Ảnh minh họa
Lâu lắm rồi tôi mới có dịp về quê ở Đồng Nai, từ dạo ba má tôi chuyển lên Sài Gòn sống năm tôi sinh con trai đầu lòng thì tôi cũng không còn về quê nhiều nữa, phần vì tôi đi lấy chồng xa nên cũng không có nhiều cơ hội trở về. Vừa bước vào ngôi nhà thuở nhỏ đã sống, cái mùi rất quen ấy bất chợt ùa vào, khiến tôi đứng khựng lại trong giây lát. Không phải mùi của sự phồn hoa, cũng chẳng phải mùi của hiện đại. Đó là thứ mùi rất riêng của quê nhà, vừa ấm áp, vừa thân thương, chỉ cần thoảng qua thôi là bao nhiêu ký ức tuổi thơ đã lần lượt mở cửa ùa về.
Tôi giật mình nhận ra, lại thêm một mùa Tết nữa đang đến. Trên quê tôi, quê bạn, và trên khắp dải đất hình chữ S này. Vậy là thêm một năm trôi qua, đứa con xa cả quê nhà lẫn quê hương như tôi lại chuẩn bị cùng chồng và các con trở về Việt Nam, ăn một cái Tết ấm cúng cùng hai bên nội ngoại.
Nhớ lại cái thời đi học ở thành phố, mỗi lần Tết đến là tôi lại mong ngóng được về nhà sau một năm học hành nơi phố thị ồn ào đầy náo nhiệt. Có lẽ trước giờ thành thị chưa bao giờ đủ sức hấp dẫn tôi thì phải, tôi thích quê, tôi thích cái cảm giác nằm dài trên giường, ngủ một giấc thật sâu, rồi tỉnh dậy chạy ngay ra vườn. Trái ổi, trái xoài hái vội, chấm muối ớt ăn chan chát, cay xè mà sao thấy ngon đến lạ. Cái mùi của đất vườn, của trái cây chín nắng, quyện cùng mùi mồ hôi chạy nhảy, leo trèo cả buổi chiều, với tôi khi ấy chính là mùi của Tết bắt đầu.
Tối đến, mùi ấy lại nhường chỗ cho tiếng cười. Tôi rủ mấy đứa em, rồi gọi thêm đám con nít trong xóm ra sân chơi keng, chơi u. Chạy một hồi mồ hôi nhễ nhại, đứa nào đứa đó cười tới mang tai. Nhắc lại mới thấy, càng lớn, càng đi xa, tôi càng thấy biết ơn vì mình đã có một tuổi thơ đầy những trải nghiệm khi lớn lên ở quê, ở cái thời mà nhà nhà còn xài đèn bình, đèn dầu le lói. Những đêm trăng sáng, lũ trẻ kéo nhau ra đường chơi đến khuya, vui như hội. Nhưng với chúng tôi, niềm vui lớn nhất vẫn là khi Tết sắp về.
Quay ngược thời gian về những năm 2000, tôi khi đó mười tuổi, học lớp Năm. Gần Tết, mấy chị em được phân công phụ má dọn dẹp nhà cửa. Nhà ngày ấy quét vôi, nền xi măng mát lạnh, cửa sổ song sắt nên lau chùi cũng đơn giản. Trong nhà chẳng có nhiều đồ đạc, chỉ cần quét dọn một buổi là đã tinh tươm.
Cái mùi vôi tường mới, mùi nền xi măng vừa lau xong, với tôi lúc ấy là dấu hiệu rõ ràng nhất báo rằng Tết đã thật sự cận kề. Ngày nay, đồ đạc nhiều hơn, nhà cửa đầy hơn, việc dọn dẹp cũng mất thời gian hơn. Không gian sống dường như bị lấp đầy bởi vật dụng, đến mức người ta hay nói vui rằng trái đất cũng đang quá tải. “Hiện đại thì hại điện”, câu nói nghe qua tưởng đùa mà ngẫm lại thấy cũng chẳng sai.
Trong ký ức Tết năm tôi mười tuổi, có một mùi không thể nào quên: mùi gói bánh tét. Nhà tôi ở miền Nam, Tết không gói bánh chưng mà gói bánh tét mặn, ngọt đủ loại. Năm đó, tôi háo hức lạ thường vì lần đầu tiên được tự tay gói bánh.
Tôi còn nhớ rõ từng công đoạn. Lá dong trải ra, hết lớp này đến lớp khác. Nếp đã ngâm từ tối hôm trước, đậu xanh mềm mịn, miếng thịt ba rọi cắt dài đặt ngay ngắn ở giữa. Khi những thứ ấy hoà vào nhau, một mùi rất đặc trưng bắt đầu hình thành…đó là mùi của Tết, giản dị mà lại đầy ắp và đậm đà.
Công đoạn khó nhất với đứa trẻ mười tuổi như tôi là cuốn lá và cột dây. Tôi sợ bánh bị bung, sợ nhân tràn ra ngoài nên cột chằng chịt, chắc phải đến bảy bảy bốn chín vòng dây. Vừa cột vừa lo, mùi dây lạt khô thoảng lên, trộn lẫn với nỗi sợ rất ngây ngô của một đứa trẻ lần đầu dám làm điều gì đó “quan trọng”.
Vậy mà tổng kết lại, tôi cũng gói được ba cái bánh ra hồn. Nghĩ tới cảnh được ăn chiếc bánh do chính tay mình làm, tôi vui mừng không tả nổi.
Đêm giao thừa năm đó, tôi được ngồi bên bếp lửa canh nồi bánh. Không ai bắt, chỉ là tôi năn nỉ nội và má cho thức. Mùi khói củi cháy lốp bốp, mùi dầu trong thân cây tràm lách tách, mùi lá dong, mùi nếp, mùi đậu xanh, mùi thịt ba rọi hòa quyện vào nhau. Mỗi lần má mở nắp nồi châm thêm nước, hương Tết lại lan ra ấm nồng.
Đó là mùi Tết xưa, thứ mùi không thể trộn lẫn với bất cứ điều gì. Rồi tôi cũng không thức nổi đến sáng. Qua giao thừa là ngáp chảy nước mắt, chìm vào giấc ngủ lúc nào không hay, trong mơ vẫn thấy mấy chiếc bánh tét nho nhỏ mình đã gói.
Sáng hôm sau, tôi bật dậy chạy ngay ra bếp. Má đã vớt bánh ra rổ từ lúc nào. Tôi lật mấy cái bánh của mình lên xem, không cái nào bị xì, bị tràn nhân. Cảm giác lúc đó vui mừng hớn hở như vừa lập được chiến công gì to lắm. Lần đầu gói bánh của tôi, vậy là thành công.
Có lẽ từ khoảnh khắc ấy, tôi bắt đầu hiểu rằng nhiều nỗi sợ chỉ tồn tại trong suy nghĩ. Tôi từng là đứa trẻ ít nói, hay sợ sai, sợ bị cười chê nên thường chọn im lặng. Nhưng chiếc bánh năm đó đã dạy tôi một điều: mọi việc trong cuộc đời, dễ hay khó là do ở Tâm mình nhìn nhận nó như thế nào, và dù khó hay dễ, khi ta đặt tâm làm, ta mới biết mình thật sự có thể làm được hơn mình nghĩ rất nhiều.
Thoắt cái đã hai mươi sáu năm trôi qua. Năm nay là cái Tết thứ ba mươi sáu của tôi. Tôi không còn là cô bé sợ sai ngày nào. Tôi học cách chấp nhận những thiếu sót của mình, học cách lắng nghe, học cách khiêm nhường và cởi mở hơn. Tôi hiểu rằng có những điều chỉ khi tự bước vào, tự trải nghiệm, ta mới biết nỗi sợ ấy có thật là ta hay không.
Tết lại sắp đến. Ngoài việc dọn dẹp ngôi nhà để che mưa che nắng, tôi cũng nhắc mình dọn dẹp lại ngôi nhà bên trong – ngôi nhà của tâm trí. Dọn bớt những suy nghĩ cũ kỹ tiêu cực , dọn đi những tâm tính chưa đẹp, những kỳ vọng quá mức về những thứ bên ngoài…để dành chỗ cho sự tử tế, chan hòa, để quay về lắng nghe bản thân nhiều hơn.
Vậy là cả nhà tôi lại chuẩn bị về quê hương đón năm mới, chuẩn bị được hít hà mùi bánh chưng, bánh tét, mùi dưa hành, củ kiệu. Những mùi hương tưởng chừng rất giản dị ấy, với tôi, chính là mùi của Tết. Là mùi của đoàn viên. Và là mùi của tuổi thơ với rất nhiều những kỷ niệm vui buồn đan xen mà mỗi khi nhớ về, nó vẫn như còn nguyên vẹn đâu đó trong tôi.
Trang Tulip
Bình luận