Trong Hoàng Đế Nội Kinh – Tố Vấn, thiên Thượng Cổ Thiên Chân Luận viết rằng người xưa biết dưỡng sinh đều “ăn uống có chừng mực, sinh hoạt điều độ, không làm việc quá sức”, nhờ vậy có thể sống đến trăm tuổi.
- Nhìn thấy bạn gái ngồi cùng người khác, nhóm 3 thiếu niên ghen tuông, đánh tử vong nam sinh lớp 9
- 81 tuổi, lưng đã còng, bà vẫn bán từng chiếc bánh nuôi người con bệnh tật
Dân gian cũng lưu truyền bí quyết dưỡng sinh tám chữ của Đạo gia: đồng tâm, nghĩ thực, quy dục, hầu hành (tâm hồn trẻ thơ, ăn như kiến, ít ham muốn như rùa, vận động như khỉ).
1. Tâm hồn trẻ thơ – Dưỡng tâm
Lão Tử trong Đạo Đức Kinh viết: “Người có đức dày giống như trẻ sơ sinh”. Trẻ nhỏ có thân tâm mềm mại, thuần khiết, chưa bị những chuyện thế gian làm xáo trộn. Mạnh Tử cũng từng nói: “Người quân tử là người không đánh mất tấm lòng trong sáng như trẻ thơ”.
Nhà tư tưởng Lý Chí thời Minh cho rằng tâm hồn trẻ thơ chính là tấm lòng chân thật, không giả dối. Một khi đánh mất sự chân thành, lời nói và việc làm của con người cũng dễ trở nên giả tạo. Người sống trước sau như một không phải hao tâm sức để che giấu bản thân hay duy trì hai bộ mặt khác nhau, đó cũng là một cách dưỡng thần.
Hoàng Đế Nội Kinh viết: “Điềm đạm, thanh tĩnh, không vướng bận, chân khí sẽ tự nhiên vận hành; giữ cho tinh thần ở bên trong thì bệnh tật từ đâu mà đến?”. Đạo gia xem tâm là chủ soái của cơ thể, tâm không yên thì các cơ quan khác cũng dễ bị ảnh hưởng. Vì vậy, dưỡng sinh trước hết phải dưỡng tâm.
Giữ tâm hồn trẻ thơ còn là giữ sự tò mò, ham học hỏi và niềm vui khám phá. Đừng để tuổi tác khiến ta cảm thấy mọi thứ đều nhàm chán; hãy tiếp tục học điều mới, tìm hiểu những điều chưa biết và đừng để chuyện phiền lòng kéo dài mãi trong tâm trí.
2. Ăn như kiến – Dưỡng vị
Kiến mỗi lần chỉ tha một chút thức ăn, đi nhiều chuyến chứ không ăn quá nhiều trong một lần. Vì vậy, ăn như kiến có nghĩa là ăn ít, ăn chậm và chia thành nhiều bữa.
Lã Thị Xuân Thu viết: “Ăn uống không để quá đói, cũng không để quá no, đó là cách bảo dưỡng ngũ tạng”. Hoàng Đế Nội Kinh cũng cảnh báo ăn uống quá mức sẽ làm tổn thương dạ dày và đường ruột.
Danh y Tôn Tư Mạc khuyên người biết dưỡng sinh nên ăn khi hơi đói, uống khi hơi khát; thà ăn nhiều bữa, mỗi bữa một ít, còn hơn ăn quá nhiều trong một lần. Người Okinawa, Nhật Bản, cũng có câu “Hara hachi bu”, nghĩa là chỉ ăn đến khi no khoảng tám phần thì dừng lại.
Ngoài ăn vừa đủ, cần ăn đa dạng thực phẩm. Hoàng Đế Nội Kinh viết: “Ngũ cốc dùng để nuôi dưỡng cơ thể, hoa quả dùng để bổ trợ, thịt dùng để bồi bổ, rau củ dùng để bổ sung”. Mỗi nhóm thực phẩm đều có lợi ích riêng, cần kết hợp hài hòa để dinh dưỡng cân đối.
3. Ít ham muốn như rùa – Dưỡng tính
Rùa nổi tiếng sống lâu nhờ sự chậm rãi và tĩnh tại. “Ít ham muốn như rùa” là biết tiết chế lòng tham, không chạy theo những ham muốn vô tận.
Lão Tử dạy: “Giữ lấy sự mộc mạc, giảm bớt tư tâm và ham muốn”; đồng thời nhắc nhở: “Tai họa lớn nhất là không biết đủ, lỗi lầm lớn nhất là lòng tham không đáy”. Người biết đủ mới có thể thường xuyên cảm thấy đủ đầy.
Trong Trang Tử, có câu chuyện kể rằng vua Sở muốn mời Trang Tử ra làm quan. Ông hỏi hai vị đại phu: con rùa thần đã chết ba nghìn năm, được bọc gấm và thờ trong điện, hay con rùa được sống, kéo đuôi bò trong bùn, sẽ lựa chọn điều gì? Khi họ trả lời rằng rùa chắc chắn muốn được sống, Trang Tử nói ông cũng muốn sống tự do như thế. Với ông, công danh và lợi lộc dù vẻ vang đến đâu cũng không đáng để đánh đổi sự tự tại.
Lão Tử còn dạy “lấy mềm thắng cứng”, ví đức cao nhất như nước: nuôi dưỡng muôn vật mà không tranh giành, tuy mềm mại nhưng có thể từng giọt làm mòn đá cứng.
Khi ham muốn ít đi, lòng người cũng dễ bình hòa. Hoàng Đế Nội Kinh cho rằng những biến động cảm xúc như tức giận, vui mừng, đau buồn và sợ hãi đều ảnh hưởng đến sự vận hành của khí. Người có lòng rộng mở, không giữ mãi phiền muộn trong lòng sẽ dễ duy trì sự thư thái.
4. Vận động như khỉ – Dưỡng thân
Khỉ thường xuyên leo trèo, chuyền cành, vận động linh hoạt nhưng cũng biết nghỉ ngơi. Danh y Hoa Đà từng sáng tạo bài tập Ngũ Cầm Hí, mô phỏng động tác của hổ, hươu, gấu, vượn và chim.
Ông nói: “Cơ thể con người cần vận động, nhưng không nên vận động đến mức kiệt sức”. Vận động giúp thức ăn được tiêu hóa, khí huyết lưu thông và hạn chế bệnh tật, giống như trục cửa thường xuyên chuyển động thì không bị mục nát.
Tuy nhiên, Tôn Tư Mạc nhấn mạnh dưỡng sinh chỉ nên duy trì những hoạt động nhẹ nhàng, không để cơ thể quá mệt mỏi hay cố sức làm việc vượt quá khả năng. Người lớn tuổi có thể đi bộ, tập Thái Cực Quyền hoặc luyện khí công mỗi ngày, chỉ cần vận động đến khi hơi toát mồ hôi là đủ.
Tâm hồn trẻ thơ để dưỡng tâm, ăn như kiến để dưỡng vị, ít ham muốn như rùa để dưỡng tính, vận động như khỉ để dưỡng thân. Bốn phép dưỡng sinh kết hợp từ bên trong ra bên ngoài, từ tĩnh đến động, tạo thành một lối sống hài hòa.
Cốt lõi của đạo dưỡng sinh Đạo gia chính là trở về với bản chất tự nhiên, mộc mạc. Như Lão Tử viết trong Đạo Đức Kinh: “Trở về với trạng thái trẻ thơ, trở về với sự mộc mạc”. Đó là khi con người giữ được tâm hồn thuần khiết, sống giản dị, biết đủ và thuận theo tự nhiên.
Tú Uyên biên dịch
Theo secretchina.com



Bình luận