Nguyện Một Đời Gìn Giữ Con Chữ

Khổng Tử – Vị thánh Sư của học tập phương Đông từng dạy học trò của mình rằng: "Có ba cách để học được trí tuệ: Suy ngẫm là cách cao quý nhất, bắt chước là cách dễ và trải nghiệm là cách cay đắng nhất." Trong nhịp sống gấp gáp của thời đại Số, không ít người trăn trở trước một câu hỏi lớn:  Thế hệ trẻ – những người nắm giữ tương lai của đất nước – có còn tha thiết phát huy truyền thống văn hoá, hay sẽ lãng quên và cho rằng chúng đã không còn phù hợp? Phải chăng di sản văn hoá của cha ông ta đang bị xem là xơ cứng, ngáng đường phát triển, hay nó vẫn là bệ đỡ tinh thần đắt giá không thể nào thay thế cho thế hệ hôm nay?

        Thú thực, đối với cá nhân tôi, đã từng có một khoảng thời gian khá dài tôi nhìn nhận nét đẹp truyền thống, văn hoá bằng một con mắt xa cách và có đôi chút hững hờ. Nhưng rồi, theo dòng chảy của thời gian, tôi nhận ra bản thân đã thật may mắn khi được sinh ra và lớn lên trong một gia đình gốc Hà Nội – nơi nếp nhà và tình yêu với văn hoá cội nguồn được gìn giữ qua biết bao thế hệ. Từ cụ kỵ, ông bà đến cha mẹ, mọi người không chỉ dạy tôi bằng những lời nói suông mà luôn trực tiếp làm gương. Chính sự giáo dục, rèn giũa ấy đã giúp tôi nhận ra những giá trị truyền thống quan trọng và vô giá đến nhường nào. Thay vì chọn cách ôm ấp con cái trong sự êm ấm giàu sang, Ba mẹ tôi lại chọn một hướng đi đến lạ. Họ chọn trao cho tôi sự tự lập, trao cơ hội được va vấp, biết cách tự đứng lên trên đôi chân của mình khi vấp ngã sai đường và trải nghiệm cuộc sống xã hội này ngay từ khi còn nhỏ. Ba mẹ tôi hiểu, đôi khi sự bao bọc hoàn hảo nhất không phải là che chắn cho con trước sóng gió, mà chỉ đơn giản là cho con đủ bản lĩnh để tự mình vượt qua. Vẫn luôn ủng hộ, động viên và sẵn sàng trao cho tôi những gì tốt đẹp nhất, chỉ để mỉm cười đầy tự hào khi chứng kiến con ngày một trưởng thành.

       Ngày xưa, chắc hẳn đứa trẻ nào cũng từng ít nhất một lần rơi vào thế khó xử khi được hỏi: "Con yêu ba hay yêu mẹ hơn?" Một câu hỏi đầy đắn đo, áy náy. Chọn mẹ thì sợ ba buồn, mà chọn ba thì lại sợ mẹ chạnh lòng. Đứa trẻ nào biết suy nghĩ thì sẽ trả lời an toàn nhất, rằng: "Con yêu hai người như nhau". Nhưng tôi lại khác, người tôi chọn luôn là bố. Bố luôn là người dù vẻ ngoài nghiêm khắc, cọc cằn, chẳng hơi đâu mà ngồi nghe những câu chuyện tâm sự nhỏ nhặt, nhưng bố cũng có một cách quan tâm riêng. Tôi nhớ những lần mình vấp ngã hay làm hỏng đồ đạc trong nhà, bố chẳng bao giờ nói lời ngọt ngào hay chửi bới, làm hộ. Chỉ lẳng lặng xắn tay áo, muốn tôi tự mình quan sát rồi từng bước chỉ cho tôi cách sửa chữa, dọn dẹp. Nhớ cả những lúc tôi tự trách bản thân vì áp lực hay thất bại không như mong muốn. Bố đã không trách mắng chỉ nhẹ nhàng bảo "Trên đời này chẳng có ai là hoàn hảo về mọi mặt, con chỉ cần cố gắng hơn chính mình của quá khứ đã là một điều đáng nể". Chính những hành động âm thầm cùng lời dạy sâu sắc ấy của bố đã cho tôi góc nhìn của một người trưởng thành, dạy tôi cách sống trách nhiệm của một công dân có ích cho xã hội, để tôi từng bước trưởng thành và biết suy nghĩ chín chắn trước cuộc đời.

       Tình yêu và niềm tự hào tôi dành cho gia đình mình cứ thế chắt chiu từ chính những con người tuyệt vời đó. Ông ngoại tôi từng là học sinh xuất sắc nhất của ngôi trường được mệnh danh là "tiếng trống Bắc Lý" – trường học nổi bật nhất về giáo dục miền Bắc thời bấy giờ. Sinh ra ở một làng quê chiêm trũng nghèo khó, thường xuyên phải chịu đói khát, lội nước, ngồi thuyền muôn vàn vất vả mới có cơ hội được đến trường. Nhưng dù hoàn cảnh là vậy, ông đã vươn lên chinh phục khó khăn để đạt được thành tích học giỏi nhất tỉnh lúc ấy. Ông vinh dự là một trong năm học sinh cả nước được dự đại hội thi đua yêu nước và được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh, rồi nhận học bổng sang Ba Lan học khoa Văn. Ở đất nước xa xôi, lạ lẫm ấy, ông tiếp tục là sinh viên xuất sắc của thành phố, được vinh danh trên toàn đất nước Ba Lan và được giữ lại làm nghiên cứu sinh tiến sĩ. Giữa lúc đất nước còn chiến tranh khốc liệt, ông đã gạt bỏ tất cả để xin về nước tiếp tục phục vụ cho tổ quốc thân yêu.

       Cả một đời người, ông rút từng sợi huyết thanh tri thức để phụng sự cho báo chí và nghệ thuật văn chương. Làm cái nghề nhà báo – cái nghề mà luôn phải dấn thân vào nơi bắt đầu sóng gió ngập tràn, đối mặt với thử thách để đi tìm sự thật – ông từng đạp xe khắp miền Bắc trên cương vị phóng viên nông nghiệp, sau đó vào miền Nam công tác hàng tháng trời ròng rã. Câu chuyện về ông luôn được dành trân trọng vài trang trong lịch sử Đài Tiếng nói Việt Nam. Mãi đến sau này, ông cống hiến trọn đời cho nghệ thuật Sân khấu và kiêm sáng tác tác phẩm cho thiếu nhi, trẻ em trên cương vị Trưởng phòng văn nghệ thiếu nhi của Đài. Một người tín Thần, thờ Phật, sống nhân hậu, hiền hoà, có những áng văn được đưa vào sách giáo khoa và đề thi môn Ngữ Văn. Đáng tiếc làm sao, ông mất khi tôi chưa tròn hai tuổi, chưa từng được biết mặt ông, nhưng hình ảnh cùng tình yêu văn chương của ông vẫn luôn sâu đậm qua từng lời mọi người kể tôi nghe.

      Tuyệt vời hơn nữa, mẹ tôi tiếp tục tiếp nối dòng chảy ấy bằng cây bút sắc sảo của một nhà báo. Tôi cũng hiểu và cảm thương cho mẹ vì công việc này vốn là chẳng nhàn hạ. Tôi nhớ lại về quá khứ khi xưa, là những ngày mẹ đi công tác xa nhà vội vã, miệt mài bên chiếc máy tính, gọt giũa từng câu chữ trên bản thảo để mang lại thông tin chân thực, chính xác nhất cho độc giả. Dẫu bận rộn với công việc, mẹ lại luôn dành tối ưu thời gian cho gia đình, con cái bởi một tâm hồn sâu sắc, hiền hậu, tử tế biết cho đi. Mẹ sẽ ở đó, lắng nghe những tâm sự vụn vặt của tôi bằng tất cả sự thấu hiểu của một người mẹ.

        Có những ngày, tôi cảm thấy tổn thương, hụt hẫng vì lòng tốt trao đi không đúng chỗ, mẹ kéo tôi vào lòng âu yếm: "Mẹ biết con đã đối xử rất tốt với mọi người, mẹ ghi nhận điều đó, nhưng không ai là không từng trải qua tổn thương cả!" Lời xoa dịu dịu dàng ấy của mẹ giúp tôi học cách bao dung với cuộc đời và tiếp tục giữ mãi một trái tim lương thiện đầy ấm áp.

         Nhưng có lẽ, khoảng thời tuổi thơ êm đềm và là điểm tựa tinh thần sâu sắc nhất của tôi lại gắn liền với bà ngoại. Ngày trước, tôi từng được ở chung với bà trong một căn nhà nhỏ tại khu chung cư tập thể cũ Hà Nội. Lúc đó còn nhỏ, tôi ngây ngô nghĩ: "Sao mình không được ở với bố mẹ sung sướng hơn mà lại gửi mình về với bà". Vậy mà, bây giờ nhìn lại tôi mới thấy hoài niệm, nhớ về những ngày tháng bồng bột ấy. Người ta hay bảo: "Vì bà ngoại là mẹ của mẹ nên bà sẽ thương mình gấp đôi". Người ta nói cũng phải, những bữa cơm bà nấu tuy giản dị nhưng bình yên đến lạ, những ngày được nghe bà kể chuyện ngày xưa, kể về bà, về ông. Nhớ sao cho hết, những buổi tối khi đêm đã khuya, tôi ngồi vào bàn học chỉ vỏn vẹn một quyển vở cũ, một cây bút với ánh đèn chập chờn của chiếc bàn học, được bà ân cần chỉ bảo từng nét chữ, nhẫn nại giảng từng bài toán. Hai chiếc bóng nhỏ của hai bà cháu in trên bức tường đã tróc sơn, bà ngồi cạnh tôi dặn dò: "Phải cố gắng mà học, chỉ có học mới đi đến con đường thành công, nhưng trước hết bà muốn con thành người". Câu nói ấy vẫn theo tâm trí tôi suốt bao năm đèn sách. Bà đã từng là người phụ nữ phi thường thuộc những niên khoá đầu tiên của trường Đại học Bách Khoa Hà Nội, vượt qua gian khó thời bấy giờ để chạm tay vào tấm bằng cử nhân Hoá học danh giá. Và chính sự kèm cặp tỉ mẩn, cùng lời dặn dò của bà đã lại gieo mầm vào tôi tinh thần ham học từ thuở nhỏ.

         Nghệ sĩ Nhân dân Tự Long từng chia sẻ: "Đừng nói giới trẻ ngày hôm nay không yêu truyền thống. Họ yêu nhiều lắm, yêu mãnh liệt lắm. Nhưng cách thể hiện của họ không còn giống như cha ông mình ngày xưa. Họ tiếp nhận, hoà nhập và đưa những nét đẹp nhất của dân tộc Việt Nam ra toàn thế giới!"

        Đã có một giai đoạn trong hành trình phát triển bản thân, tôi dành nhiều đêm nằm trầm ngâm suy nghĩ: "Nếu ông trời đã ban phúc cho mình sinh ra trong một gia đình như này, may mắn  là thế. Thế thì người mình muốn trở thành, học hỏi là ai nhở?" Tôi tự trả lời rằng là sẽ không cố định mình phải trở thành một bản sao của riêng ai cả. Tôi sẽ lấy kinh nghiệm của bà, sự ham học của bà, cố gắng phấn đấu cùng tình yêu văn chương của ông, tâm hồn sâu sắc hướng thiện của mẹ. Tôi sẽ là một người gom góp trong mình đầy đủ hành trang, đầy đủ những điều mình học được và trở thành một người toàn diện, tiếp nối nếp nhà và tự tin sống một cuộc đời có ích cho xã hội.

Bài viết  của Lê Thục Quyên

Bài dự thi viết tay của Lê Thục Quyên