到底是什么力量促使他们这样？（正体简体.English）Deutsch.Japanese.Tiếng Việt
此花开尽更无花
菊花向与梅、兰、竹并列，称为“四君子”，是最富中华民族色彩的传统花卉之一，自古以来深受国人喜爱。
中国是菊花的故乡，其培植菊花已有两三千年的历史了，因此品种繁多，且还在不断增加。据宋朝刘蒙的《菊谱》记载，观赏菊就有一百余种，而今据不完全统计，作为观赏的菊花已有两千种以上。
菊花属于耐寒性草本多年生植物，有着各种各样的花型——“单瓣型”、“钩环型”、“散球型”、“荷花型”、“飞舞型”等，其花瓣有“管状瓣”、“短匙瓣”、“长匙瓣”、“平型瓣”等，根据品种的不同，花瓣有长短、宽窄、曲直、多少的区别，颜色有深红、大红、玫瑰红、浅红、深紫、黄、桔黄、白、蓝、绿等。如此多姿多彩的菊花着实令人动情，被赋予了吉祥和长寿的含义。如菊花和枫树、鹌鹑的组合为“安居乐业”，菊花与喜鹊的组合为“居家欢乐”，菊花同松树的组合为“益寿延年”等。
菊花初始，是以其物候现象反映气候变化规律，如《周礼》记载，“鸿雁来宾······鞠有黄华”，而被用以准节令，大致黄华开时正逢九月，故而菊花又名“节花”。至秦汉时期，菊花多以“食用”与“药用”，魏晋以来，菊花才逐渐普遍用以观赏，随之士人墨客赞颂菊花的诗句渐多。早在战国时期大诗人屈原就有“春兰兮秋菊，长无绝兮终在”之咏菊诗句，而菊花真正遐迩闻名则从陶渊明开始，其爱菊成癖，“以菊比德，岁寒喻操”，表达他不与世俗同流合污的高尚品格，以“三径就荒，松菊犹存”；“采菊东篱下，悠然见南山”等不朽的诗句传世后人。
自唐以降，咏菊的诗句愈来愈多，名句迭出，难以尽数。在此只取元稹的《菊花》一诗共赏，并作本篇结语。
菊花
秋丛绕舍似陶家，遍绕篱边日渐斜。
不是花中偏爱菊，此花开尽更无花。
图文：心竹
此花開盡更無花
菊花向與梅、蘭、竹並列，稱為「四君子」，是最富中華民族色彩的傳統花卉之一，自古以來深受國人喜愛。
中國是菊花的故鄉，其培植菊花已有兩三千年的歷史，因此品種繁多，且還在不斷增加。據宋朝劉蒙的《菊譜》記載，觀賞菊就有一百餘種，而今據不完全統計，作為觀賞的菊花已有兩千種以上。
菊花屬於耐寒性草本多年生植物，有著各種各樣的花型——「單瓣型」、「鉤環型」、「散球型」、「荷花型」、「飛舞型」等，其花瓣有「管狀瓣」、「短匙瓣」、「長匙瓣」、「平型瓣」等，根據品種的不同，花瓣有長短、寬窄、曲直、多少的區別，顏色有深紅、大紅、玫瑰紅、淺紅、深紫、黃、橘黃、白、藍、綠等。如此多姿多彩的菊花著實令人動情，被賦予了吉祥和長壽的含義。如菊花和楓樹、鵪鶉的組合為「安居樂業」，菊花與喜鵲的組合為「居家歡樂」，菊花同松樹的組合為「益壽延年」等。
菊花初始，是以其物候現象反映氣候變化規律，如《周禮》記載，「鴻雁來賓……鞠有黃華」，而被用以準節令，大致黃華開時正逢九月，故而菊花又名「節花」。至秦漢時期，菊花多以「食用」與「藥用」，魏晉以來，菊花才逐漸普遍用以觀賞，隨之士人墨客讚頌菊花的詩句漸多。早在戰國時期大詩人屈原就有「春蘭兮秋菊，長無絕兮終在」之咏菊詩句，而菊花真正遐邇聞名則從陶淵明開始，其愛菊成癖，「以菊比德，歲寒喻操」，表達他不與世俗同流合污的高尚品格，以「三徑就荒，松菊猶存」；「采菊東籬下，悠然見南山」等不朽的詩句傳世後人。
自唐以降，咏菊的詩句愈來愈多，名句迭出，難以盡數。在此只取元稹的《菊花》一詩共賞，並作本篇結語。
菊花
秋叢繞舍似陶家，遍繞籬邊日漸斜。
不是花中偏愛菊，此花開盡更無花。
圖文：心竹
When This Flower Blooms, No Other Follows
Chrysanthemums, along with plum, orchid, and bamboo, are collectively known as the “Four Gentlemen” and are among the traditional flowers most deeply associated with Chinese culture. They have been cherished by the Chinese people since ancient times.
China is the homeland of chrysanthemums, and their cultivation has a history of two to three thousand years, resulting in a wide variety of species that continue to increase. According to Liu Meng’s Chrysanthemum Manual (Ju Pu) from the Song Dynasty, there were over a hundred varieties of ornamental chrysanthemums. Today, according to incomplete statistics, there are more than two thousand varieties used for ornamental purposes.
Chrysanthemums are cold-resistant perennial herbaceous plants, with a wide range of flower forms—“single-petal type,” “hooked-ring type,” “globular type,” “lotus type,” and “flying type,” among others. Petals may be “tubular,” “short spoon-shaped,” “long spoon-shaped,” or “flat,” and they vary in length, width, curvature, and quantity depending on the variety. The colors include deep red, bright red, rose red, light red, dark purple, yellow, orange-yellow, white, blue, and green. Such diversity makes chrysanthemums truly captivating and has imbued them with auspicious and longevity-related meanings. For example, chrysanthemums combined with maple and quail symbolize “peaceful and prosperous living,” chrysanthemums with magpies represent “joyful household life,” and chrysanthemums with pine trees signify “longevity and health.”
Initially, chrysanthemums were used to reflect climatic changes through their phenology. As recorded in the Rites of Zhou (Zhou Li), “When the wild geese arrive… the chrysanthemums bloom yellow,” chrysanthemums were used to mark the seasons. The blooming of yellow chrysanthemums roughly coincides with September, hence chrysanthemums are also called “festival flowers.” During the Qin and Han dynasties, chrysanthemums were mainly used for food and medicine. From the Wei and Jin dynasties onward, they became widely appreciated for ornamental purposes, and poets and scholars began to praise chrysanthemums in verse. As early as the Warring States period, the great poet Qu Yuan wrote, “Spring orchids, autumn chrysanthemums, endless and enduring,” celebrating chrysanthemums. However, chrysanthemums truly gained fame through Tao Yuanming, who loved them passionately. He compared chrysanthemums to virtuous character and admired their perseverance in adversity, expressing his integrity in a world of common corruption. His immortal lines such as “Three paths go to waste, yet pines and chrysanthemums remain” and “Plucking chrysanthemums by the eastern hedge, I leisurely see the southern mountain” continue to inspire generations.
Since the Tang dynasty, poems praising chrysanthemums have become increasingly numerous, with many famous lines. Here, we select Yuan Zhen’s poem Chrysanthemums to enjoy as a conclusion to this piece.
Chrysanthemums
Autumn clusters surround the house like Tao Yuanming’s,
Wrapping around the fence as the sun slopes lower.
It is not that I favor chrysanthemums above all,
But when they bloom, no other flowers follow.
Illustration and Text: Xin Zhu
Diese Blume blüht, und keine andere folgt
Chrysanthemen, zusammen mit Pflaumenblüten, Orchideen und Bambus, werden als die „Vier Edlen“ bezeichnet und gehören zu den traditionellen Blumen, die tief in der chinesischen Kultur verwurzelt sind. Sie werden seit jeher vom chinesischen Volk geschätzt.
China ist die Heimat der Chrysanthemen, deren Kultivierung bereits seit zwei bis dreitausend Jahren betrieben wird. Daher gibt es eine Vielzahl von Sorten, und die Zahl nimmt stetig zu. Laut Liu Mengs Chrysanthemen-Handbuch (Ju Pu) aus der Song-Dynastie gab es damals über hundert Zierchrysanthemenarten. Heutzutage gibt es, nach unvollständigen Schätzungen, mehr als zweitausend Sorten, die zur Zierde genutzt werden.
Chrysanthemen sind mehrjährige, kältebeständige krautige Pflanzen, die in einer Vielzahl von Blütenformen vorkommen – „Einzelblütenform“, „Hakenring-Form“, „Kugel-Form“, „Lotus-Form“, „Tanzende-Form“ und weitere. Die Blütenblätter können „röhrenförmig“, „kurzlöffelig“, „langlöffelig“ oder „flach“ sein. Je nach Sorte unterscheiden sie sich in Länge, Breite, Krümmung und Anzahl. Die Farben reichen von Dunkelrot, Hellrot, Rosenrot, Hellrot, Dunkellila, Gelb, Orange-Gelb, Weiß, Blau bis Grün. Diese Vielfalt macht die Chrysanthemen besonders faszinierend und verleiht ihnen die symbolische Bedeutung von Glück und Langlebigkeit. Beispielsweise symbolisiert die Kombination von Chrysanthemen mit Ahorn und Wachteln „friedliches und erfolgreiches Leben“, Chrysanthemen mit Elstern „freudiges Familienleben“, und Chrysanthemen mit Kiefern „Langlebigkeit und Gesundheit“.
Ursprünglich wurden Chrysanthemen verwendet, um klimatische Veränderungen durch ihre Phänologie widerzuspiegeln. Wie im Rites of Zhou (Zhou Li) vermerkt: „Wenn die Wildgänse ankommen … blühen die gelben Chrysanthemen“, wurden sie zur Bestimmung der Jahreszeiten herangezogen. Das Erblühen der gelben Chrysanthemen fällt ungefähr in den September, daher werden Chrysanthemen auch „Festblumen“ genannt. Während der Qin- und Han-Dynastie wurden Chrysanthemen hauptsächlich als Nahrungs- und Heilmittel verwendet. Ab der Wei- und Jin-Dynastie wurden sie zunehmend zur Zierde genutzt, und Gelehrte und Literaten begannen, sie in Gedichten zu preisen. Bereits in der Zeit der Streitenden Reiche schrieb der große Dichter Qu Yuan: „Frühling-Orchideen, Herbst-Chrysanthemen, endlos und beständig“, und lobte die Chrysanthemen. Berühmt wurden sie jedoch vor allem durch Tao Yuanming, der eine besondere Vorliebe für Chrysanthemen hatte. Er verglich sie mit Tugend und beständiger Charakterfestigkeit, die er als Symbol für seine Integrität gegenüber der weltlichen Korruption nutzte. Seine unsterblichen Verse wie „Drei Wege verfallen, doch Kiefern und Chrysanthemen bleiben“ und „Ich pflücke Chrysanthemen am östlichen Zaun und schaue gelassen auf den südlichen Berg“ inspirierten Generationen.
Seit der Tang-Dynastie nahm die Zahl der Chrysanthemen-Gedichte weiter zu, und es entstanden viele berühmte Verse. Hier wird Yuan Zhens Gedicht Chrysanthemen ausgewählt, um es als Abschluss dieses Beitrags zu würdigen.
Chrysanthemen
Herbstbüsche umschlingen das Haus wie bei Tao Yuanming,
Sie winden sich um den Zaun, während die Sonne allmählich sinkt.
Es ist nicht, dass ich Chrysanthemen besonders liebe,
Doch wenn sie blühen, folgt keine andere Blume.
Illustration und Text: Xin Zhu
この花が咲き尽くせば、他に花なし
菊は梅、蘭、竹と並び称され、「四君子」の一つとされる、最も中国文化色彩に富んだ伝統的な花のひとつで、古くから人々に愛されてきた。
中国は菊の故郷であり、菊の栽培は既に二千～三千年の歴史を持つ。そのため品種は非常に多く、なお増え続けている。宋代の劉蒙の『菊譜』によれば、観賞用の菊は当時百種以上あったとされ、現在の不完全な統計では、観賞用の菊は二千種以上に及ぶ。
菊は多年生の耐寒性草本植物であり、さまざまな花型を持つ——「単弁型」、「鉤環型」、「散球型」、「蓮型」、「舞型」など。また、花弁は「筒状弁」「短匙弁」「長匙弁」「平型弁」などがあり、品種によって花弁の長さ、幅、曲直、数に違いがある。色も濃赤、紅、薔薇色、淡紅、紫、黄、橙黄、白、青、緑など多彩である。このような多様な菊の姿は人々の心を惹きつけ、吉祥と長寿の意味を与えられてきた。例えば、菊とカエデやウズラの組み合わせは「安居楽業」、菊とカササギの組み合わせは「家庭円満」、菊と松の組み合わせは「長寿延年」を表す。
菊は元来、その物候現象により気候の変化を示すものとして用いられた。『周礼』には「雁が来ると…菊が黄花を咲かせる」と記され、暦の目安として用いられた。黄花が咲く時期は大体九月であることから、菊は「節花」とも呼ばれる。秦・漢時代には、菊は食用や薬用に用いられ、魏晋以降、次第に観賞用として普及し、文人墨客による賞賛の詩句も増えていった。戦国時代の大詩人屈原も「春蘭兮秋菊、絶えずして終に存す」という菊を讃える詩句を残しているが、菊が本格的に名を馳せるのは陶淵明からである。彼は菊を好み、「菊に徳を比し、歳寒に操を喩す」と述べ、世俗に流されない高尚な人格を表現した。「三径すでに荒れ、松菊猶存す」「東籬の下に菊を採り、悠然として南山を望む」といった不朽の詩句は後世に伝わる。
唐以降、菊を讃える詩はますます増え、名句が次々と生まれた。ここでは、元稹の『菊花』の詩を取り上げ、締めくくりとしたい。
菊花
秋の茂みが家を囲む、まるで陶淵明の家のよう、
垣根のまわりに広がり、日ごとに傾いていく。
花の中で特に菊を好むわけではないが、
この花が咲き尽くせば、他に花なし。
図文：心竹
Khi Loài Hoa Này Nở Hết, Không Còn Loài Hoa Nào Khác
Chrysanthemum (hoa cúc) cùng với mai, lan và trúc được gọi là “Tứ Quý”, là một trong những loài hoa truyền thống mang đậm bản sắc văn hoá Trung Hoa và từ xưa đến nay luôn được người dân yêu mến.
Trung Quốc là quê hương của hoa cúc, việc trồng hoa cúc đã có lịch sử hai đến ba ngàn năm, do đó chủng loại đa dạng và không ngừng gia tăng. Theo “Chrysanthemum Manual” (菊譜, Cúc Phổ) của Lưu Mông thời Tống, vào thời đó đã có hơn một trăm loại cúc để ngắm hoa, và theo thống kê không đầy đủ hiện nay, số loại cúc dùng để thưởng lãm đã hơn hai nghìn loại.
Hoa cúc là loại thực vật thân thảo đa niên chịu rét, có rất nhiều hình dạng hoa khác nhau — như “đơn cánh”, “móc vòng”, “khối cầu tản rải”, “hình hoa sen”, “kiểu bay múa”, v.v… Các cánh hoa cũng có “cánh ống”, “cánh thìa ngắn”, “cánh thìa dài”, “cánh phẳng”… Tùy thuộc vào giống mà cánh hoa khác nhau về chiều dài, độ rộng, độ cong và số lượng. Màu sắc cũng đa dạng như đỏ thẫm, đỏ tươi, hồng hoa hồng, hồng nhạt, tím đậm, vàng, vàng cam, trắng, xanh lam, xanh lá… Sự đa dạng rực rỡ của hoa cúc khiến người ta say mê, và hoa cúc còn được gán cho những ý nghĩa về may mắn và trường thọ. Ví dụ, cúc kết hợp với cây phong và chim cút biểu trưng cho “an cư lạc nghiệp”, cúc và chim sẻ tượng trưng cho “gia đình hạnh phúc”, còn cúc với cây tùng biểu thị “thọ mệnh tăng trường”.
Ban đầu, người ta dùng hoa cúc để phản ánh quy luật biến đổi khí hậu thông qua các hiện tượng mùa màng. Như ghi chép trong Chu lễ (周禮), “Khi ngỗng trời bay đến… cúc có hoa vàng”, và nó được dùng để tính theo tiết khí — khi hoa vàng nở thì đúng vào tháng Chín, vì vậy hoa cúc còn được gọi là “hoa tiết”. Đến thời Tần – Hán, hoa cúc thường được dùng làm thực phẩm và thuốc, nhưng từ thời nhà Ngụy Tấn trở đi, hoa cúc mới dần phổ biến để ngắm cảnh, và theo đó các văn nhân thi sĩ ca ngợi hoa cúc cũng ngày càng nhiều.
Ngay từ thời Chiến Quốc, đại thi nhân Khuất Nguyên đã có câu thơ về cúc: “Xuân lan hề thu cúc, dài vô tuyệt hề chung tại” (春蘭兮秋菊，長無絕兮終在), nhưng hoa cúc thực sự nổi tiếng xa gần lại bắt đầu từ Đào Uyên Minh. Ông say mê hoa cúc đến mức “so sánh cúc với đức hạnh, lấy cái lạnh của mùa thu để nói về chí khí”, thể hiện phẩm chất cao thượng không hòa lẫn với thế tục, và những câu thơ bất hủ như “Tam tỉnh tự hoang, tùng cúc do tồn” (三徑就荒，松菊猶存) và “Thu hoạch cúc dưới rào phía đông, thong dong ngắm núi nam” (採菊東籬下，悠然見南山) được truyền lại cho hậu thế.
Từ thời nhà Đường trở đi, các câu thơ tán thưởng hoa cúc ngày càng nhiều, những câu danh bất hư truyền xuất hiện dày đặc, khó có thể kể hết. Ở đây chỉ trích ra bài thơ Cúc Hoa (菊花) của Nguyên Trân để cùng thưởng thức và kết lại bài viết này.
CÚC HOA
Bụi thu bao quanh nhà như nhà của Đào Uyên Minh,
Quanh hàng rào hoa nở dần theo ngày.
Không phải trong các loài hoa tôi thiên vị cúc,
Nhưng loài hoa này nở hết thì không còn hoa nào khác.
Ảnh & văn: Tâm Trúc
留言