cuộc sống Mà chúng ta phải làm cho được Sau khi đã làm được rồi Nếu còn có thêm thời gian và sức lực Thì nên nỗ lực học tập thêm những kiến thức nghề nghiệp có ích khác Chương 1 Con hiếu thảo Cha mẹ gọi, trả lời ngay Cha mẹ sai, không biến trễ Cha mẹ gọi thì phải lập tức trả lời Không được chần chờ hồi lâu mới trả lời Cha mẹ bảo làm việc gì thì phải đi làm liền Không được chần chừ hoặc làm biến mà từ chối làm Cha mẹ dạy, nghe theo làm Cha mẹ trách, vui nhận lỗi Cha mẹ dạy bảo chúng ta điều hay lẽ phải ở đời Là vì muốn tốt cho chúng ta Nên phải cung kính nghe lời Khi làm sai việc gì mà bị cha mẹ quở trách, chỉ bảo Thì phải nên nghe theo Chớ không được cãi bướng Làm cho cha mẹ nổi giận hoặc đau lòng Đông ủ ấm, hạ hoạt mát Phụng dưỡng cha mẹ thì phải hết lòng chăm sóc Trong truyện nhị thập tứ hiếu Có cậu bé 9 tuổi, Hoàng Hương Vì để cho cha ngủ ngon nhất Mà vào mùa đông lạnh thì ủ ấm mền gối cho cha Mùa hè nóng thì hoạt mát dường chiếu trước khi cha ngủ Thực đáng để chúng ta học tập Sáng thăm hỏi, tối báo an Mỗi buổi sáng, sau khi thức dậy Thì phải đến chào cha mẹ trước Và hỏi hăng sức khỏe cha mẹ Chiều tối sau khi về đến nhà Thì phải đem việc làm trong ngày nói cho cha mẹ hay Báo cho cha mẹ biết mọi việc đều bình an Để cho cha mẹ an lòng Đi phải thưa, về phải trình Khi ra khỏi nhà, phải báo cha mẹ biết là đi đâu Khi về nhà, thì cũng phải đích thân báo cha mẹ là đã về nhà Để cha mẹ biết mà an tâm Trong cuộc sống sinh hoạt thường ngày Phải phù hợp với lễ thường Làm việc ngủ nghỉ phải có nguyên tắc Không được tự tiện thay đổi Để tránh làm cha mẹ nghi ngại, âu lo Việc dù nhỏ, chớ tự làm Tự tiện làm, lỗi đạo con Có những việc tuy nhỏ Nhưng cũng không được tự tiện làm mà không báo cho cha mẹ biết Nếu do việc tự ý làm mà gây ra sai sót Để cho cha mẹ phải lo lắng Thì lại là hành vi bất hiếu Không đúng với bổn phận làm con Vật dù nhỏ, không tự lấy Nếu tự lấy, cha mẹ buồn Đồ đạc người khác, dù nhỏ cũng không được lấy Cất dấu làm của riêng mình Nếu lấy cất dấu làm của riêng Thì thật là mất phẩm cách đạo đức Cha mẹ biết được sẽ rất đau lòng Cha mẹ thích, tận lực làm Cha mẹ chê, mau trừ bỏ Những thứ mà cha mẹ yêu thích Thì phải tận lực đi làm Còn những thứ mà cha mẹ không ưa Thì phải để tâm cẩn thận bỏ đi Thân đau bệnh, cha mẹ lo Đạo đức kém, cha mẹ thẹn Phải biết quý trọng sức khỏe của mình Không được sơ xuất, để thân thể mình bị tổn thương Làm cha mẹ lo lắng Phải chú trọng rèn luyện phẩm chất, đạo đức Không được làm những việc trái đạo đức Làm cho cha mẹ xấu hổ Cha mẹ thương, dễ hiếu thuận Cha mẹ ghét, hiếu giận tròn Khi cha mẹ đang thương yêu mình Thì việc hiếu thuận với cha mẹ Là việc rất dễ làm Còn khi cha mẹ đang giận Hoặc quá nghiêm khắc với mình Thì cũng vẫn phải hiếu thuận Như lúc được thương yêu Không những thế mà còn phải tự xét lại mình Để hiểu được ý tứ của cha mẹ Cố gắng sửa chữa và càng làm cho tốt hơn Hành vi hiếu thuận như vậy mới là đáng quý Cha mẹ lỗi, khuyên sửa đổi Mặt tươi vui, lời êm dịu Khuyên không được, vẫn tìm cách Đến phải khóc, đánh không thang Khi cha mẹ mắc phải sai lầm Thì phải nên cẩn thận khuyên giải Để cha mẹ biết mà sửa đổi Lúc khuyên giải thì phải có thái độ thành khẩn Lời nói phải nhẹ nhàng, dễ nghe Vẽ mặt ôn hòa Nếu cha mẹ không chịu nghe theo lời khuyên giải Thì phải nhẫn nại chờ đợi Khi gặp cơ hội thích hợp Đừng lúc tinh thần cha mẹ thoải mái Hoặc vui vẻ thì lại tiếp tục khuyên lơn Nếu cha mẹ vẫn không chịu nghe theo Thậm chí còn nổi giận Thì lúc này vừa rưng rứt khóc Vừa khẩn thiết cầu xin cha mẹ sửa chữa sai lầm Dù có bị đánh măng cũng không trách, không phiền Đây chính là không để cha mẹ bị rơi vào chỗ bất nghĩa Sai lại thêm sai Đến thành sai lớn Cha mẹ bệnh, nếm thuốc trước Ngày đêm chăm, không rời khỏi Khi cha mẹ đau bệnh Thì con cái phải hết lòng hết sức chăm sóc Khi bệnh tình trầm trọng Thì lại càng phải ngày đêm tuốt trực chăm non Một phút cũng không được rời Tan ba năm Ơn thường nhớ Sống tiếc độ, rượu thịt không Tan theo lễ Cúng chí thành Đối người mất Như lúc còn Trong thời gian chịu tan Sau khi cha mẹ qua đời Phong tục xưa là ba năm Phải luôn tưởng nhớ đến công ơn nuôi dưỡng Dạy dỗ của cha mẹ Thói quen sinh hoạt thường ngày của bản thân Đều phải điều chỉnh, thay đổi Không được thèm muốn hưởng thụ cá nhân Nên kiên cử rượu thịt Tổ chức đám tan cha mẹ Cần phải phù hợp lễ nghĩa Không được qua loa cho xong chuyện Cũng không được qua trương lãng phí Chỉ vì sĩ diện hảo Đó mới chính là hiếu thảo thật sự Lúc cúng tế cha mẹ đã qua đời Thì phải thành tâm, thành ý Cung kính như lúc cha mẹ vẫn còn sống vậy Chương 2 Anh em thuận Anh thương em, em kính anh Anh em hòa, hiếu thảo sanh Thân làm anh chị phải thương yêu các em Phận làm em thì phải biết kính trọng anh chị Anh chị em có hòa thuận với nhau Thì cả nhà mới vui vẻ Cha mẹ mới vui lòng Hiếu thảo chính là ở điểm này vậy Tiền xem nhẹ, không sanh oán Nơi nhìn nhường, oán tự tan Đối xử với mọi người Thì đừng tính toán hơn thua Nếu tính toán hơn thua Sẽ dễ sanh ra xích mít, oán hận Ăn nói thì luôn bao dung, nhường nhịn Nói lời tốt hay, không nói lời độc ác Và làm vũ lời nói Thì những việc không đáng nảy sinh xung đột Hay oán cường sẽ không thể xảy ra Lúc uống ăn, đi hoặc ngồi Người lớn trước, người nhỏ sau Giáo dục lối sống tốt đẹp Phải bắt đầu bồi dưỡng từ lúc nhỏ Từ trong ăn uống đến gián đi tướng ngồi Đều phải lễ phép, lịch sự Lớn nhỏ phải có tôn ti trật tự Kính như người lớn tuổi Rồi mới tới người nhỏ tuổi hơn Người lớn gọi, giúp gọi mau Không người nào, mình giúp trước Người lớn có việc cần gọi ai đó Thì nên gọi giúp Nếu người đó không có mặt Thì nên chủ động đi tìm hiểu xem Mình có thể nào làm giúp việc gì không Nếu không giúp được, thì nên đi chuyển lời dùng Gọi người lớn, không gọi tên Với người lớn, chớ khoe tài Xưng hô với người lớn Thì không được gọi thẳng tên họ Ở trước mặt người lớn Thì phải lịch sự, lễ phép Không được khoe khoang tài năng của bản thân mình Gặp người lớn, nhanh đến chào Người chưa hỏi, kính đứng sau Nên xuống ngựa, phải xuống xe Hỏi chào xong, trăm bước tiễn Khi đi trên đường mà gặp người lớn Thì phải chào hỏi trước Khi người lớn đã nói chuyện xong với mình Thì cung kính lùi ra sau Đứng sang một bên Đợi cho người lớn đi rồi mới bước đi Theo phép thắc thời xưa Dù là cửi ngựa hay ngồi xe đi trên đường Khi gặp người lớn, đều phải xuống ngựa Hoặc xuống xe để chào hỏi Đồng thời, phải đợi đến khi người lớn Đã đi xa khoảng trăm bước Rồi mới được đi tiếp Việc đó ngày nay, có thể hiểu là Khi đi trên đường mà có gặp người lớn Thì dù đang chạy xe hay ngồi trên xe Nếu tiện, cũng phải dừng xe lại Rồi xuống xe chào hỏi Đồng thời hỏi xem Người đó có muốn quá gian không? Nếu người lớn muốn đi khỏi Thì phải đợi người lớn đi xa khoảng trăm bước Rồi mình mới tiếp tục đi Đây chính là biểu hiện của sự Kính trọng người lớn của mình Người lớn đứng Trẻ chớ ngồi Đợi người ngồi Bảo ngồi theo Khi ở cùng với người lớn Người lớn đứng Thì người nhỏ cũng phải đứng Không được tự tiện ngồi trước Phải đợi người lớn ngồi xong Bảo ngồi xuống Thì mới được ngồi Với người lớn Nói vừa nghe Nói quá nhỏ Không nên nghe Khi nói chuyện với người lớn Tiếng nói phải êm dịu Vừa đủ nghe Nếu nói nhỏ quá Thì không nghe rõ được Mà còn không lễ phép nữa Tiếng phải nhanh Lùi phải chậm Hỏi mới nói Chớ láo liên Nếu có việc cần đến trước mặt người lớn Phải bước nhanh lên trước Lúc lùi ra sau Thì phải chậm rãi một chút Vậy mới hợp với phép lịch sự Khi người lớn hỏi chuyện Thì phải chú ý lắng nghe Mắt không nhìn láo liên Kính chú bác Giống mẹ cha Anh chị họ Tựa ruột ra Cư xử với những người lớn như Chú, bác Thì phải hiếu thuần cung kính Giống như với cha ruột của mình Còn đối với anh chị họ Anh chị họ nội Họ ngoại Thì thương yêu, kính trọng như Anh chị ruột của mình vậy Chương ba Sống cẩn thận Nên dậy sớm Chớ thức khuya Kẻo già rồi Ngồi tiếc núi Hằng ngày nên dậy sớm Kiệp thời nỗ lực tranh thủ từng giây phút một Nếu thường ngủ trễ Thậm chí thức khuya Thì không những không tốt cho sức khỏe Mà còn ảnh hưởng đến Thời giờ làm việc Và nghỉ ngơi bình thường lúc ba ngày Thời gian không chờ đợi chúng ta Phải biết quý trọng tuổi trẻ Để tránh còn trẻ khỏe Mà không chịu nỗ lực Thì đến lúc già yếu rồi Có hối hận liệu có ích chi Sáng rửa mặt Lại đánh răng Vệ sinh xong Tay rửa sạch Buổi sáng sau khi thức dậy Trước hết phải rửa mặt Đánh răng Xuất miệng cho tinh thần tỉnh táo Thoải mái để có một ngày mới Có sự bắt đầu tốt đẹp Sau khi tiểu tiện xong Phải rửa tay Tập thành thói quen giữ vệ sinh tốt Mới giữ được sức khỏe tốt Mũ đội ngay Áo gai kỹ Mang giày vớ Buộc chặt dây Phải chú ý đến quần áo Trung mạo chỉnh tề Sạch sẽ Nón mũ phải đội ngay ngắn Nút áo phải cài cẩn thận Vớ phải mang đều nhau Dây dày phải cột chặt Để tránh bị vướng ngã Tất cả việc ăn mặt Đều phải tra nghiêm, chỉnh tề Mũ và áo Để đúng nơi Không vứt bầy, kẹo bẩn dơ Sau khi về đến nhà Thì quần áo Nón mũ, giày vớ Đều phải để đúng vị trí Để tránh lộn sộn, dơ bẩn Rồi đến khi cần dùng Thì lại tìm kiếm khắp nơi mà không thấy Quần áo sạch Chớ xa hoa Hợp bản thân Tùy hoàn cảnh Quần áo ăn mặt Quan trọng là phải gọn gàng, sạch sẽ Chứ không phải chỉ lo Chú trọng đến loại đắt tiền Hàng hiệu, xa hoa Khi mặc quần áo Thì phải xem xét bản thân và hoàn cảnh Lại còn phải cân nhắc Tình hình kinh tế gia đình Vậy mới phải đạo Ăn với uống Đừng kén trọn Ăn vừa no Nhiều quá mệt Ăn uống hàng ngày Phải chú ý đến cân bằng dinh dưỡng Nên ăn nhiều rau xanh Và trái cây Hạn chế ăn thịt Không nên kén trọn Cũng không nên chỉ ăn vài loại mình thích Ba bữa ăn Chỉ nên ăn vừa no thôi Tránh ăn quá no Vì như vậy Làm cơ thể làm việc quá mức Có hại tới sức khỏe Tuổi còn nhỏ Chớ rượu bia Uống sai rồi Xấu nọ kia Uống rượu bia Có hại cho sức khỏe Thanh thiếu niên nên tuân thủ quy định luật pháp Tuổi vị thành niên Không được dùng rượu bia Người trưởng thành có uống rượu bia Thì cũng không nên uống quá nhiều Uống sai rồi Ăn nói quằng xiên Lại sanh ra tật xấu Có thể sẽ gây ra nhiều việc không hay Đi thông thả Đứng thẳng ngay Nút vái chào Thành tâm kính Không đạp ngạch Không dựa nghiên Không ngồi dũi Không rung đùi Khi đi thì chân bước ung dung vững trải Chậm rãi từ tốn Không vội vội vàng vàng Cũng không luôn ca luôn u Khi đứng thì đứng ngay ngắn Đầu thẳng Ngực thẳng Tinh thần rung mãn Không cuối lưng ổng ẹo Yểu xìu thiểu não Khi chào hỏi người khác Dù là cuối đầu hay chấp tay Cũng phải chân thành cung kính Chứ không phải làm lấy lệ cho xong Khi vào nhà Không được đạp chân lên ngạch cửa Khi đứng Thì không ngã nghiên siêu vẹo Khi ngồi Thì không dũi thẳng hai chân ra Cũng không tùy tiện rung đùi Những hành động này Đều là hành động không trang nghiêm Có tính ngạo màng Tổn hại đến phong cách của người quân tử Vén nhẹ màng Không gây tiếng Chỗ quanh góc Tránh đừng va Bưng vật rộng Giống vật đầy Vào phòng trống Giống có người Khi vào nhà Vào phòng Dù là vén màng hay mở cửa Đều phải nhẹ nhàng Tránh gây ra tiếng ồn Khi đi đến chỗ có góc cạnh Thì nên cẩn thận đi chậm lại Để tránh bị thương Do va phải góc tường Hoặc góc cạnh đồ vật Khi cầm những vật như Bình hoặc rổng Thì phải cầm như thế có chứa đồ bên trong Cẩn thận kéo rớt bể Hoặc làm bể Không tùy tiện vào nhà Vào phòng người khác Khi không có người Cũng như khi có người Đừng làm gấp Gấp dễ sai Làm việc thì không được vội vội vàng vàng Hấp ta hấp thấp Vì như vậy dễ gây ra sai sót Không ngại khó Chớ qua loa Không nên ngại khó Sợ khổ Mà do dự chân trừ Cũng không nên làm qua loa Tùy tiện đối phó cho xong chuyện Chỗ tranh cãi Chớ lưng la Chuyện tà mị Chớ hỏi qua Ở những nơi dễ xảy ra tranh cãi Đấu đá như sòng bạc Quán rượu Thì tuyệt đối không bước vào Để tránh bị ảnh hưởng không tốt Những chuyện tà ma hoang đường Thì phải từ chối không nghe Không xem Cũng không hiếu kỳ Đi hỏi cho biết Để tránh bị những tâm tính không tốt Sắp vào nhà Hỏi có ai Bước vào phòng Phải lên tiếng Nếu người hỏi Thì xưng tên Không nói tôi Vậy chẳng rõ Trước khi vào nhà Vào phòng người khác Thì phải hỏi trước Có ai ở nhà không Không nên lỗ mãn chạy vào nhà Phòng của người khác Trước khi vào phòng khách Thì nên lớn tiếng hỏi Để cho người trong nhà biết là có khách đến Nếu người trong nhà Hoặc trong phòng hỏi Ai đấy Thì nên trả lời bằng tên của mình Chứ không nói cộc lốc Tôi đây Làm người trong nhà Hoặc trong phòng Không thể nhận biết là ai hết Dùng đồ người Phải hỏi trước Nếu không hỏi Giống trộm thôi Mượn đồ dùng Hoàng đúng hẹn Sao mượn nữa Rất dễ dàng Mượn đồ người khác Thì phải xin phép trước Mới được lấy dùng Nếu chưa hỏi ý trước Mà tự tiện lấy dùng Chính là hành vi trộm cắp Đồ vật mượn dùng Phải giữ gìn cẩn thận Và phải trả lại đúng hẹn Để sau này cần dùng đến Thì lại có thể dễ dàng mượn nữa Chương 4 Sống uy tín Khi nói chuyện Tính làm đầu Lừa và dối Chẳng nên đâu Mở miệng nói chuyện trước hết Phải chân thành uy tín Nhận lời làm giúp người khác Thì nhất định phải giữ lời Không đủ sức làm Thì không nên tùy tiện nhận lời Thậm chí Lại càng không nên nói mấy lời lừa gạt Hay nói lời ngon tiếng ngọt Nói nhiều lời Không bằng ít Nói thật thà Không nịnh hót Lời xảo trá Tiếng tục thô Thói cuôn đồ Đều phải bỏ Nói nhiều không bằng nói ít Nói ít không bằng nói lời hay Nói phải nói đúng chỗ Đáng nói mới nói Không đáng thì tuyệt đối không nói Ứng xử việc đời Thì thận trọng từ lời nói Đến hành vi Nói chuyện thì phải đúng theo sự thật Không dùng lời hoa mỉ Để bóp méo sự thật Không nên nói lời ngon ngọt Ton hót nịnh bợ Xảo trá quỷ quyệt Thô tục bậy bạ Cũng đừng để bị tập nhiễm Cách nói chuyện lỗ mãn Thô tục Của bọn lưu manh cuôn đồ Biết chưa rõ Chớ vội nêu Hiểu chưa tường Đừng vội nói Đối với bất cứ việc gì Khi chưa rõ thực hư ra sao Thì không nên phát biểu ý kiến Đối với những việc chưa hiểu rõ Chân tướng sự thật Thì không nên tùy tiện phổ biến Để tránh gây ra những hậu quả không hay Việc không đúng Chớ nhận mưa Nếu nhận rồi Liền khó xử Những việc không hợp đạo lý Thì không nên tùy tiện nhận lời Nếu tùy tiện hứa hẹn Thì đến lúc làm không được Sẽ làm cho mình khó xử Lúc nói chuyện Chậm rõ ràng Không hấp tấp Tránh mơ hồ Khi nói chuyện Phát âm rõ ràng từng chữ Từ tốn nói Không nói nhanh Càng không nên nói ý nghĩa mơ hồ Người nói đúng Kẻ nói sai Chớ thài lai Dào can dự Khi gặp người nói quằng xiên Bậy bạ Thì nghe qua rồi bỏ Phải dùng trí tuệ để phán đoán Chứ không sơ xuất để bị ảnh hưởng xấu Không nên can thiệp những việc Không có liên quan đến mình Để khỏi phải dính vào Những chuyện lôi thôi rắc rối Thấy người tốt Học theo ngay Dù kém xa Dần theo kịp Nhìn thấy những ưu điểm Hoặc việc làm tốt của người khác Thì phải lập tức nghĩ đến Việc phải học tập theo Dù là hiện tại khả năng còn kém xa Cũng quyết định từng bước Làm cho được Thấy người xấu Nhìn lại mình Có liền sửa Không thì tránh Nhìn thấy kẻ khác Có những hành vi xấu, ác Thì phải tự suy ngẩm lại Xem xét lại bản thân Coi mình có những thói hư đó không Nếu có thì sửa đổi Nếu không thì cố tránh Đức với tài Làm và học Không bằng người Tự cố lên Mỗi người đều phải nên Chú trọng việc bồi dưỡng Phẩm chức, đạo đức Học vấn và tay nghề của riêng mình Nếu thấy mình có chỗ Không bằng người Thì phải nên để tâm phấn đấu Làm cho bằng được Việc áo quần Cùng ăn uống Có thua người Cũng không buồn Còn về ăn mặc bề ngoài Hay ăn uống không bằng người ta Thì không nên lưu ý bận tâm Lại càng không nên tự ti Mặc cảm Chê vội giận Khen liềm vui Bạn xấu tim Bạn tốt lui Nghe khen sợ Chê lại mừng Nhiều bạn tốt đến chơi chung Nếu nghe người khác Nói đến khuyết điểm của mình Mà nổi dần Nghe người khác khen ngợi mình Mà vui mừng Thì bạn xấu sẽ tiếp cận Còn bạn bè tốt dần dần sẽ tránh xa Ngược lại Khi nghe người khác khen ngợi Không những là không đắc ý Hí hửng Mà còn khiên cung Tự xét lại Chỉ sợ là làm chưa đủ tốt Phải tiếp tục cố gắng Còn khi bị người khác phê bình khuyết điểm Không những không nổi dần Mà còn vui vẻ tiếp thu Người thật sự chân thành Đáng tin như vậy Dần dần sẽ kết được nhiều bạn bè tốt Vô ý phạm Gọi là sai Cố tình làm Thành ra ác Vô tình làm sai việc gì Thì gọi là lỗi Nhưng nếu đã biết rõ sai Mà vẫn cố ý làm Thành ra tội Sai chịu sữa Dần liền hết Cố giấu che Càng thêm nặng Biết sai mà chịu sữa Là hành động của người dũng cảm Việc sai sót tự nhiên sẽ giảm dần Đến không còn sai sót nữa Còn nếu đã làm sai Mà còn cố che giấu Thì sai lại càng sai Tội càng nặng thêm một bật Chương V Thương mọi người Hể là người Đều thương yêu Chung bầu trời Cùng quả đất Chỉ cần là con người thì là đồng loại Không phân biệt chủng tộc Dân tộc, tôn giáo, tính ngưỡng Tất cả đều nên thương yêu lẫn nhau Tất cả đều sinh ra Lớn lên Sinh sống trên cùng quả đất Dưới cùng bầu trời Không nên phân biệt bạn, tôi Mà nên hợp tác, hỗ trợ lẫn nhau Thì mới có thể duy trì được cộng đồng Cùng nhau sinh sống và phát triển Đức hạnh cao Danh tự cao Người ta trọng, không do tướng Người tài cao Danh vọng lớn Mọi người phục Chẳng vì khoát Người có đức hạnh cao Thì danh tiếng cũng tự nhiên lớn Điều làm người ta kính trọng Chính là đạo đức tốt Chứ không phải là tướng mạo bên ngoài Người có tài năng Khả năng xử lý công việc giỏi Thì tự nhiên sẽ có uy tín lớn Mọi người yêu thích Nể phục người đó Là yêu thích nể phục cái tài giải quyết công việc Chứ không phải cái tài Giúp được người Đừng ích kỹ Người khác giỏi Chớ tị hiềm Nếu bạn có khả năng làm việc Giúp mọi người Thì đừng chỉ nghĩ đến lợi ích của riêng mình Mà không chịu làm chút việc Vì mọi người Đối với tài hoa của người khác Thì phải nên yêu thích, khen ngợi Học tập theo Chứ đừng nên phê bình, ganh tị, nói xấu Giàu không nịnh Nghèo chớ chê Củ đừng chán Mới không mê Không nên nịnh hót Lấy lòng người giàu có Mà cũng không nên kêu ngạo, tự cao Trước mặt người nghèo Hoặc xem thường người nghèo Lại càng không nên yêu thích cái mới Chán ghét cái cũ Phải nên quý trọng bạn bè cũ Hoặc đồ vật cũ Không nên chỉ lo mãi mê với bạn bè mới Hoặc đồ vật mới Người đang bận Chớ quấy rầy Người không an Đừng phiền nhiễu Khi người khác bận rộn Thì đừng làm phiền họ Khi tâm trạng người ta không tốt Hoặc thân tâm không an Thì đừng cứ theo léo nhéo, quấy rầy Chỉ làm cho họ bực mình, khó chịu thêm Khuyết điểm người Đừng soi mối Chuyện riêng tư Tuyệt không nói Không nên đi bêu xấu Khuyết điểm của người khác Chuyện riêng tư của người ta Thì cũng đừng nên đi nói hết cho mọi người biết Khen làm lành Là điều tốt Người ta biết Cố gắng thêm Nói xấu người Là việc xấu Người ta khét Họa tránh đâu Khen ngợi ưu điểm Hoặc việc tốt của người khác Đó là việc làm tốt Sau khi họ nghe bạn khen họ Họ sẽ càng được khuyến khích Làm việc tốt hơn nữa Đi nói chuyện xấu Hoặc khuyết điểm của người khác Chính là việc làm ác độc vậy Nếu chỉ trích phê bình quá lỗ Thì lại có thể tự chút Lấy rắc rối Cùng khuyên thiện Rèn đạo đức Lỗi không quyên Đôi bên thiệt Bạn bè với nhau Thì nên khuyên can nhau Đừng làm việc xấu Khuyến khích nhau cùng làm việc tốt Cùng nhau trao dồi những phẩm cách đạo đức tốt Nếu có sai Mà không chịu khuyên bảo nhau sửa chữa Thì cả hai đều sai Vì không học tập được những điều tốt Để trao dồi đạo đức Nhận và cho Phân biệt rõ Thà cho nhiều Mình nhận ít thôi Nhận và cho Phải phân biệt rõ ràng Thà cho người khác nhiều một chút Còn mình nhận ít một chút Thì mới có thể kết giao rộng rãi Và chung sống hòa hợp Với mọi người được Nhờ vã người Tự hỏi trước Mình không muốn Chớ buộc người Trước khi muốn nhờ ai Đưa đồ hoặc làm việc gì giúp mình Thì trước tiên nên tự hỏi Nếu đổi lại là mình Mình có chịu làm không? Nếu tự xét thấy mình còn không chịu làm Thì không nên nhờ người ta Ơn phải báo Oán nên quên Oán cho qua Ơn nhớ mãi Chiều ơn của người ta Thì phải nhớ ơn Để mà báo đáp Người khác có chỗ không đúng với mình Nên rộng lượng bỏ qua Những việc giận hờn Không vừa ý Thì không nên để trong lòng quá lâu Việc đã qua Thì cho qua luôn Ơn nghĩa người khác làm cho mình Thì phải luôn luôn ghi nhớ trong tâm Luôn cảm ơn không hết Luôn nghĩ cách báo đáp Với người làm Phải đoan nghiêm Tuy đoan nghiêm Nhưng hiền hòa Cậy quyền thế Tâm không phục Dùng đạo lý Họ phục ngay Cường xử với người làm trong nhà Phải chú ý đến phẩm hạnh đoan chính Của bản thân Và lấy mình ra làm gương cho người làm Nói theo Tuy phẩm hạnh đoan chính là quan trọng Xong tấm lòng nhân từ Bao dung thì lại đáng quý hơn Nếu cậy thế Ý quyền bắt ép người làm Thì người ta chỉ miễn cưỡng Chỉ muốn chịu làm bề ngoài Chứ trong lòng chẳng thật sự muốn Chỉ có đối xử với họ Đúng theo đạo lý Thì họ mới hết lòng làm việc Không hề oán hận gì Chương 6 Kết bạn tốt Đều là người Có tốt xấu Phàm phu nhiều Người hiền hiếm Người nhân đức Mọi người kính Nói chân thật Không su nịnh Cùng là con người Nhưng thiện ác chánh tà Tâm trí cao thấp Tính tình tốt xấu Thật không giống nhau Người bị ảnh hưởng những cái xấu thì nhiều Còn người nhân từ hiền hậu Thì lại ít Nếu có người đúng là thật sự nhân đức Thì mọi người tự nhiên kính nể anh ta Vì anh ta nói chuyện ngay thẳng Không vụ lời Không có gì che giấu cả Lại không lấy lòng người khác Vì vậy Mà mọi người tự nhiên có tâm kính nể Được thân cần Lợi vô cùng Đức tốt tăng Lỗi giảm dần Không chịu gần Nhiều điều hại Tiểu nhân đến Trăm sự bại Nếu có thể gần gũi với người nhân đức Học tập theo họ Là việc rất may mắn Vì họ sẽ giúp đức hạnh của mình Mỗi ngày một tốt hơn Sai sót của mình càng ngày càng ít đi Nếu không chịu gần gũi Người tốt Như vậy thì sẽ chịu vô số điều không hay Vì kẻ xấu có cơ hội Đến làm bạn với ta Lâu dần Lời nói, hành vi, tư tưởng Đều bị ảnh hưởng xấu Thậm chí còn dần đi vào Con đường sai trái Chương 7 Học tập thêm Không thực hành, chỉ lý thuyết Thành nói xuôi Sao nên người Chỉ thực hành, không lý thuyết Theo ý riêng Sai nào biết Nếu không đích thân thực hành Các bổn vận hiếu thảo Anh em hòa thuận Sống cẩn thận và có uy tín Thương mọi người và kết bạn tốt Mà chỉ vùi đầu đọc sách Thì tuy có chút kiến thức Nhưng cũng chỉ làm tăng thêm tính nói Lý thuyết xuôi Trở thành một người không thực tế Đọc sách như vậy liệu có ích gì? Nếu chỉ lo Thực hiện những lời dạy bảo Mà không chịu đọc sách Học tập thêm Thì dễ rơi vào tình huống Vì không rõ lý lẽ Chỉ theo thiên kiến của mình để làm việc Sẽ dễ bị sai sót mà không biết Vậy cũng không đúng nữa Khi đọc sách Phải tập trung Tâm, mắt, miệng Chớ buông lung Đọc sách nào, đọc cho xong Đừng để lòng Tìm sách khác Phương pháp đọc sách Cần phải chú trọng ba điều Mắt nhìn, miệng đọc, tâm cảm nhận Ba điều không thể thiếu một Có như vậy Thì mới có thể thu được hiệu quả Học một, hiểu mười Học tập nghiên cứu Thì phải hết lòng chuyên tâm Thì mới có thể thấu đáo được Không nên đọc quyển sách này chưa bao lâu Lại đi thích quyển sách khác Muốn xem quyển sách khác Như vậy thì mãi mãi cũng không yên tâm Để mà thấu rõ Bất kỳ một quyển sách nào Phải nên nghiên cứu xong một quyển sách Thì mới tiếp tục tới quyển sách khác Thời gian dài Lại cố gắng Trình độ có Khó cũng thông Khi lên kế hoạch đọc sách Đặt ra thời gian thư thả một chút Cũng không sao Nhưng khi thực hiện Thì phải cố gắng nghiêm chỉnh Làm cho đúng Không được lười biến, buôn thả Lâu ngày chày tháng Trình độ càng cao Thì những điểm mà trước đó chưa hiểu được Hoặc còn đang nghi vấn Sẽ tự nhiên được thông suốt liền Có vấn đề Liền ghi xuống Gặp người hỏi Hiểu thông luôn Lúc đang tìm tòi học hỏi Nếu có thắc mắc gì Thì phải nên ghi chép lại liền Để khi có cơ hội gặp thầy Hay bạn bè Bèn đem ra hỏi Cần phải thực sự hiểu rõ ý nghĩa đúng đắn Của vấn đề mới thôi Phòng phải yên Tường giữ sạch Bàn ghế gọn Bút mực ngay Phòng học hoặc phòng đọc Phải sắp xếp gọn gàng Tường phải giữ sạch sẻ Lúc đọc sách Những văn phòng phẩm như Giấy, bút, mực Phải để ngay ngắn Không để bừa bộn Như vậy khi mắt nhìn thấy cảnh gọn gàng ngăn nắp Thì mới tỉnh tâm mà đọc sách Thỏi mực nghiêng Tâm không chánh Chữ viết lệch Tâm chẳng yên Ngày xưa dùng bút lông để viết chữ Nên phải mài mực trước Nếu tâm trí để đâu đâu Thì thỏi mực bị mài nghiêng Khi viết chữ bị méo lệch Chứng tỏ tinh thần bất an Không có được sự bình tâm Xếp sách vỡ Để đúng nơi Đọc xong rồi Xếp chỗ cũ Có việc gấp Cất cẩn thận Sách hư rách Gián sửa ngay Nên phân loại sách rõ ràng Xếp có thứ tự đúng vị trí Khi lấy đọc xong Phải để lại đúng chỗ cũ Trong lúc đang đọc Mà có việc gấp cần làm Cũng phải cất sách xong rồi mới đi làm Sách là tinh hoa của trí tuệ Nếu có bị hư rách Thì phải nên gián sửa lại Giữ cho được nguyên vẹn Sách nhảm nhí Chẳng nên xem Hại thông minh Hư tâm trí Đối với những sách báo có hại cho sức khỏe Và tinh thần Thì nhất quyết vứt bỏ Hoặc không xem để tránh bị tiêm nhiễm Những tư tưởng xấu Làm cho trí tuệ bị mê mùi Tinh thần không lành mạnh Đừng nóng vội Chớ thối nuôi Thánh hiền nhân Dần sẽ đạt Khi gặp khó khăn hoặc thất bại Thì không nên nản trí Cũng không nên bực tức Thang trời trách người Mà phải nên phấn đấu nỗ lực học tập thêm Trình độ và đích hành Của thánh hiền tuy cao Nhưng chỉ cần từng bước rèn luyện Thì dần dần Cũng sẽ đạt được