Trong xã hội hiện đại, không ít người phải đối mặt với áp lực từ công việc, gia đình và cuộc sống hàng ngày. Stress kéo dài có thể khiến con người dần mất đi chỗ dựa tinh thần, trở nên nóng nảy, bất bình, dễ xung đột và chọn cách phản ứng mạnh thay vì ngồi xuống nói chuyện tử tế, lắng nghe lẫn nhau.

Những tình huống căng thẳng trong môi trường làm việc, đặc biệt là những nghề đòi hỏi sự chăm sóc và chịu trách nhiệm cao như y tế đôi khi có thể dẫn đến những hành vi không mong muốn nếu không được nhận diện và hỗ trợ kịp thời.

• Cung Toại và điển cố “Bán kiếm mua trâu", trị dân bằng đức hóa
• Sau tuổi 35, có 10 điều càng làm sớm cuộc đời càng nhẹ
• Cựu sĩ quan quân đội cao cấp: Khỏi bệnh nan y nhờ tu luyện Đại Pháp

Theo tin từ Jiji Press và các cơ quan báo chí Nhật, ngày 16/7/2026, cảnh sát tỉnh Chiba bắt giữ bà Furukawa Miyuki (51 tuổi), cựu y tá/hộ sinh tại Bệnh viện Kashiwa Tanaka (thành phố Kashiwa). Bà bị nghi ngờ giết chết bệnh nhân Aida Eiji (75 tuổi, cư trú Toride, Ibaraki) bằng cách trộn chất thải vào ống truyền dịch vào rạng sáng 30/1/2026. Bệnh nhân tử vong ngày 31/1 vì suy đa tạng do nhiễm khuẩn huyết (sepsis).

Bà Furukawa bị cáo buộc đã tìm kiếm trên điện thoại cụm từ kiểu “tiêm phân, có chết không?” trước sự việc. Bà phủ nhận tội danh. Cơ quan điều tra cho biết có dấu hiệu mâu thuẫn liên quan đến việc chăm sóc (thay tã…) giữa hai người, và bằng chứng vi khuẩn từ trang phục của nghi phạm khớp với mẫu từ máu bệnh nhân cùng dụng cụ truyền dịch. Động cơ cụ thể vẫn đang được làm rõ.

Đây là vụ việc gây chấn động vì xảy ra trong môi trường chăm sóc y tế, nơi bệnh nhân hoàn toàn phụ thuộc và tin tưởng nhân viên y tế. Vụ việc vẫn đang trong quá trình điều tra và mọi kết luận cuối cùng thuộc về cơ quan tư pháp.

Mục đích của bài viết này không phải để phán xét hay kết tội bất kỳ ai, mà là để nhìn nhận tình huống như một lời nhắc nhở: trong môi trường áp lực cao, khi stress không được giải tỏa và chỗ dựa tinh thần bị thiếu hụt, rủi ro xung đột và hành vi tiêu cực có thể gia tăng.

Đây là bài học chung cho cộng đồng và những người làm nghề chăm sóc sức khỏe, cần chú ý đến sức khỏe tinh thần của bản thân và đồng nghiệp, tạo không gian trao đổi tử tế, hỗ trợ lẫn nhau trước khi mọi thứ vượt quá kiểm soát.

Vấn đề của xã hội hiện đại: Stress và mất chỗ dựa tinh thần

Công việc và gia đình vốn là hai trụ cột quan trọng, nhưng khi áp lực từ cả hai phía chồng chất mà không có cách giải tỏa lành mạnh, con người dễ rơi vào trạng thái “chiến đấu hoặc bỏ chạy” (fight-or-flight). Hệ thần kinh luôn ở mức cảnh giác cao, hormone căng thẳng như cortisol tăng, khả năng kiểm soát cảm xúc giảm. Kết quả thường thấy là tính cách nóng nảy hơn, dễ bất bình, xung đột leo thang, và thay vì chọn cách ngồi lại nói chuyện ôn hòa, nhiều người lại phản ứng bằng lời nói hoặc hành động tiêu cực.

Những người làm nghề y tế, giáo dục, chăm sóc… càng dễ gặp tình trạng này vì công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn, trách nhiệm và đối mặt với đau khổ của người khác mỗi ngày. Nếu không có chỗ dựa tinh thần dù là gia đình, bạn bè, cộng đồng hay niềm tin cá nhân thì áp lực dễ tích tụ thành “quả bom” cảm xúc.

Khoa học nghiên cứu về cầu nguyện và sự thay đổi của não bộ

Nhiều nhà khoa học cho rằng cầu nguyện không chỉ làm dịu tâm hồn theo nghĩa tinh thần, mà còn có thể tạo ra những thay đổi thực sự ở não bộ và cơ thể. Đây là điểm mấu chốt mà các nghiên cứu thần kinh học và sinh lý học đang dần làm rõ.

Nghiên cứu của nhóm Luciano Bernardi và cộng sự (công bố trên British Medical Journal, 2001) cho thấy việc đọc kinh Ave Maria (lời cầu nguyện Công giáo) hoặc mantra yoga làm chậm nhịp thở xuống khoảng 6 lần/phút, mức được gọi là “nhịp thở cộng hưởng”.

Nhịp thở chậm và đều này giúp tăng biến thiên nhịp tim, cải thiện phản xạ áp lực và đưa hệ thần kinh tự chủ sang trạng thái dịu lại. Nói cách khác, cầu nguyện theo nhịp điệu có thể giúp cơ thể chuyển từ chế độ căng thẳng sang trạng thái nghỉ ngơi và phục hồi.

Tiến sĩ Andrew Newberg, nhà thần kinh học tiên phong trong lĩnh vực “thần học thần kinh” đã dùng kỹ thuật chụp não SPECT để quan sát người đang cầu nguyện. Kết quả cho thấy hoạt động tăng lên ở vùng thùy trán, khu vực liên quan đến sự tập trung, kiểm soát cảm xúc và ra quyết định – đồng thời có những thay đổi ở các vùng liên quan đến ngôn ngữ, cảm xúc và nhận thức về bản thân.

Trong cuốn sách How God Changes Your Brain, Newberg và cộng sự nhấn mạnh rằng thực hành cầu nguyện hoặc suy ngẫm tích cực thường xuyên có thể củng cố các mạch thần kinh liên quan đến sự bình tĩnh, lòng trắc ẩn và khả năng kết nối.

Ngoài ra, nhiều nghiên cứu liên quan đến thiền định và thực hành chiêm nghiệm (bao gồm cầu nguyện) cho thấy:

Hoạt động của hạch hạnh nhân - “trung tâm sợ hãi và phản ứng stress” có thể giảm.

Hệ thần kinh đối giao cảm được kích hoạt mạnh hơn, giúp cơ thể chuyển sang trạng thái “nghỉ ngơi – tiêu hóa – phục hồi”.

Nồng độ hormone căng thẳng cortisol có xu hướng được điều hòa tốt hơn ở những người thực hành đều đặn.

Những thay đổi này giải thích tại sao nhiều người cảm thấy bình tĩnh hơn, an toàn hơn và có cảm giác vững chắc sau khi cầu nguyện. Đối với người có đức tin, cầu nguyện trước hết là hành động tinh thần, kết nối với Đấng tối cao; và khoa học đang chỉ ra rằng nó cũng có thể tạo ra tác động sinh lý thật sự lên não, cơ thể và cách chúng ta xử lý thế giới xung quanh.

Gợi ý cho cộng đồng và người trong nghề

Từ tình huống nêu trên và những bằng chứng khoa học, có thể rút ra vài điểm thực tế:

Nhận diện sớm dấu hiệu stress: Cảm giác bất bình kéo dài, dễ nóng giận, muốn tránh né đồng nghiệp hoặc bệnh nhân… là tín hiệu cần được lắng nghe, không nên xem nhẹ.

Tạo không gian trao đổi tử tế: Thay vì để xung đột âm ỉ, hãy khuyến khích ngồi xuống nói chuyện thẳng thắn, tôn trọng. Trong môi trường làm việc, các buổi chia sẻ ngắn hoặc hỗ trợ đồng nghiệp có thể giúp giảm áp lực đáng kể.

Xây dựng chỗ dựa tinh thần: Cầu nguyện, thiền, suy ngẫm hoặc bất kỳ thực hành nào giúp chậm lại hơi thở và tập trung đều có thể trở thành công cụ hỗ trợ. Chỉ cần thực hành đều đặn (ví dụ khoảng 10–15 phút mỗi ngày theo một số nghiên cứu) đã có thể mang lại thay đổi đo lường được ở não bộ.

Hỗ trợ chuyên môn: Người làm nghề chăm sóc cần được tiếp cận các nguồn hỗ trợ sức khỏe tinh thần: tư vấn, nghỉ ngơi hợp lý, đào tạo kỹ năng quản lý cảm xúc để tránh tình trạng kiệt sức dẫn đến hành vi tiêu cực.

Căng thẳng và mất cân bằng tinh thần là vấn đề chung của xã hội hiện đại, không phải của riêng ai. Khi chúng ta hiểu rằng não bộ có thể được “rèn luyện” theo hướng bình tĩnh hơn thông qua những thực hành đơn giản như cầu nguyện, chúng ta có thêm một công cụ thiết thực để bảo vệ bản thân và những người xung quanh. Nó đang giúp chúng ta nhìn rõ hơn rằng sự bình an nội tâm không chỉ là cảm giác mà còn là những thay đổi thật sự trong cơ thể và cách chúng ta đối diện với thế giới.

Mỹ Mỹ biên tập