Trong kinh doanh, có những người chủ từng nâng đỡ một nhân viên từ lúc gần như chẳng biết gì.

Họ dạy nghề, truyền kinh nghiệm, cho cơ hội, kiên nhẫn chỉ dẫn từng bước để người ấy có thể tự đứng trên đôi chân của mình. Có người còn coi nhân viên như người nhà, không chỉ giúp họ có một công việc mà còn giúp họ có được một nghề để nuôi sống bản thân.

Đến một ngày, người nhân viên trưởng thành, tách ra thành lập doanh nghiệp riêng. Nếu họ dùng năng lực mình học được để xây dựng sự nghiệp, hai bên hoàn toàn có thể trở thành đối tác hoặc ít nhất cạnh tranh một cách sòng phẳng. 

Nhưng điều đáng tiếc là có người lại chọn cách quay về tranh giành chính miếng cơm của người từng dìu dắt mình, thậm chí dùng những gì được truyền lại để đối đầu với ân nhân năm xưa.

Cái đau ở đây đôi khi không nằm ở chuyện mất khách hàng hay mất tiền. Nó nằm ở cảm giác người mình từng đưa tay kéo lên lại quay xuống đẩy chính mình.

Cổ nhân có một cách nói rất nặng “lấy oán báo đức”. 

Đó là khi một người không lấy lòng biết ơn để đáp lại ân nghĩa, mà lại dùng chính những gì mình nhận được để làm tổn thương người đã từng giúp mình. 

Điều đáng nói là họ lựa chọn thành công bằng cách nào và đối xử với người từng giúp mình bằng phương thức nào.

Có những người chủ khi gặp cảnh ấy sẽ tức giận, tìm cách trả đũa, muốn đối phương phải trả giá. Nhưng cũng có những người chọn một con đường khác: họ tha thứ, giữ khoảng cách, bảo vệ lợi ích của mình rồi tiếp tục bước đi.

Không phải họ không đau. Mà bởi họ hiểu rằng, nếu cứ sống để trả thù một người đã phản bội mình, thì dù người kia có thất bại, mình cũng chưa chắc đã chiến thắng. Bởi tâm trí vẫn bị trói vào người ấy, ngày ngày nghĩ cách làm họ đau, nhưng người trước nhất cảm thấy khổ sở lại chính là bản thân.

Thời gian trôi qua, những người từng quay lưng ấy lần lượt gặp biến cố. Công việc đổ vỡ, tiền bạc tiêu tan, gia đình lao đao, có người gần như trắng tay. Còn người chủ năm xưa vẫn đứng đó, tiếp tục công việc và cuộc sống của mình.

Nhìn vào điều ấy, nhiều người nói đó là “quả báo”. Đó là những nhân đã gieo cuối cùng cũng gặt được quả. Nhân tốt cho quả tốt, nhân xấu gặt quả xấu. 

Một người quen đặt lợi ích lên trên nghĩa tình có thể dần đánh mất lòng tin của những người xung quanh. Một người coi thường chữ tín sẽ khó xây dựng được những mối quan hệ bền vững. Một người từng quay lưng với người khác khi họ còn khó khăn, đến lúc mình khó khăn cũng chưa chắc còn người muốn đưa tay giúp.

Đó cũng là một cách nhìn về phúc khí.

Phúc của một người không chỉ nằm ở số tiền kiếm được hay quy mô doanh nghiệp. Phúc còn được tích lũy từ cách họ đối xử với những người từng đi qua cuộc đời mình. 

Người có phúc khí sâu dày có thể từng bị phản bội, nhưng họ không vì thế mà trở thành một người cay nghiệt. Họ vẫn làm đúng việc của mình, giữ nguyên tắc, giữ lòng tử tế và bước tiếp.

Cổ nhân nói: “Quân tử cầu chư kỷ.” Người quân tử trước hết xét ở chính mình. Người khác lựa chọn thế nào là phần của họ; mình lựa chọn sống thế nào lại là phần của mình.

Vì vậy, nếu một ngày bị người từng mình nâng đỡ quay lại tranh giành, hãy bảo vệ quyền lợi của mình, nhưng đừng để oán hận biến mình thành một con người khác. Có những món nợ không cần tự tay mình đi đòi. Người gieo nhân nào rồi cũng phải tự sống với những hệ quả của nhân ấy. Cuối cùng người đang làm trời đang nhìn. Những việc xấu bạn làm hôm nay không phải là không có quả báo, chỉ là thời cơ chưa tới mà thôi.

Đôi khi, tha thứ không chỉ là cho người khác một con đường quay lại, mà là trả tự do cho chính mình khỏi một món nợ không đáng để mang theo suốt đời.

Tú Uyên biên tập