Trọng Do (tiếng Trung: 仲由, 542 - 480), tự Tử Lộ (子路), hiệu Quý Lộ (季路) là một quan đại phu nước Lỗ. Ông là một trong Thất thập nhị hiền được thờ ở Văn miếu.

Tử Lộ là một trong mười đại đệ tử của Khổng Tử, nhưng không như những đệ tử khác theo học Khổng Tử từ khi còn trẻ. Tử Lộ hoàn toàn ngược lại, ông tuyệt đối không rời xa cha mẹ vì tiền đồ và công danh, mỗi ngày đều túc trực bên cạnh cha mẹ, mãi cho đến lúc cha mẹ qua đời, ông mới bái Khổng Tử làm thầy. Ông là một trong những nhân vật trong truyện “Nhị thập tứ hiếu” của Trung Quốc.

Tử Lộ là người nước Lỗ vào thời Xuân Thu, rất hiếu thảo với cha mẹ. Trước khi làm đệ tử Khổng Tử, gia đình ông rất nghèo, ông thường ăn rau rừng để thỏa cơn đói, rất khó kiếm được cơm ăn. Tử Lộ lo lắng sức khỏe của cha mẹ sẽ bị tổn hại, thân thể sẽ ngày càng trở nên yếu hơn, nên ông cam nguyện lao khổ, quyết tâm đi kiếm củi, đổi củi lấy gạo.

Để cha mẹ được ăn cơm, ông phải đi xa hàng trăm dặm để kiếm củi mua gạo, rồi cõng gạo chạy về nhà. Hàng trăm dặm là một  chặng đường rất dài, một, hai lần thì một người bình thường có thể làm được, nhưng nếu trường kỳ nhiều năm như vậy, thì cực kỳ khó khăn. Tuy nhiên, Tử Lộ rất cam lòng. Dù trời lạnh hay nóng, dù trời gió hay mưa, ông vẫn luôn chạy hàng trăm dặm mang gạo về nhà.

Vì ngày nào cũng có thể cho bố mẹ ăn cơm, nên dù cuộc sống khó khăn, nhưng Tử Lộ cảm thấy an tâm, thoải mái, nên trong lòng rất vui vẻ.

Ông kiên trì theo cách này cho đến khi cha mẹ ông đều qua đời, sau đó Tử Lỗ đến Khúc Phụ, kinh thành của nước Lỗ, bái Khổng Tử làm thầy của mình. Ông chưa bao giờ phàn nàn rằng bố mẹ đã ảnh hưởng đến tiền đồ của mình. Thay vào đó, khi cảnh ngộ đã trở nên tốt hơn, ông lại cảm thấy buồn vì bố mẹ không còn trên đời.

Vào năm 496 trước Công nguyên, Khổng Tử đến nước Sở khi cùng một nhóm đệ tử du hành khắp nơi. Sở Chiêu Vương rất ngưỡng mộ Khổng Tử, sai người mang đến những lễ vật hậu hĩnh, tặng cho các thầy trò Khổng Tử hơn một trăm chiếc xe, mười nghìn bát thóc, đồng thời mời Khổng Tử đến Dĩnh Thành, quốc đô của nước Sở.

Tử Lộ thấy vậy thở dài nói với Khổng Tử: “Ngày xưa, khi ở nhà phụng dưỡng cha mẹ, tôi thường chỉ có rau ăn, phải đi xa hàng trăm dặm kiếm củi đổi lấy gạo. Sau khi cha mẹ qua đời, tôi mới đến thầy cầu học, hiện tại cùng thầy chu du liệt quốc, Sở Vương đã tặng cho hơn trăm xe, vạn bát thóc, hiện tại tôi có muốn ăn rau rừng kiếm củi đổi cơm gạo cho cha mẹ cũng không thể được nữa rồi.” 

Ý tứ là nói cuộc sống hiện tại dù có tốt đến mấy cũng không hạnh phúc bằng được tận hiếu với cha mẹ lúc còn sống, dù lúc đó vất vả nghèo khó thế nào, vẫn rất hạnh phúc.

Khổng Tử nghe xong khen ngợi rằng: “Khi cha mẹ còn sống, cậu đã hết lòng phụng dưỡng cha mẹ, có thể nói đó là lòng hiếu thảo lớn nhất rồi; Sau khi cha mẹ qua đời, cậu luôn có thể thương nhớ họ, đó là một người con đại hiếu rồi!”

Vì vậy, đạo hiếu là ở tấm lòng. Nếu hàng ngày có thể phụng dưỡng và bầu bạn với cha mẹ, thì từng giọt từng giọt hiếu tâm ấy có giá trị hơn ngàn vạn tài phú.

Tử Lộ tuy không thể khiến cha mẹ có cuộc sống sung túc, nhưng sống trong thanh bần, ông vẫn làm được tận hiếu với cha mẹ, điều này khiến cha mẹ ông rất vui mừng. Vì thế, việc hiếu kính cha mẹ không liên quan đến giàu nghèo, mỗi một chút quan tâm đều đặc biệt quý giá. (Truyện trích từ “Khổng Tử gia ngữ – Chí tư”)

Theo Epoch Times