瑞鹤仙·冬日怀感之一
（周邦彦格）
侧身天地隘。
忆疇昔、披发乘桴瀚海。
归来陵谷改。
映斜阳，故国山青难再。
浮沉雾霭。
更谁㝷、沧浪境界。
但虚堂坐忘，无求自足，返听空籁。
卧榻披图幽对，漱流倚石，化机无碍。
千秋沆瀣。犹稊稗，有真宰。
又何如，画里峰回江转，扁舟白云堪载。
看枯荣替代。先生钓台宛在。
诠释
- 披发乘桴：人生不如意，犹如披发而泛舟江湖，体现出散淡的人生意趣。孔子曾慨叹：「道不行，乘桴浮于海。从我者，其由与。」
- 沧浪：古水名。《孟子•离娄上》曰：「沧浪之水清兮，可以濯我纓；沧浪之水浊兮，可以濯我足。」此处比喻人生境界的清浊与沉浮。
- 坐忘：道家修养法，出自《庄子·大宗师》，指人通过静坐而有意识地忘却外界与自身，旨在修得道与精神自在。
- 千秋沆瀣，犹稊稗，有真宰：沆瀣指露气。「沆瀣一气」比喻万物气息相通。即使在微小卑微处，也存在宇宙的真理。
- 先生钓台宛在：指富春江上严子陵的钓台至今依然存在，象征理想与古人的精神境界仍可追寻。
文／Xubai Li
瑞鶴仙·冬日懷感之一
（周邦彥格）
側身天地隘。
憶疇昔、披髮乘桴瀚海。
歸來陵谷改。
映斜陽，故國山青難再。
浮沉霧靄。
更誰㝷、滄浪境界。
但虛堂坐忘，無求自足，返聽空籟。
臥榻披圖幽對，漱流欹石，化機無礙。
千秋沆瀣。猶稊稗，有真宰。
又何如，畫裡峰迴江轉，扁舟白雲堪載。
看枯榮替代。先生釣臺宛在。
詮釋
- 披髮乘桴：人生不如意，猶如披發而泛舟江湖，體現出散淡的人生意趣。孔子曾慨嘆：「道不行，乘桴浮於海。從我者，其由與。」
- 滄浪：古水名。《孟子•離婁上》曰：「滄浪之水清兮，可以濯我纓；滄浪之水濁兮，可以濯我足。」此處比喻人生境界的清濁與沉浮。
- 坐忘：道家修養法，出自《莊子·大宗師》，指人通過靜坐而有意識地忘卻外界與自身，旨在修得道與精神自在。
- 千秋沆瀣，猶稊稗，有真宰：沆瀣指露氣。「沆瀣一氣」比喻萬物氣息相通。即使在微小卑微處，也存在宇宙的真理。
- 先生釣臺宛在：指富春江上嚴子陵的釣臺至今依然存在，象徵理想與古人的精神境界仍可追尋。
文／Xubai Li
Rui He Xian · Winter Reflections I
(Style of Zhou Bangyan)
Turning aside, the world feels narrow.
Recalling the past, I let my hair loose and set afloat upon the vast sea.
Returning, the hills and valleys have changed.
Beneath the slanting sun, the mountains of my old homeland are no longer as green.
Drifting amid mist and clouds,
Who now can grasp the realms of Canglang?
Yet in the empty hall I sit and forget,
Seeking nothing, content in self, listening again to the sounds of emptiness.
Lying on the couch before paintings,
Pouring water by leaning stones, letting affairs transform freely without obstruction.
Through a thousand autumns, in all things, the true master exists even among the smallest weeds.
And what of the painted mountains winding along the river,
Where a small boat can carry white clouds?
Watching the cycle of withering and flourishing,
The fishing terrace of Master Yan still remains.
Notes / Explanations
- “Letting hair loose and setting afloat”: Symbolizes a life of discontent yet freedom, like drifting on the rivers and seas. Confucius lamented similarly: “When the Way is not followed, one drifts upon the sea with a raft. Those who follow me, so be it.”
- Canglang: Ancient river; in Mencius, it is said: “The waters of Canglang are clear, I can wash my hat cords; the waters are turbid, I can wash my feet.” It represents the clarity and muddiness of human experience.
- Sitting in forgetfulness: A Daoist practice from Zhuangzi, where one intentionally forgets external matters and even the self, cultivating Dao and spiritual freedom.
- Through a thousand autumns, even weeds hold the true master: “Hàngxiè” refers to morning dew or mist. The phrase signifies that the universe’s truth pervades even the smallest, humblest things.
- Master Yan’s fishing terrace remains: Refers to Yan Ziling’s fishing terrace on the Fuchun River, symbolizing that ideals and the spirit of the ancients are still attainable.
By Xubai Li
Rui He Xian · Winterliche Gedanken I
(Format von Zhou Bangyan)
Abgewandt, erscheint die Welt eng.
Ich erinnere mich an die Vergangenheit, lasse das Haar los und setze über das weite Meer.
Bei der Rückkehr haben sich Hügel und Täler verändert.
Unter der schrägen Sonne sind die Berge meiner alten Heimat nicht mehr so grün.
Treibend in Nebel und Dunst,
Wer kann nun die Gefilde von Canglang erfassen?
Doch in der leeren Halle sitze ich und vergesse,
Suche nichts, bin selbstgenügsam, lausche erneut den Klängen der Leere.
Auf der Liege vor Gemälden,
Wasser über Steine gießend, lasse ich die Geschehnisse frei sich wandeln, ohne Hindernis.
Durch tausend Herbste hindurch existiert der wahre Meister,
Selbst in den kleinsten Unkräutern.
Und was ist mit den gemalten Bergen, die sich am Fluss winden,
Wo ein kleines Boot die weißen Wolken tragen kann?
Beobachtend das Wechselspiel von Verwelken und Erblühen,
Die Angelplattform von Meister Yan bleibt bestehen.
Anmerkungen / Erklärungen
- „Das Haar loslassen und aufs Meer setzen“: Symbolisiert ein Leben voller Unzufriedenheit, aber Freiheit – wie auf Flüssen und Meeren treiben. Konfuzius äußerte Ähnliches: „Wenn der Weg nicht befolgt wird, treibt man auf dem Meer mit einem Floß. Wer mir folgt, so sei es.“
- Canglang: Ein alter Fluss; in Mencius heißt es: „Das Wasser des Canglang ist klar, ich kann meine Hutbänder waschen; das Wasser ist trüb, ich kann meine Füße waschen.“ Steht für die Klarheit und Trübheit menschlicher Erfahrung.
- Sitzen in Vergessenheit: Daoistische Praxis aus Zhuangzi, bei der man bewusst äußere Dinge und sogar das Selbst vergisst, um Dao und geistige Freiheit zu kultivieren.
- Tausend Herbste hindurch, selbst Unkräuter bergen den wahren Meister: „Hàngxiè“ (Morgentau oder Dunst) symbolisiert, dass die Wahrheit des Universums selbst in den kleinsten und unscheinbarsten Dingen existiert.
- Meister Yans Angelplattform bleibt: Bezieht sich auf Yan Zilings Angelplattform am Fuchun-Fluss, ein Symbol dafür, dass Ideale und der Geist der Alten weiterhin erreichbar sind.
Von Xubai Li
瑞鶴仙・冬日回想 一
（周邦彦形式）
天地に身を傾ければ狭し。
往昔を思い、髪を解き、広大な海に舟を浮かべる。
帰れば、丘陵や谷は変わり果て、
斜陽に映えて、故郷の山の緑はもはや戻らず。
霧と靄の中を漂い、
誰が今、滄浪の境界を知ろうか。
しかし虚堂に座し忘れ、何も求めず自足し、再び空の声を聞く。
臥床にて図を前に幽かに向き合い、
石に倚り流れに水を注ぎ、物事の変化に障りなし。
千秋を経ても、微細な草や稗にさえ真の主あり。
またいかに、画中の山は川に沿い曲がり、
小舟は白雲を載せうるか。
枯れと栄の移り変わりを見守り、
先生の釣台はいまだそこに在り。
注釈
- 髪を解き舟に浮かぶ：人生が思い通りでなくとも、髪を解き江湖に漂うように自由であることを象徴する。孔子もかつて嘆いた：「道行わず、桴に乗り海に浮かぶ。我に従う者あれば、それよし。」
- 滄浪：古代の川の名。『孟子・離婁上』に「滄浪の水は清くして我が纓を濯ぐに足り、濁れば我が足を濯ぐに足る」とある。人生の清濁・浮沈を比喩する。
- 坐忘：道家の修養法。『荘子・大宗師』に由来し、静坐して外界や自己を意識的に忘れ、道と精神の自在を得ることを目的とする。
- 千秋の沆瀣、稗にも真宰あり：「沆瀣」は露や霧の意。「沆瀣一気」と同様、万物の気息が通じていることを示す。微小なものにも宇宙の真理が存在する。
- 先生の釣台はいまだ在り：富春江上の厳子陵の釣台を指し、古人の精神境界や理想が今も追い求められることを象徴する。
文／Xubai Li
瑞鶴仙 · Suy Ngẫm Mùa Đông I
(Phong cách Zhou Bangyan)
Quay mình, trần gian trở nên hẹp hòi.
Nhớ về quá khứ, tôi buông tóc và ra khơi trên biển rộng lớn.
Khi trở về, đồi núi đã đổi thay.
Dưới ánh hoàng hôn xiên nghiêng, núi quê xưa không còn xanh như trước.
Trôi lửng trong sương mù,
Ai bây giờ có thể nắm được cảnh giới Canglang?
Nhưng trong căn phòng trống, tôi ngồi quên hết,
Không cầu gì, tự đủ, lại nghe lại âm thanh của hư không.
Nằm trên giường trước tranh vẽ,
Rót nước lên đá nghiêng, để mọi sự biến hóa tự do không cản trở.
Qua ngàn thu, ngay cả trong những cỏ dại nhỏ bé, vẫn tồn tại Đấng Chân Thật.
Và thế nào nữa, những ngọn núi trong tranh uốn quanh theo dòng sông,
Chiếc thuyền nhỏ có thể chở những đám mây trắng.
Nhìn sự thay thế của tàn héo và tươi tốt,
Bệ câu cá của Thầy Yan vẫn còn đó.
Chú giải
- Buông tóc ra và ra khơi: Biểu tượng cho cuộc sống không như ý nhưng vẫn tự do, giống như trôi trên sông biển. Khổng Tử cũng từng than thở: “Khi Đạo không được thực hành, người ta trôi trên biển bằng bè. Ai theo ta, thì tùy ý.”
- Canglang: Tên một con sông cổ; trong Mạnh Tử có câu: “Nước Canglang trong, ta có thể giặt dây mũ; nước đục, ta giặt chân.” Biểu thị sự trong sáng hay đục ngầu trong trải nghiệm đời người.
- Ngồi quên hết: Thực hành Đạo giáo từ Trang Tử, nơi con người ý thức quên đi mọi vật bên ngoài và cả bản thân, nhằm tu luyện Đạo và tự do tâm linh.
- Qua ngàn thu, ngay cả cỏ dại cũng có Đấng Chân Thật: “Hàngxiè” (sương mai hoặc hơi sương) biểu thị rằng chân lý vũ trụ tồn tại ngay cả trong những điều nhỏ bé và khiêm nhường nhất.
- Bệ câu cá của Thầy Yan vẫn còn đó: Chỉ bệ câu cá của Yan Ziling trên sông Fuchun, tượng trưng rằng lý tưởng và tinh thần cổ nhân vẫn có thể được theo đuổi.
Bút ký / Xubai Li
留言