Ngọc phỉ thúy hình bắp cải là tác phẩm điêu khắc ngọc ra đời vào thời Thanh (thế kỷ 18), hiện tại là một trong “Cố cung tam bảo” của Viện bảo tàng Cố cung Đài Bắc.

Bắp Cải Phỉ Thúy, Viện Bảo tàng Cố cung Đài Bắc

(“Cố cung tam bảo” bao gồm “Bắp Cải Phỉ Thúy”, “Đá Hình Thịt” – đá mã não có hình dáng tương tự như món thịt Tô Đông Pha nổi tiếng của Trung Quốc, và “Mao Công Đỉnh” – vạc đồng xanh thời Tây Chu.)

“Bắp Cải Phỉ Thúy” luôn là bảo vật thu hút đông đảo sự chú ý của du khách tham quan Cố cung. Ở khu vực triển lãm của “Bắp Cải Phỉ Thúy” thường có rất nhiều người vây quanh, nhìn chăm chú món bảo vật này. Tại sao lại phải nhìn chăm chú? Vì khối ngọc này nhỏ hơn rất nhiều so với mọi người hằng tưởng tượng. Trên thực tế, “Bắp Cải Phỉ Thúy” có kích thước dài 18.7 cm, rộng 9.1 cm, dày 5.07 cm, đại khái chỉ lớn cỡ lòng bàn tay của một người trưởng thành.

Có ý kiến cho rằng: “Bắp Cải Phỉ Thúy” là “giá trang” của một cô gái đem theo khi gả vào hoàng cung nhà Thanh. Xanh và trắng là hai màu sắc tượng trưng cho sự “thuần khiết” của cô gái.

Vào thời Thanh, cung Vĩnh Hòa – nơi đặt “Bắp Cải Phỉ Thúy” – là nơi ở của Cẩn Phi, một trong các phi tử của vua Quang Tự. Theo như suy đoán, “Bắp Cải Phỉ Thúy” rất có thể là giá trang của bà. Cẩn Phi và em gái là Trân Phi cùng được gả cho vua Quang Tự. Thế nhưng bà không đẹp bằng em gái, cũng không có được sự sủng ái của hoàng đế, Từ Hi Thái hậu thì có nhiều bất mãn với bà, sau này địa vị phi tử của bà cũng bị tước mất. Có lẽ, “Bắp Cải Phỉ Thúy” chính là người bạn đồng hành cùng bà, an ủi bà trong suốt quãng thời gian cô độc tại cung Vĩnh Hòa.

Nếu ta quan sát kĩ sẽ nhận thấy, trên khối bắp cải có hai con côn trùng, điều giúp tác phẩm càng thêm sống động. Rau củ và côn trùng là chủ đề thường xuất hiện trong hội họa Trung Quốc. Côn trùng mang ý nghĩa con đàn cháu đống, người Trung Quốc tin rằng sinh con nhiều là một sự may mắn và hạnh phúc, nên đã gửi gắm ngụ ý cát tường này lên trên ngọc bắp cải. “Bắp Cải Phỉ Thúy” được đánh giá là một tác phẩm hoàn hảo vì đã dung hòa kỹ thuật của con người và nét đẹp của thiên nhiên thành một thể thống nhất. Đây cũng chính là một trong món ngọc khí tiêu biểu thời Thanh.

Côn trùng trên thân bắp cải

Bình gốm hình tám vị tiên từng được trọng thần thời Thanh Sùng Lễ tiến cống cho Từ Hy thái hậu, dịp bà 60 tuổi.

Theo The Value, tác phẩm gốm sứ đạt mức giá 50,6 triệu nhân dân tệ (hơn 7 triệu USD), cao nhất so với các cổ vật ở phiên đấu giá do Poly Auction Bắc Kinh tổ chức hôm 14/12.

Bình cao 47,5 cm, vốn thuộc sở hữu của Sùng Lễ (1840-1907) - trọng thần cuối thời Thanh. Năm 1894, thời vua Quang Tự, Sùng Lễ tặng cho Từ Hy thái hậu dịp đại lễ mừng thọ bà 60 tuổi.

Bình gốm được đại thần tặng cho Từ Hy thái hậu. Ảnh: The Value

Bình gốm được đại thần tặng cho Từ Hy thái hậu. Ảnh: The Value

Theo hồ sơ còn lưu giữ về đồ gốm sứ của cung đình, lễ vật Từ Hy nhận được dịp đại lễ được ghi chép trong một sổ riêng, có đánh số thứ tự. Từ số một đến số 12 là lễ vật mà Quang Tự dâng cho thái hậu. Số 15 là món đồ gốm do Sùng Lễ dâng tặng. Hiện, đáy bình vẫn còn dòng chữ "Sùng Lễ tiến cống, số 15".

Chiếc bình được chế tác từ thời vua Càn Long - giai đoạn nghệ thuật gốm sứ phát triển đỉnh cao, với nhiều sáng tạo đột phá về hình dạng, màu sắc men và họa tiết. Nguyên liệu làm bình là những loại cao cấp nhất nhập từ châu Âu lẫn nguồn gốc Trung Quốc.

Họa tiết tám vị tiên và đệ tử trên bình.

Họa tiết tám vị tiên và đệ tử trên bình.

Bụng bình vẽ hình bát tiên - nhóm thần tiên trong thần thoại Trung Quốc, họ có bảo bối có thể trao cho ai đó sự sống hoặc tiêu diệt ác quỷ. Những vị tiên này cưỡi voi, nai, hạc, mây, chim phượng hoàng. Tám vị tiên cầm những bảo bối như quạt ba tiêu, hồ lô, bông sen, cây tiêu bằng ngọc.

Sùng Lễ là đại thần qua các thời kỳ hoàng đế Hàm Phong và Quang Tự, từng làm đến Hộ Bộ Thượng Thư, chức cao nhất trong sáu bộ của triều đình, cai quản mảng tài chính quốc gia.

Họa tiết thần tiên, sóng biển trên bình. Ảnh: The Value

Họa tiết thần tiên, sóng biển trên bình. Ảnh: The Value

Theo sử sách, lý do chính giúp Sùng Lễ tiến thân và giữ địa vị trong cung là ông hết sức ủng hộ Từ Hy thái hậu buông rèm nhiếp chính đồng thời cực lực trấn áp các phong trào đòi cải cách luật pháp, nhờ vậy được lòng thái hậu. Ngoài ra, con gái của Sùng Lễ kết hôn với em trai cùng cha khác mẹ của vua Quang Tự, vì vậy ông có mối quan hệ thân cận với hoàng thất.

Đầu thế kỷ 20, chiếc bình vào tay Antoine Laporte, thượng úy của hải quân Pháp, từng làm việc ở Bắc Kinh. Tháng 9/2020, tác phẩm được hãng Drouot bán tại phiên tổ chức ở Pháp, với giá 4,8 triệu USD.

Từ Hy từ nhỏ đã vào cung làm phi cho vua Hàm Phong. Năm 1856, bà sinh cho Hàm Phong con trai là Đồng Trị - người sau này lên ngôi hoàng đế. Năm 1875, Đồng Trị đế qua đời, không con nối dõi, Từ Hy thái hậu ra lệnh để người cháu Tái Điềm lên ngôi, lấy hiệu Quang Tự, khi đó mới bốn tuổi.