Có những câu chuyện đọc xong, người ta không biết nên trách ai nhiều hơn. Trách một phút nông nổi của tuổi trẻ, trách lòng đố kỵ đã len lỏi vào một tình bạn đẹp, hay trách những lời phán xét quá vội vàng trên mạng xã hội.

• “Của chồng, công vợ” - Đừng vì đồng tiền đánh mất hạnh phúc của chính mình
• "Bị vỡ nợ tôi mới tỉnh ngộ và bắt đầu tìm hiểu Phật Pháp"
• Rau dền – Loại rau quen thuộc giúp bổ máu, tốt cho xương, tim mạch và hỗ trợ kiểm soát đường huyết

Sáng ngày 1/8, khu vực đập 82, huyện Ea H'leo (Đắk Lắk) chìm trong không khí tang thương. Trần Lê Anh Đức, cậu học sinh vừa hoàn thành kỳ thi tốt nghiệp THPT, đã mãi mãi dừng lại ở tuổi 18.

Tối hôm trước, Đức vẫn xin phép ba mẹ xuống đập chơi như mọi lần. Trước khi đi, em chỉ nói một câu rất bình thường: "Thưa mẹ, con đi." Không ai ngờ đó lại là lời chào cuối cùng.

Mười tám năm nuôi con khôn lớn, anh Vĩnh và chị Tới không thể ngờ chỉ sau một đêm, căn nhà từng đầy ắp tiếng cười chỉ còn lại tiếng khóc. 

Ít ngày trước đó, cả gia đình vẫn còn ngập tràn niềm vui khi Đức hoàn thành kỳ thi với kết quả đáng tự hào. Môn Tiếng Anh em đạt 9,75 điểm. Người thân không hề bất ngờ, bởi anh trai Đức là giáo viên Tiếng Anh và cũng là người trực tiếp ôn luyện cho em trong suốt thời gian trước kỳ thi.

Nhưng niềm vui ấy chẳng kéo dài được bao lâu.

Ngày 11/7, trên nền tảng Threads xuất hiện một tài khoản mang tên "Liễu Như Yên". Bài viết từ tài khoản này ghi rõ họ tên, trường học, lớp học và phòng thi của Đức, đồng thời cho rằng em đã mang điện thoại vào phòng thi để sử dụng AI làm bài môn Tiếng Anh.

Không có bất kỳ bằng chứng nào, nhưng thông tin ấy lan truyền với tốc độ rất nhanh. Chỉ trong thời gian ngắn, Đức trở thành tâm điểm của sự nghi ngờ và chỉ trích. Không ít người còn quy kết gia đình em có người "chống lưng" để chạy điểm, rồi đem những vụ tiêu cực thi cử ở Tuyên Quang và nhiều năm trước ra để so sánh, suy diễn.

Gia đình Đức lập tức lên tiếng. Anh trai em - Phúc, khẳng định điện thoại của Đức luôn do mình giữ trong suốt thời gian diễn ra kỳ thi. Chính Phúc cũng là giáo viên Tiếng Anh, là người trực tiếp dạy kèm cho Đức nhiều tháng trước kỳ thi, vì vậy kết quả 9,75 điểm hoàn toàn là thành quả của quá trình học tập nghiêm túc, thức khuya dậy sớm và nỗ lực không ngừng của em. Sau quá trình xác minh, Sở Giáo dục và Đào tạo Đắk Lắk kết luận thông tin gian lận là sai sự thật.

Người đứng sau tài khoản "Liễu Như Yên" sau đó cũng được xác định, bài viết bị gỡ bỏ và lời xin lỗi được công khai. Đức đã được minh oan.

Nhưng cũng chính lúc ấy, một sự thật khác khiến nhiều người lặng đi. Người đăng bài không phải một người xa lạ, mà chính là cô bạn đã đồng hành cùng Đức suốt mười năm.

Hai người quen nhau từ những ngày còn học tiểu học. Mười năm cùng học, cùng lớn lên là quãng thời gian đủ để gọi nhau là bạn thân, đủ để đặt niềm tin vào nhau hơn rất nhiều người khác.

Có lẽ vì thế mà dòng tin nhắn cuối cùng Đức gửi cho cô bạn khiến ai đọc cũng nghẹn lòng:

"Tao không nghĩ là mày. Tao chơi với mày 10 năm rồi mà..." Đó không phải là lời oán trách. Đó là sự đau đớn của một cậu bé 18 tuổi khi nhận ra người khiến mình tổn thương lại chính là người mình từng tin tưởng nhất.

Bởi trong cuộc đời, có những vết thương không đến từ người xa lạ. Chúng đau hơn vì đến từ nơi mà ta từng nghĩ là an toàn. Sau khi sự việc được làm rõ, cô bạn đã gỡ bài và gửi lời xin lỗi. Nhưng có lẽ từ khoảnh khắc ấy, cuộc đời của cô cũng bước sang một trang khác.

Một phút ganh tị, một phút muốn hơn thua, một phút để cảm xúc tiêu cực lấn át lý trí đã khiến cô đánh mất một người bạn mười năm. Nhưng điều đau lòng hơn cả là cô sẽ phải đối diện với sự thật rằng người bạn ấy đã không còn cơ hội trở lại.

Ông bà ta từng dạy “đánh kẻ chạy đi, ai đánh người quay lại”, điều chúng ta cần suy nghĩ không phải là tiếp tục đẩy cô gái ấy vào những lời trách móc mới. Bởi sau tất cả, Đức đã ra đi, còn cô bé vẫn phải sống tiếp.

Sống với ký ức về một người bạn từng đồng hành suốt tuổi thơ. Sống với lời xin lỗi không bao giờ có thể nhận lại được câu trả lời. Sống với sự day dứt rằng chỉ một hành động sai lầm của mình đã góp phần tạo nên một bi kịch không thể cứu vãn. Đó có lẽ cũng là một hình thức trừng phạt nặng nề nhất đối với một người biết hối lỗi.

Điều em ấy cần làm trong phần đời còn lại không phải là trốn tránh, mà là biết nhìn nhận sai lầm, sống tử tế hơn, làm nhiều điều tốt đẹp hơn để chuộc lại những gì đã mất.

Bởi bài học lớn nhất của câu chuyện này không phải là tìm thêm một người để căm ghét, mà là để mỗi người biết kiểm soát lòng ganh tị, biết chịu trách nhiệm với lời nói và hành động của mình.

Nhà văn Balzac từng viết: “Người có tính ghen tị đau khổ hơn bất cứ người bất hạnh nào, bởi hạnh phúc của người khác cộng với sự bất hạnh của mình khiến họ đau khổ gấp nhiều lần.”

Lòng ganh tị thường không bắt đầu từ những điều quá lớn. Nó bắt đầu từ việc không vui khi thấy người khác thành công, không chấp nhận người khác giỏi hơn mình. Nhưng nếu không kiểm soát, một suy nghĩ tiêu cực có thể dẫn đến những hành động gây ra hậu quả không thể quay đầu.

Và khi mạng xã hội xuất hiện, một sai lầm cá nhân có thể nhanh chóng trở thành sức ép khủng khiếp từ hàng nghìn con người.

Điều đáng sợ nhất của bạo lực mạng là người ta không nhìn thấy nỗi đau phía sau màn hình. Một dòng chữ, một lượt chia sẻ, một bình luận tưởng như rất nhỏ, nhưng khi cộng lại có thể trở thành gánh nặng khổng lồ đè lên một con người.

Có người từng chia sẻ: “Trong gần hai mươi năm sử dụng mạng xã hội, tôi chưa bao giờ dùng lời lẽ nặng nề để nhục mạ hay xúc phạm bất kỳ ai. Bởi tôi không biết người ở phía bên kia màn hình đang phải trải qua điều gì. Biết đâu một ngày nào đó, con cháu hay người thân của chính mình cũng sẽ rơi vào hoàn cảnh ấy.”

Đọc những dòng ấy mới thấy, sự tử tế trên mạng xã hội đôi khi chỉ bắt đầu từ một việc rất nhỏ: chậm lại vài giây trước khi bình luận, kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ và tự hỏi liệu lời nói của mình có thể làm tổn thương một ai đó hay không.

Cổ nhân có câu: “Thiện ý một câu ấm ba đông, lời ác lạnh người sáu tháng ròng.”

Một lời nói tử tế có thể sưởi ấm lòng người. Nhưng một lời nói vô tâm cũng có thể để lại vết thương rất lâu mới lành.

Giá như ngày hôm ấy không có bài đăng sai sự thật, nếu lòng ganh tị không xuất hiện trong một tình bạn mười năm. Giá như mỗi chúng ta đều chậm lại trước khi phán xét một con người. Có lẽ hôm nay, Đức vẫn đang háo hức chuẩn bị cho một chặng đường mới của tuổi trẻ. 

Tiểu Hoa biên tập