Khi Tết về, người ta dường như chậm lại. Những bon chen, vội vã của năm cũ được gác vào dĩ vãng, để trong mái nhà chỉ còn lại tiếng nói nhẹ hơn, ánh mắt dịu hơn, và những câu chuyện tưởng đã cũ nhưng mỗi năm lại được kể bằng một cảm xúc khác.
Dẫu mỗi gia đình một hoàn cảnh, một nếp sống riêng, nhưng khi Tết về, trong mỗi mái nhà Việt đều hiện lên những câu chuyện yêu thương, sum vầy. Nơi ấy, không ồn ào phô trương, nhưng Tết hiện diện rõ ràng trong những khoảnh khắc rất đời: cả nhà cùng nhau dọn dẹp, trang hoàng lại mái ấm, cùng ngồi bên mâm cơm tất niên, cùng cười nói sau một năm dài. Chính trong sự sum vầy ấy, con người ta ngồi gần nhau hơn và lòng cũng tự nhiên chạm vào những điều thân thuộc nhất.
Tết năm nay, tôi đưa con trai nhỏ về ăn Tết cùng ông bà ngoại. Có thêm gia đình em gái tôi, căn nhà bỗng đông đủ hơn sau một năm dài mỗi người một nơi. Tiếng cười rộn rã, những lời hỏi han giản dị khiến mái nhà như đầy ắp năng lượng, ấm hơn. Chỉ có một khoảng trống rất khẽ – bà không còn nữa. Người từng là trung tâm của những cái Tết xưa.
Tết thường bắt đầu từ gian bếp chiều cuối năm. Mùi hành phi thơm lừng, mùi bánh chưng vừa gói vừa luộc, mùi khói bếp quyện vào nhau lan khắp căn nhà. Người lớn tất bật nấu nướng, trẻ con quanh quẩn bên bếp, chờ được nếm thử miếng đầu tiên. Những điều tưởng chừng rất bình thường ấy lại chính là nơi Tết âm thầm hiện diện, mang theo cảm giác ấm áp khó gọi thành tên.
Với gia đình tôi, Tết năm nay mang một khoảng lặng rất khác. Nhà vắng bà. Vắng những câu hỏi quen thuộc mỗi lần con cháu về: đi làm xa có vất vả không, có mệt không, đường dài vậy có áp lực không? Vắng những món ăn bà từng nấu, vắng ánh mắt hiền từ bà dành cho đứa cháu nhỏ. Căn nhà chùng xuống đôi chút, nhưng không hề trống trải.
Bởi bà chưa từng rời khỏi mái nhà này. Bà vẫn ở đó, trong từng câu nói của mẹ tôi: “Món này ngày xưa bà nấu ngon nhất”, “món kia bà thích ăn lắm”. Bà sống trong những câu chuyện bắt đầu như: “hồi bà còn khỏe…”. Tất cả đều hiện về trong những ký ức được nhắc lại bằng giọng chậm hơn, trầm hơn. Giờ đây, bà không còn hiện diện, nhưng tình yêu thương của bà thì vẫn ở lại với con cháu chúng tôi và lặng lẽ sưởi ấm một cái nhứng cái Tết thiếu vắng bóng Người xưa.
Chiều cuối năm, con trai nhỏ của tôi quẩn quanh bên ông ngoại. Con nhìn quanh gian bếp, nhìn ra sân, liên tục hỏi: “Ông ơi, món này là gì?”
Rồi lại chỉ tay ra bãi cỏ: “Ông dẫn con đi xem trâu đang gặm cỏ nhé!”
Miếng bánh chưng nóng hổi vừa được cắt đặt trên bàn, nhưng con vẫn không quên lao ra sân với ánh mắt đầy háo hức. Trước muôn vàn câu hỏi trẻ thơ, ông vẫn kiên nhẫn trả lời, chậm rãi và hiền lành, như thể thời gian cũng ngưng lại trong những khoảnh khắc ấy.
Đến bữa cơm, con tôi bỗng ngước lên hỏi: “Ông ơi, ngày xưa mẹ con có được ăn món này không?”
Ông trầm ngâm một lát rồi nói khẽ: “Không cháu ạ. Ngày xưa ông bà vất vả lắm, mẹ con không được ăn đủ như bây giờ, cũng không có nhiều thứ như cháu đang có. Vì thế, cháu hãy yêu thương mẹ nhiều hơn nhé.”
Con chỉ khẽ “vâng ạ”, rồi lại vui vẻ ăn cơm. Lời dặn dò ấy nhẹ như gió, nhưng tôi tin nó sẽ ở lại đâu đó trong lòng con, như một hạt mầm của yêu thương, âm thầm lớn lên theo năm tháng.
Bữa cơm chiều cuối năm, bố tôi chậm rãi kể về những người bạn của bố mẹ – những người lần lượt rời đi theo năm tháng. Có người ra đi thanh thản, có người ra đi trong tiếc nuối. Bố nói, bố mẹ giờ cũng đã già rồi, chỉ mong các con luôn yêu thương nhau. Trong gia đình, hãy nhẫn nhịn với nhau nhiều hơn – không phải vì bản thân mình, mà vì nếp nhà, vì những nụ cười trong veo của con trẻ. Nhẫn một chút, rồi mọi chuyện cũng sẽ qua.
Lúc ấy, tôi và em tôi nhìn nhau, lòng đầy cảm xúc. Nếu không phải là Tết, có lẽ chị em tôi khó có dịp cùng ngồi lại, lặng yên nghe bố mẹ dạy bảo như thuở nhỏ. Và cũng có lẽ, chỉ khi Tết về, con người ta mới có những khoảng lặng, sự thư thái, dễ nhận ra điều gì là quan trọng nhất.
Ngoài kia, thời gian vẫn trôi, đời sống vẫn đổi thay từng ngày. Nhưng Tết thì dường như chưa bao giờ đổi khác. Nếp nhà vẫn được gìn giữ qua những lời nhắc nhở chậm rãi của người lớn tuổi, qua sự nhẫn nại lặng thầm, qua những câu hỏi hồn nhiên của con trẻ, qua những mâm cơm có bánh chưng, và qua yêu thương được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Và chính trong những câu chuyện rất nhỏ ấy, khi Tết về, mái nhà dường như ấm áp đến lạ… ./.
Minh Tâm
Bình luận