Ngày nay nói đến y học, hầu hết mọi người đều nhắc đến Tây y đầu tiên. Tuy nhiên, Tây y chỉ thực sự phổ biến ở Trung Quốc trong hơn 100 năm trở lại đây.

Trong suốt 5.000 năm lịch sử văn minh Trung Hoa, người Trung Quốc chủ yếu dựa vào Trung y để chữa bệnh. Điều này cho thấy Trung y chắc chắn có những ưu điểm và giá trị riêng biệt. Thế nhưng, người hiện đại ngày nay đã không còn hiểu rõ nguồn gốc và ý nghĩa sâu xa của Trung y nữa.

• Sau khi diệt nhà Tống, Hốt Tất Liệt đã đối xử với Nhạc Phi và hậu duệ của ông như thế nào?
• Hiếu thảo và tích đức thành tiên: Dương Ông Bá và vợ cưỡi rồng bay lên trời
• Bỏ rượu, khoẻ mạnh, tâm tính thay đổi nhờ Chân Thiện Nhẫn

Ai cũng biết, trong bách gia chư tử thời Xuân Thu Chiến Quốc, có một trường phái gọi là “Y gia”. Trường phái này lấy tư tưởng Đạo gia - “Đạo pháp tự nhiên, trọng đức tu thân, quý tính dưỡng mệnh” - làm nền tảng lý luận cốt lõi.

Từ Y gia phát triển ra một trường phái rộng lớn hơn, nghiên cứu không chỉ chữa bệnh cho thân thể mà còn bàn về trị quốc, gọi là “Phương kỹ gia”, cũng rất nổi tiếng. Cuốn Hán Thư - Nghệ Văn Chí mô tả đặc điểm của Phương kỹ gia là “Luận bệnh để nói đến quốc gia, xem chẩn để biết chính sự”. Về sau, “Phương kỹ” trở thành từ chung để chỉ các môn như y học, bói toán, xem tinh tượng, tướng số.

Về nguồn gốc, Y gia và Phương kỹ gia đều có mối liên hệ mật thiết với Đạo gia. Vì vậy, hôm nay chúng ta hãy cùng tìm hiểu Hoàng Đế Nội Kinh - cuốn sách được các y gia Trung Quốc tôn kính như nguồn cội của Trung y và kim chỉ nam cho việc hành nghề.

Hoàng Đế Nội Kinh là cuốn sách như thế nào?

Từ xa xưa, mọi người đều tin rằng Hoàng Đế Nội Kinh được hoàn thành vào thời Hoàng Đế - vị tổ nhân văn của dân tộc Trung Hoa. Cuốn sách gồm hai phần chính: Tố Vấn và Linh Khu.

Người hiện đại thường hiểu Hoàng Đế Nội Kinh chưa thật sự toàn diện. Họ coi đây là bộ kinh điển y học sớm nhất còn lưu lại của Trung y, xây dựng nên các lý thuyết như Âm dương ngũ hành, Mạch tượng, Tạng tượng, Kinh lạc, Bệnh nhân, Bệnh cơ, Chẩn pháp, Luận trị, cùng với Học thuyết dưỡng sinh và Vận khí… Tuy nhiên, cách nhìn này vẫn chưa thoát khỏi khuôn khổ của y học thực chứng hiện đại.

Thực tế, Hoàng Đế Nội Kinh chứa đựng nội dung phong phú sâu sắc, có thể chia thành bốn tầng bậc: tu luyện, đạo đức, dưỡng sinh và chữa bệnh.

• Tầng tu luyện

Trong Tố Vấn - Thượng Cổ Thiên Chân Luận có viết: “Xưa kia Hoàng Đế, sinh ra đã thần linh, yếu mà biết nói, ấu mà tuân tề, trưởng mà đôn mẫn, thành mà đăng thiên.” Đoạn này kể về hành trình tu luyện thành công và thăng thiên của Hoàng Đế. Ý nói rằng, chỉ cần chịu khó, chịu khổ và thật lòng muốn tu luyện, thì ai cũng có thể đạt đến cảnh giới rất tốt và rất cao.

• Tầng đạo đức

Nếu không bước vào con đường tu luyện, thì phải lui xuống một bậc. Hoàng Đế Nội Kinh cho rằng, nếu con người duy trì được mức độ đạo đức nhất định, thì có thể tránh khỏi nhiều bệnh tật và đau khổ.

Tố Vấn - Thang Dịch Lao Lễ Luận khuyên mọi người: đừng uống rượu, giảm bớt dục vọng, sống đúng theo quy luật trời đất, đừng “lấy rượu làm nước, lấy vọng làm thường, say rượu vào phòng, dục vọng kiệt tinh, tiêu hao chân khí, không biết giữ gìn, không kịp thời ngự thần, chỉ cầu khoái lạc, trái ngược với sinh lạc, sinh hoạt không tiết độ, nên nửa trăm tuổi đã suy”.

• Tầng dưỡng sinh

Nếu ngay cả việc giữ gìn đạo đức cũng khó làm được, thì phải lui thêm một bậc nữa: cố gắng để thân thể ít sinh bệnh. Lúc này, sách dạy mọi người cách tránh gió lạnh, tà khí… Tố Vấn - Thượng Cổ Thiên Chân Luận nói: “Thượng cổ thánh nhân chi giáo hạ dã, giai vị chi, hư tà tặc phong, tị chi hữu thời.” Nếu biết theo lời thánh nhân, tránh sáu khí tám gió xâm nhập, giảm bớt dục vọng, giữ gìn tinh khí thần, thì có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh.

Tố Vấn - Bát Chính Thần Minh Luận còn đề xuất “Nhân thiên chi tự”, nghĩa là con người phải sống và nghỉ ngơi theo mùa xuân hạ thu đông, theo quy luật “sinh-trưởng-hóa-thu-tàng” của trời đất. Đây chính là tinh hoa của câu “Thượng y trị vị bệnh” (bậc thượng y chữa bệnh khi chưa phát), thể hiện tư tưởng “Vô vi nhi vô bất vi” của Đạo gia trong y học.

• Tầng chữa bệnh

Nếu con người không có ý chí tu luyện, đạo đức không nâng cao, ngay cả việc tránh gió lạnh cũng không làm nổi, thì sinh bệnh là điều khó tránh khỏi. Lúc này chỉ còn cách tìm bác sĩ để khám chữa.

Tố Vấn - Thượng Cổ Thiên Chân Luận cũng nói rằng, rất khó yêu cầu mọi người sống đúng quy luật, nên con người dễ bị suy lão sớm. Khi đã suy lão và hay sinh bệnh, đành phải nhờ đến thầy thuốc.

Vì con người hay mắc bệnh nên cần được chăm sóc, phần lớn nội dung trong Hoàng Đế Nội Kinh đều dành cho việc chữa bệnh. Sách nói rất chi tiết về hướng đi của kinh lạc, nguyên lý sinh bệnh, các phương pháp điều trị như châm cứu, đạo dẫn, bấm huyệt, đá châm, cho đến việc dùng thuốc. Hầu hết thuốc đều có độc tính, nên khi dùng phải tuân theo nguyên tắc rõ ràng.

Ví dụ: “Đại độc trị bệnh thập khứ kỳ lục, thường độc trị bệnh thập khứ kỳ thất…” (thuốc độc mạnh chữa bệnh thì bỏ 6 phần, thuốc độc thường bỏ 7 phần…).

Về thầy thuốc, sách phân biệt thượng công (bậc trên) chữa bệnh chưa phát và trung công chữa bệnh đã phát. “Thượng công trị vị bệnh, trung công trị đã bệnh.” Thượng y dùng cách nâng cao đạo đức của quốc gia và cá nhân để phòng bệnh từ gốc. Trung y thì chữa người đã mắc bệnh.

Ngoài bốn tầng bậc trên, Hoàng Đế Nội Kinh còn cho biết y đạo bắt nguồn từ Thượng Đế. Hầu hết các chương (112 thiên) trong sách là hình thức Hoàng Đế hỏi đáp với Thiên sư Kỳ Bá. Kỳ Bá nhiều lần nhắc đến tiên sư của mình, và nói rằng tiên sư được truyền thừa từ Thượng Đế. “Thượng Đế” ở đây không phải là Chúa Trời của Cơ đốc giáo, mà là chủ tể của thiên giới theo quan niệm Trung Hoa cổ.

Trong Linh Khu - Thiên Niên, Hoàng Đế hỏi Kỳ Bá: con người sinh ra lấy gì làm gốc? Chìa khóa sinh tử là gì? Kỳ Bá trả lời: Con người lấy tinh cha huyết mẹ làm nền tảng, còn nguyên thần là chìa khóa sinh tử. Không có nguyên thần thì chết, có nguyên thần mới thành người.

Kỳ Bá còn nói thêm, một con người hoàn chỉnh ngoài khí huyết lưu thông, ngũ tạng khỏe mạnh, còn phải có nguyên thần tàng tại tâm, hồn phách đầy đủ. Nghĩa là ngoài thân thể hữu hình, con người còn có phần vô hình là thần hồn khí phách. Đây chính là bản chất sâu xa của Trung y.

Hoàng Đế Nội Kinh nhấn mạnh quan điểm “Thiên nhân hợp nhất”: con người là do trời đất hợp khí mà thành. Do đó, con người phải thuận theo quy luật tự nhiên, theo bốn mùa, theo âm dương, hiểu rõ kinh mạch thì mới không bị bệnh tật làm cho rối loạn.

Phần vô hình (khí huyết, kinh lạc, thần chí, hồn phách, thiên mục, mệnh môn…) chính là thứ Tây y chưa bao gồm, và cũng là phần mà mắt thường không nhìn thấy. Nhiều người hiện đại cho rằng “thấy mới tin”, nhưng thực ra rất nhiều thứ trong tự nhiên và trong con người chúng ta đều không nhìn thấy được. Chính phần “không thấy” này mới là tinh hoa thực sự của y học Thần truyền 5.000 năm.

Mỹ Mỹ biên dịch
Nguồn Thiên Địa Nhân - Clean World