Tìm đâu ký ức ngọt lành?

 Tôi vẫn nhớ rất rõ những năm tháng tuổi thơ ở quê — nơi buổi sáng bắt đầu với hơi sương còn đọng trên lá, nơi cánh đồng lúa trải dài theo gió và vườn rau sau nhà lặng lẽ lớn lên cùng nắng mưa. Khi ấy, nông dân trồng lúa, trồng ngô không dùng đến thuốc trừ sâu. Không phải vì họ không biết đến những đổi thay của thời cuộc, mà bởi họ chọn cách làm nông thuận theo tự nhiên: để đất được thở, để cây lớn lên theo nhịp nắng mưa, và để con người được sống trong một môi trường trong lành, không hóa chất độc hại.

Rau ngày ấy không bị kích thích gấp gáp cho xanh mướt đều đặn, trái cây chẳng căng bóng hay bắt mắt khi chưa đến mùa. Có lá bị sâu cắn dở, có quả nhỏ quả to không đều. Nhưng chính sự “không hoàn hảo” ấy lại mang theo vị ngọt lành rất thật — nhờ vị thuần chất của đất, của mồ hôi người trồng, của nắng gió và thời gian đúng độ. Bữa cơm quê vì thế mà giản dị, nhưng ăn vào lại thấy yên lòng, thấy như đang được đất trời chở che.

Rồi thời gian lặng lẽ trôi. Nhịp sống hiện đại đưa con người đi nhanh hơn, xa hơn với những khái niệm “tiên tiến”, “công nghệ số”,... Khoa học phát triển, năng suất được đặt lên hàng đầu. Những phương thức canh tác can thiệp sâu dần xuất hiện nhiều hơn trên các thửa ruộng, khu vườn. Rau quả vì thế mà xanh hơn, lớn nhanh hơn, đều đặn hơn — nhưng đâu đó, chất đất thuần xưa cũ dần phai, và sự an tâm cũng không còn nguyên vẹn như xưa.

Có lần trở về thăm nhà, tôi đứng bên bờ ruộng quen thuộc thuở nào và chợt hỏi mẹ: “Sao bờ ruộng kia cỏ lại chết hết vậy mẹ?” Mẹ nhìn theo hướng tôi chỉ, giọng chùng xuống: “các bác nông dân phun thuốc trừ cỏ đó con.” Chỉ một chia sẻ ấy thôi, mà trong tôi bỗng ùa về cả một miền ký ức. Những bờ ruộng ngày xưa xanh mướt cỏ non, nơi lũ trẻ chúng tôi từng chạy chân trần, từng ngồi bứt cỏ chơi, từng nghe tiếng dế gáy mỗi chiều… Tất cả hiện lên rõ ràng rồi lại tan ra, để lại một khoảng trống bâng khuâng khó gọi tên.

Giữa khung cảnh ấy, trong lòng tôi đan xen những cảm xúc — vừa nhớ thương một đồng quê xanh tươi đã lùi xa, vừa tiếc nuối cho hiện tại, nơi đất đai dần khô cằn vì hóa chất, nơi sự sống bị rút ngắn để đổi lấy sự tiện lợi nhất thời. Để rồi hôm nay, rau không phun thuốc, trái cây không xử lý hóa chất lại trở thành một điều hiếm hoi. Những thứ từng rất đỗi bình thường trong ký ức một thời nay được gọi bằng những cái tên trang trọng: “rau sạch”, “thực phẩm hữu cơ”, “nông sản cao cấp”.

Có lần tôi đến nhà một người bạn chơi. Giữa buổi chiều yên ả, chúng tôi ngồi bên ấm trà nóng, chậm rãi trò chuyện. Bạn rót trà rồi mỉm cười nói với tôi: “Trà sạch đó, không phun thuốc hóa học đâu.” Tôi cầm tách trà trên tay, hơi ấm lan nhẹ qua từng ngón tay mà lòng bỗng chùng xuống. Từ bao giờ, một chén trà — thứ vốn sinh ra từ đất, từ nắng, từ mưa — lại cần được nhấn mạnh là sạch để người uống có thể yên tâm?

Rồi tôi chợt nhớ, khi đi chợ hay mua thực phẩm, ta cũng thường nghe những câu quen thuộc: “Thịt sạch đó”, “Cá sạch đó”, “thực phẩm sạch đó”... Những lời giới thiệu tưởng chừng rất bình thường, nhưng ẩn sau đó là một nỗi buồn lặng lẽ. Phải chăng những điều vốn dĩ tự nhiên, vốn thuộc về trật tự lành mạnh của cuộc sống, nay đã trở thành một thứ xa xỉ mà con người phải tìm kiếm, phải phân biệt, phải đánh đổi chỉ để chạm lại cảm giác an lành từng rất đỗi quen thuộc?

Có lẽ, điều khiến ta chạnh lòng không chỉ là sự đổi thay của cách trồng trọt, mà là nỗi tiếc nuối khi nhận ra: những gì giản dị nhất, gần gũi nhất với tự nhiên lại dần trở thành xa xỉ. Khi con người mải miết chạy theo sự tiện lợi và lợi nhuận, ta vô tình để tuột khỏi tay những giá trị bền vững đã nuôi dưỡng mình từ bao đời.

Giữa dòng chảy của hiện đại, có lẽ điều cần thiết không phải là quay lưng với khoa học, mà là học cách sử dụng nó bằng sự tỉnh thức và trách nhiệm. Bởi đất không chỉ là nơi trồng trọt, mà còn là nơi nuôi dưỡng sự sống; môi trường không chỉ là không gian xung quanh ta, mà chính là phần hơi thở âm thầm nâng đỡ chúng ta mỗi ngày.

Mỗi lựa chọn nhỏ hôm nay — từ cách trồng một luống rau, chăm sóc cây cối, đến cách tiêu dùng và gìn giữ thiên nhiên — đều đang âm thầm vẽ nên diện mạo của ngày mai. Đồng quê có còn xanh, bờ ruộng có còn thuần khiết, bữa cơm có còn ngọt lành như ký ức hay không, liệu có thể chỉ phụ thuộc vào người nông dân, hay phải bắt đầu từ sự thức tỉnh chậm rãi trong mỗi ngành, mỗi nghề, mỗi người chúng ta?

Bởi đứng trước một bờ ruộng cỏ đã chết khô, cầm trên tay một tách trà được gọi là “sạch”, hay “thịt sạch”, “cá sạch” mà lòng ta chợt lặng đi. Giờ đây, trên con đường đi tới tiện nghi và đủ đầy, ta đã vô tình bỏ lỡ những điều giản dị nào?

Có lẽ, sự thay đổi không bắt đầu từ những điều to tát, mà là từ sự thức tỉnh âm thầm trong mỗi người — khi ta biết trân trọng đất hơn, quý nguồn nước hơn, chọn lựa tốt xấu cẩn trọng hơn và sống hiền hòa hơn với thiên nhiên.

Để rồi một ngày nào đó, những điều vốn dĩ rất bình thường — một bữa ăn ngọt lành, một mảnh đất xanh, một chén trà đượm hương vị thiên nhiên của đất trời — không còn cần được nhấn mạnh tên là “sạch”, mà đơn giản trở lại đúng với bản chất của nó: tự nhiên và an lành./.

Tâm An