Nhắc đến Lý Tiểu Long, người ta nhớ đến một huyền thoại võ thuật với tài năng xuất chúng và sức ảnh hưởng vượt khỏi biên giới Trung Quốc.
Thế nhưng, khi sự nghiệp đang ở đỉnh cao, ông lại đột ngột qua đời ở tuổi 32. Hai mươi năm sau, con trai ông là Lý Quốc Hào cũng mất mạng trong một tai nạn trên phim trường khi mới 28 tuổi. Hai cái chết cách nhau hai thập niên khiến nhiều người không khỏi đặt câu hỏi: Phải chăng đằng sau những bi kịch ấy còn có một nguyên nhân sâu xa hơn?
Huyền thoại võ thuật ra đi khi đang ở đỉnh cao
Lý Tiểu Long, tên tiếng Anh là Bruce Lee, sinh năm 1940 tại San Francisco, California, là người Mỹ gốc Hoa và được biết đến là diễn viên người Hoa đầu tiên tại Hollywood. Những bộ phim ông đóng vai chính như Đường Sơn Đại Huynh, Tinh Võ Môn, Mãnh Long Quá Giang, Long Tranh Hổ Đấu và Tử Vong Du Hí từng tạo tiếng vang lớn trong làng điện ảnh.
Năm 1967, ông sáng lập Triệt Quyền Đạo nhằm quảng bá võ thuật Trung Hoa. Tạp chí Black Belt của Mỹ từng bình chọn ông là một trong mười võ sĩ vĩ đại nhất thế kỷ 20. Võ sĩ Muhammad Ali và diễn viên kiêm võ sĩ Gene LeBell cũng dành cho ông những lời đánh giá rất cao về tài năng và tốc độ ra đòn.
Tên tuổi Lý Tiểu Long trở thành biểu tượng của dòng phim võ thuật Trung Hoa, được khán giả ở cả phương Đông lẫn phương Tây ngưỡng mộ. Vậy nhưng, ngày 20 tháng 7 năm 1973, khi đang tham gia bộ phim Trò chơi tử thần, ông đột ngột qua đời tại nhà riêng của Đinh Bội ở Cửu Long, Hồng Kông, khi mới 32 tuổi.
Cái chết bất ngờ ấy gây chấn động dư luận. Nhiều giả thuyết được đưa ra, từ bị mưu sát, đột tử vì bệnh, dị ứng thuốc cho đến những nguyên nhân khác. Tuy nhiên, những tranh luận xung quanh sự ra đi của ông vẫn chưa chấm dứt.
Hai mươi năm sau, bi kịch lại xảy đến với gia đình này. Ngày 31 tháng 3 năm 1993, Lý Quốc Hào đang quay bộ phim The Crow. Trong một cảnh quay, nhân vật của anh bị bắn ở cự ly gần. Một viên đạn vẫn còn mắc trong khẩu súng đạo cụ mà những người trên trường quay không hay biết. Khi diễn viên bóp cò, viên đạn thật bắn trúng Lý Quốc Hào, cướp đi mạng sống của anh ở tuổi 28.
Cha mất khi 32 tuổi, con qua đời khi mới 28 tuổi. Hai sự việc cách nhau hai mươi năm, trong những hoàn cảnh khác nhau, khiến câu chuyện về gia đình Lý Tiểu Long càng trở nên bí ẩn. Từ đó, có người đặt vấn đề về nhân quả và nghiệp lực tổ tiên.
Những lời kể về người cha Lý Tiểu Long
Theo phần tư liệu được dẫn trong câu chuyện, quê quán tổ tiên của Lý Tiểu Long là Cửu Giang, Nam Hải, Quảng Đông. Cha ông là Lý Hải Tuyền. Một số lời kể cho rằng ông từng tham gia những vụ bắt cóc trẻ em để đòi tiền chuộc.
Quách Phú, người được giới thiệu là nhân vật trong giới võ thuật và đệ tử của đại sư Vịnh Xuân Quyền Đinh Hạo, kể rằng Lý Hải Tuyền từng bắt cóc năm đứa trẻ trong một gia đình giàu có. Khi người cha chỉ chuộc con trai cả, không chịu trả tiền cho bốn đứa còn lại, Lý Hải Tuyền bị cho là đã sát hại cả bốn đứa trẻ. Sau đó, vì lo người con trai cả trả thù, ông bỏ trốn đến Thuận Đức.
Một lời kể khác được nhắc đến là của bà Lý Trân, người làng Đôn Căn, thị trấn Cửu Giang. Bà công khai nói rằng em trai mình là Lý Tả Luân từng bị kẻ bắt cóc đánh chết khi mới bốn tuổi, và Lý Hải Tuyền có liên quan đến vụ việc.
Trong Thế chiến II, khi quân Nhật tiến đánh Hồng Kông, Lý Hải Tuyền cùng gia đình rời nơi này và sang Hoa Kỳ. Những lời cáo buộc về quá khứ của ông được một số người dùng để lý giải bi kịch xảy đến với hai thế hệ sau. Tuy nhiên, đây là những lời kể được dẫn lại, không thể xem là kết luận đã được xác minh về nguyên nhân cái chết của cha con Lý Tiểu Long.
Tài năng có thắng được nghiệp lực?
Trong văn hóa phương Đông, người xưa rất coi trọng luật nhân quả. Họ tin rằng việc thiện tích phúc, việc ác tổn đức; những hành động gây tổn hại cho người khác có thể để lại hậu quả lâu dài. Thành ngữ “Ác giả ác báo”, “Gieo nhân nào gặt quả ấy” cũng thể hiện niềm tin ấy.
Theo quan niệm này, nghiệp lực có thể bắt nguồn từ hành vi của chính một người, hoặc được nhìn nhận là có liên hệ với những việc làm của tổ tiên. Vì thế, câu chuyện cha con Lý Tiểu Long được một số người diễn giải như lời cảnh tỉnh về hậu quả của việc làm ác. Dẫu vậy, không có căn cứ để khẳng định những cái chết ấy là kết quả của nghiệp báo tổ tiên.
Tư liệu còn nhắc đến chuyện Diệp Vấn từng nhận xét dáng đi của Lý Tiểu Long khi ông còn trẻ và dự đoán ông có cuộc đời ngắn ngủi. Sau này, Lý Tiểu Long nói với thầy rằng mình đã sửa dáng đi, có thể bước chân chạm gót. Câu chuyện được dùng để bàn về vận mệnh và nghiệp lực, nhưng cũng không đủ để xác định nguyên nhân cái chết của ông.
Trong Phật giáo, câu chuyện tôn giả Mục Kiền Liên thường được nhắc đến như một ví dụ về sức mạnh của nghiệp. Ngài được tôn xưng là người có thần thông bậc nhất trong hàng đệ tử Đức Phật, nhưng khi nghiệp từ quá khứ của mẹ đến lúc trổ quả, thần thông cũng không thể thay đổi tất cả. Câu chuyện ấy nhấn mạnh rằng tài năng hay bản sự không nhất thiết có thể vượt qua mọi hệ quả của nghiệp đã tạo.
Nhìn từ niềm tin nhân quả, điều đáng suy ngẫm trong câu chuyện gia đình Lý Tiểu Long không chỉ là sự ra đi sớm của hai cha con, mà còn là trách nhiệm của mỗi người đối với hành vi mình lựa chọn. Dù không thể lấy nghiệp báo để kết luận nguyên nhân của những bi kịch này, lời nhắc nhở về việc sống có đạo đức vẫn còn nguyên ý nghĩa.
Một việc làm sai trái có thể gây đau khổ cho người khác và để lại những hệ quả khó lường. Vì vậy, mỗi người cần biết giữ lòng thiện, tránh làm điều tổn hại đến người khác và trân trọng những nguyên tắc đạo đức. Bởi tài năng có thể khiến một người được ngưỡng mộ, danh tiếng có thể lưu truyền qua nhiều thế hệ, nhưng đức hạnh mới là điều mỗi người cần gìn giữ trong suốt cuộc đời.
Tiểu Hoa biên tập