a. Penicillin và Cephalosporin (nhóm Beta-Lactamin)
* Penicillin
Penicillin G (Benzyl Penicillin)
- Tính chất: là kháng sinh được chiết từ môi trường nuôi cấy nấm Penicillin Notatum, nấm Penicillin Chrysogeni. Trong số các Penicillin tự nhiên có nguồn gốc từ nấm, hiện nay chỉ còn sử dụng 2 loại đó là Penicillin G và Penicillin V. Thuốc có dạng bột màu trắng, thường đóng lọ chứa 1.000.000UI.
Thường dùng muối natri của Penicillin G có tên là Benzyl Penicillin. Muối này rất dễ tan trong nước. Trong môi trường axit, kiềm, nhiệt độ cao, men tiêu hóa Penicillin đều rất dễ bị phân hủy và trở nên mất tác dụng.
- Tác dụng dược lý:
Penicillin G là kháng sinh phổ tác dụng hẹp
Có tác dụng diệt các vi khuẩn gram (+) rất mạnh như: vi khuẩn đóng dấu lợn, nhiệt thán, uốn ván, ung khí thán, các vi khuẩn sinh mủ, Leptospira nhưng không có tác dụng hoặc tác dụng rất yếu với các vi khuẩn gram (-), vi khuẩn lao và virus.
Sau khi tiêm chỉ vài phút đã đạt nồng độ cao trong máu. Có khoảng 50-90% thuốc được thải ra ngoài dưới dạng còn hoạt lực trong vòng 6 giờ, số còn lại thải qua mật và da. Để khắc phục tình trạng này người ta chế ra dạng Penicillin chậm.
Khi điều trị bệnh cấp tính do vi khuẩn gram (+) của gia súc thường phải kết hợp giữa 2 loại Penicillin nhanh và chậm (Novocain, Procain) hoặc pha lẫn Penicillin với Novocain để tiêm cho con vật. Nếu dùng các Penicillin chậm chỉ cần tiêm 1 lần/ ngày.
Thuốc an toàn, ít độc đối với vật nuôi kể cả trong trường hợp dùng quá liều. Tuy nhiên có thể gây trạng thái dị ứng, sốc, biểu hiện mẩn đỏ, hô hấp tăng, loạn nhịp tim.
Thuốc gây đau đớn cục bộ nơi tiêm, vì vậy khi tiêm thuốc cho con vật nên tiêm bắp sâu, hoặc tiêm tĩnh mạch.
- Ứng dụng:
+ Điều trị bệnh cho vật nuôi: Penicillin G thường dùng để điều trị các bệnh do vi khuẩn gram (+) gây ra như bệnh nhiễm trùng do tụ cầu, liên cầu, bệnh lợn đóng dấu, nhiệt thán, uốn ván, viêm phổi, viêm bàng quang, viêm thận, viêm mắt, các vết thương có mủ, mụn nhọt… Chữa bệnh viêm vú bò do Tụ cầu, liên cầu: thường dùng dưới dạng tuýp thuốc mỡ bơm thẳng vào bầu vú qua lỗ tiết sữa sau khi vắt cạn sữa:
+ Tiêm bắp là cách dùng thông thường nhất. Pha thuốc với nước muối sinh lý hoặc nước cất để tiêm.
+ Có thể tiêm tĩnh mạch được nhưng không được uống vì thuốc dễ bị dịch đường tiêu hóa phá hủy.
+ Thuốc thải trừ nhanh vì vậy phải tiêm 2 – 3 lần/ ngày
+ Khi sử dụng Penicillin nên kết hợp với vitamin B1, PP để tăng cường sức khỏe cho cơ thể.
+ Không nên dùng Penicillin quá 1 tuần, nếu không có tác dụng phải thay ngay thuốc khác
Penicillin V
Penicillin V là kháng sinh bền vững trong môi trường axít, không bị dịch vị dạ dày phá hủy nên thường được dùng ở dạng uống
- Tính chất
+ Penicillin V là chất bột màu trắng, tan trong nước, không tan trong dầu. Thuốc bền vững ở nhiệt độ thường trong 3 năm
+ Thuốc rất an toàn cho vật nuôi sơ sinh
- Tác dụng: Penicillin V có tác dụng tốt với các vi khuẩn gram (+)
- Ứng dụng điều trị: Penicillin V được dùng để điều trị các bệnh nhiễm trùng do tụ cầu, liên cầu của vật nuôi non như: viêm rốn, viêm da, viêm cơ, vết thương nhiễm trùng, viêm mắt, viêm họng, viêm phế quản phổi, viêm phổi, viêm đường tiết niệu…
Penicillin bán tổng hợp
- Các Penicillin bán tổng hợp sẽ khắc phục được những nhược điểm của Penicillin tự nhiên, chúng có phổ tác dụng rộng cả với vi khuẩn gram (+) và vi khuẩn gram (-).
- Thuốc không bị men ß – Lactaminaza và môi trường axít phá hủy do đó thuốc có thể dùng theo đường uống.
- Sự phân bố thuốc ở trong cơ thể cũng rộng hơn
- Các thuốc đang dùng như: Amoxyclin, Cloxacillin, Oxacillin…
Cloxacillin và Oxacillin
- Hiện đang được sử dụng rộng rãi nhiều hơn Penicillin vì cách sử dụng đa dạng, đơn giản, cả uống và tiêm đều được.
- Thời gian tác dụng được dài hơn, cả 2 thuốc đều được biến đổi trong cơ thể.
- Tuy nhiên so với Penicillin G và V thì chúng có độc hơn, khi tiêm tĩnh mạch với liều cao trên chuột và chó sẽ có những biến đổi bệnh lý về máu, sinh hóa. Với liều lớn hơn nhưng tiêm bắp thì không gây độc cho thỏ và gia cầm.
- Ứng dụng điều trị
+ Giống như Penicillin, khi điều trị bệnh viêm vú cho bò ở cả 2 dạng viêm cấp và mãn tính nên kết hợp thuốc và bơm trực tiếp vào bầu vú sau khi đã vắt cạn sữa.
+ Với chó cho uống Cloxacillin rất tốt trong điều trị bệnh nhiễm trùng ngoài da.
Ampicillin
- Tính chất: có dạng bột màu trắng, vị đắng, tan trong nước
- Tác dụng: là kháng sinh tổng hợp có phổ tác dụng rộng.
+ Diệt các vi khuẩn gram (+) giống như Penicillin
+ Diệt vi khuẩn E.coli, Salmonell, Pasteurella.
- Hấp thu: nếu uống sẽ được hấp thu, sau 2 giờ đạt nồng độ cao trong huyết tương.
- Phân bố: khi chữa các bệnh ở đường tiêu hóa tốt nhất là nên cho uống, có thể uống để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn ở các cơ quan khác.
- Độ độc: cũng giống như Penicillin nếu dùng liều cao và thời gian dài cũng gây nên độc đặc biệt với thỏ và các động vật gặm nhấm. Phản ứng dị ứng là độc tính thường gặp nhất, các phản ứng phòng vệ, nôn, tiết nước bọt, nổi mẩn, sốt, run rẩy, tăng bạch cầu ái toan, giảm bạch cầu trung tính, giảm số lượng bạch cầu, tiểu cầu, thiếu máu có thể xẩy ra ở những gia súc mẫn cảm. Kém ăn, ỉa chảy có thể xẩy ra khi cho uống. Sự biến đổi vi sinh vật đường ruột do dùng thuốc cũng có thể gây ỉa chảy.
- Ứng dụng điều trị:
Điều trị các bệnh tương tự như Penicillin
Thường dùng với các vi khuẩn đã kháng Penicillin
Điều trị các bệnh như: tiêu chảy, tiêu chảy phân trắng, phó thương hàn, tụ huyết trùng
Amoxycillin
Amoxycillin khi đưa vào tĩnh mạch sẽ được thải ra ngoài qua nước tiểu, thời gian khoảng 1,5 giờ ở chó và đại gia súc. Thuốc thải qua thận nên có nồng độ cao ở tế bào thận và nước tiểu, có thể gấp 100 lần so với huyết thanh. Nồng độ trong sữa thấp hơn khoảng 10 lần so với huyết thanh.
* Cephalosporin
Cephalosporin là kháng sinh được chiết xuất từ môi trường nuôi cấy nấm Cephalosporium Acremonium của nước thải gần biển. Chia 4 thế hệ dựa trên phổ kháng khuẩn: thế hệ trước tác dụng trên gram (+) mạnh hơn và gram (-) yếu hơn thế hệ sau.
Thế hệ 1: Cephalexin, Cefazolin
- Phổ tác dụng trung bình, tác dụng trên một số vi khuẩn gram (+): tụ cầu, liên cầu, phế cầu.
- Tác dụng với một số Gram (-): E.coli, Klebsiella.
- Không tác dụng với trực khuẩn mủ xanh, enterococcus, tụ cầu kháng methicillin (MRSA)
Thế hệ 2: Cefaclor, Cefuroxim,…
Phổ tác dụng tương tự thế hệ 1 tác dụng vi khuẩn gram (+) yếu hơn, còn với vi khuẩn gram (-) mạnh hơn.
Thế hệ 3: Cefotaxim, Cefixim, Ceftazidim, Ceftriaxon, Cefoperazol
- Chỉ Cefixim dùng đường uống, còn lại dùng đường tiêm
- Tác dụng tốt trên vi khuẩn gram (-), bền vững với β-lactamase và đạt nồng độ diệt khuẩn trong dịch não tủy
- Tác dụng với trực khuẩn mủ xanh (ceftazidim, cefoperazol)
- Tác dụng yếu trên vi khuẩn gram (+)
Thế hệ 4: Cefepim, Cefpirom
- Phổ tác dụng tương tự thế hệ 3, nhưng tác dụng mạnh hơn.
- Bền vững với β-lactamase do gram (-) tiết ra nên tác dụng với một số VK đã kháng thế hệ 3.
Liều lượng, liệu trình và cách dùng: cần được tính toán chính xác và phụ thuộc vào tình trạng bệnh lý của động vật nuôi.
- Các thuốc uống: Cephalexin và Cepharadine. Khi uống khả năng hấp thu phụ thuộc vào lượng axít tự do trong dạ dày, thuốc được hấp thu tốt vào máu.
Ứng dụng:
- Cephalexin và Cepharadine còn được chế dưới dạng axít dùng trị bệnh viêm vú cho động vật.
Bò viêm vú: dùng 250 mg Cephalonium bơm vào bầu vú 4 ngày liên tục.
- Các dạng tiêm: với động vật nhỏ dùng Cephaloridin liều 11 mg/kg P, tiêm ngày 2 lần (cần thận trọng khi dùng thuốc)
Tác dụng phụ của Cephalosporin: thuốc mới được dùng trong điều trị nhưng cũng đã phát hiện thấy một số tác dụng không mong muốn như: tăng bạch cầu ái toan, sốt, yếu, urê huyết. Sau khi dùng thuốc lâu các tổ chức như: máu, gan, thận và tuyến nội tiết có biến đổi bệnh lý.
Cephalosporin có thể gây ra các phản ứng cục bộ: đau, áp xe không nhiễm khuẩn, hoại tử tổ chức sau khi tiêm bắp, viêm tĩnh mạch huyết khối có mủ sau khi tiêm tĩnh mạch.
Cephalosporin dùng cho uống có thể gây nôn, ỉa chảy. Tuy nhiên, nếu dùng Cephalosporin cùng với thức ăn thì có thể làm giảm tác dụng có hại này.
Cephalosporin có thể gặp phản ứng quá mẫn ở người nhưng ở gia súc thì ít xẩy ra.
Những trường hợp dị ứng với penicillin thì cũng dị ứng với Cephalosporin. Các phản ứng quá mẫn của Cephalosporin cũng có thể dẫn tới bệnh ở thận. Cephalosporin có trong nước tiểu có thể gây phản ứng dương tính giả về glucoz niệu, protein niệu. Ngoài ra các Cephalosporin còn gây rối loạn quá trình đông máu.
b. Kháng sinh nhóm Aminosid (Aminoglycozid - AG)
- Đặc tính chung: ngoài các đặc tính của kháng sinh nói chung ra thì các kháng sinh nhóm này còn có một số đặc điểm sau:
+ Không bị hấp thu qua đường tiêu hóa, không bị men tiêu hóa phá hủy. Vì vậy, có thể dùng các kháng sinh nhóm này cho vào đường tiêu hóa để tiêu diệt các vi khuẩn gây bệnh cư trú tại đây.
+ Gây độc cho tai và thận: gây rối loạn tiền đình (ù tai, chóng mặt, mất thăng bằng, điếc) và gây suy thận.
- Cơ chế tác dụng:
Các Aminoglycozid là thuốc diệt khuẩn, ức chế sự tổng hợp Protein của vi khuẩn, thay đổi tính thấm màng, hô hấp tế bào. Cụ thể như sau: các Aminoglycozid là thuốc diệt khuẩn, chúng ức chế sự tổng hợp protein của vi khuẩn ở mức riboxom. Streptomycin gắn đặc hiệu vào tiểu phần 30s của riboxom do vậy mã bị đọc sai, gây tổng hợp và tích lũy các protein bị sai lệch làm cho vi khuẩn bị chết. Ngoài ra còn gây ra cơ chế: thay đổi tính thấm màng, hô hấp tế bào, tác động đến ADN của vi khuẩn. Một số Aminoglycozid khác còn gắn vào tiểu phẩn 50s.
Streptomycin
- Tính chất: Streptomycin được sử dụng dưới dạng muối Streptomycin Sulphat. Thuốc ở dạng bột khô, màu trắng, bảo quản ở kho lạnh được 3 năm, nhiệt độ phòng được 2 năm. Dung dịch bảo quản ở nhiệt độ 280C, pH từ 3 - 7 bảo quản được trong vòng 2 tháng.
Thuốc không mùi, không vị, bị ánh sáng phân hủy tạo màu vàng nhưng hiệu lực giảm ít. Trên thị trường có dạng lọ Streptomycin 1g.
Khi dùng tiêm bắp sâu thuốc được hấp thu hoàn toàn, nhanh đạt nồng độ cực đại.
- Tác dụng dược lý:
Tác dụng mạnh nhất với vi khuẩn gram (-): Pasteurella, Leptospira, Mycobacterium.
Tác dụng vừa với vi khuẩn sinh mủ (staphylococus, Streptococus...), Brucella, E. Coli..
Dùng Streptomycin cho gia súc uống nó dễ diệt các vi khuẩn có lợi trong đường tiêu hóa nên không cho gia súc Streptomycin kéo dài.
Streptomycin thải trừ chậm (12-24 giờ) nên chỉ cho uống 1 lần/ ngày.
Gia cầm rất mẫn cảm với Streptomycin do đó khi dùng cho gia cầm phải rất thận trọng về liều lượng.
Streptomycin thể hiện tác dụng phụ mạnh nhất trong nhóm. Nhưng nếu kịp thời ngừng thuốc thì tác dụng này mất đi nhanh chóng.
- Ứng dụng điều trị: dùng để điều trị các bệnh do vi khuẩn gram (-) gây ra.
+ Bệnh tụ huyết trùng: nếu sử dụng với mục đích tấn công phải dùng liều cao hơn. Liều trung bình 10 mg/ kg P, tiêm bắp
+ Điều trị viêm tử cung, viêm đường sinh dục, tiết niệu của vật nuôi.
+ Điều trị bệnh của động vật máu lạnh như cá, ếch, ba ba, tôm…bị bệnh chướng bụng đầy hơi do nhiễm khuẩn, thường trộn lẫn thuốc vào thức ăn, cho ăn liên tục trong 3 ngày.
+ Dùng để bảo quản tinh dịch
- Liều lượng và cách sử dụng:
+ Tiêm bắp: Trâu, bò: 10-20mg/kg P/ lần. Ngày tiêm 1 lần
Lợn, chó: 20-30mg/kg P/ lần. Ngày tiêm 1 lần
Gia cầm: 50mg/kg P/ lần. Ngày tiêm 1 lần
+ Cho uống dùng liều 20- 30mg/ kg P. Ngày dùng 2 lần đến khi khỏi bệnh thì thôi.
Lưu ý: Không tiêm dưới da và đặc biệt không tiêm tĩnh mạch.
Kanamycin
- Tính chất: Kanamycin có dạng bột trắng, không mùi, không vị và tan nhiều trong nước. Thuốc bền vững với sự thay đổi pH (chịu được pH từ 2-11). Với nhiệt độ phòng việc bảo quản Kanamycin khá dễ dàng.
Trên thị trường Kanamycin được trình bày dưới dạng lọ bột 1g hoặc dạng dung dịch 10ml chứa 1 g Kanamycin.
- Tác dụng dược lý: Kanamycin là kháng sinh phổ tác dụng rộng, tiêu diệt cả vi khuẩn gram (+) và vi khuẩn gram (-), các loại vi khuẩn mẫn cảm như E. Coli, Salmonella…
Kanamycin giữ trong cơ thể với thời gian khá dài: 8-12 giờ. Do vậy chỉ cần tiêm 1-2 lần/ ngày.
Khi dùng Kanamycin phối hợp với kháng sinh nhóm Penicillin thì tác dụng diệt khuẩn càng mạnh. Không gây mẫn cảm với gia cầm.
- Ứng dụng điều trị:
Kanamycin được dùng điều trị các bệnh thuộc phạm vi điều trị của Penicillin và Streptomycin khi các thuốc gây phản ứng hoặc bị kháng thuốc.
- Liều lượng và cách sử dụng:
Tiêm bắp hoặc tiêm tĩnh mạch tùy theo tình trạng bệnh lý, cách nhau 12h tiêm nhắc lại:
Trâu, bò: 5-10mg/kg thể trọng
Lợn, dê, chó: 10-15mg/kg thể trọng
Gia cầm: 30-50mg/kg thể trọng.
Cho uống để điều trị bệnh tiêu chảy, tiêu chảy phân trắng với liều 20-30mg/kg thể trọng/lần, ngày 2 lần.
Neomycin
- Tính chất: trong môi trường nuôi cấy nấm chiết ra được 3 chất Neomycin A, B và C trong đó Neomycin B có hoạt lực cao nhất. Neomycin có dạng bột màu trắng, không mùi, không vị, tan trong nước. Trên thị trường Neomycin ở dạng bột hỗn hợp đóng trong gói, dạng dung dịch hỗn hợp (dạng này ít gặp hơn)
- Tác dụng kháng khuẩn: thuốc có hoạt phổ rộng, tác dụng được cả với những vi khuẩn gram (-) và vi khuẩn gram (+). Nhưng tác dụng tới các vi khuẩn gram (-) mạnh hơn.
- Độ độc: Neomycin có tính độc như Streptomycin, khi gia súc bị bệnh về thận thì độ độc của thuốc sẽ tăng lên. Thuốc là nguyên nhân gây viêm thận, khi gia súc bị viêm thận nên dùng Kanamycin để thay thế. Tuy nhiên dùng bằng cách cho uống nên tác dụng độc ít thể hiện hơn.
- Ứng dụng điều trị:
Dùng Neomycin cho gia súc uống để điều trị các bệnh đường tiêu hóa như tiêu chảy, tiêu phân trắng, phó thương hàn…
Dùng Neomycin tiêm bắp để điều trị hàng loạt các bệnh truyền nhiễm của gia súc do những vi khuẩn mẫn cảm với thuốc gây ra ở ngoài đường tiêu hóa.
Dùng mỡ Neomycin bôi để điều trị các vết thương, các vùng viêm trên da, trên niêm mạc, điều trị viêm vú cho bò.
Liều lượng và cách sử dụng
Trâu, bò, lợn, dê: 15 - 20mg/kg P
Gia cầm: 30 - 50mg/kg P
Nếu cho gia cầm uống để phòng bệnh có thể dùng 250mg/1lít nước uống liên tục trong ngày, dùng 3 - 4 ngày liền. Nếu dùng để trị bệnh thì dùng liều gấp đôi. Một số dạng chế phẩm của Neomycin thường gặp là:
Neotesol: Neomast:
Oxy tetracycllin Neomycin sulfat
Neomycin sulfat Oxy tetracycllin
Sacaroza Tá dược
Thuốc chỉ dùng để tiêm khi thật cần thiết và tùy từng bệnh. Khi tiêm phải theo dõi gia súc thường xuyên.
Gentamycin
Trên thị trường thường thấy dạng dung dịch 100ml chứa 4g hoặc 5g Gentamycin.
- Tính chất: là thuốc dạng muối Gentamycin Sulphat, thuốc có dạng bột màu trắng, tan trong nước thành dung dịch không màu, không mùi, không vị. Dung dịch này bền vững với nhiệt độ và sự thay đổi của pH.
- Tác dụng dược lý: Gentamycin là loại kháng sinh phổ tác dụng rộng. Tác dụng được cả với những vi khuẩn gram (-) và vi khuẩn gram (+) cũng như Mycoplasma. Tác dụng tới các vi khuẩn gram (+) mạnh hơn.
Thuốc thải trừ chậm (sau khi cho uống 24h) do vậy chỉ cần dùng 1 lần/ngày.
- Ứng dụng điều trị:
Dùng Gentamycin điều trị các bệnh thuộc phạm vi điều trị của Penicillin mà dùng Penicillin kém hiệu quả hoặc cơ thể có phản ứng với Penicillin.
Dùng Gentamycin điều trị các bệnh thuộc phạm vi điều trị của Streptomycin mà dùng Streptomycin kém hiệu quả hoặc cơ thể có phản ứng với Streptomycin.
Dùng Gentamycin điều trị các bệnh tiêu chảy, tiêu phân trắng bằng cách cho gia súc uống.
- Liều lượng và cách sử dụng
Trâu, bò: 5 - 10mg/kg P Gia cầm: 20 - 40mg/kg P
Lợn, dê: 10 - 15mg/kg P Chó, mèo: 10mg/kg P
Amikacin
Amikacin là kháng sinh thuộc nhóm Aminoglycozid nhưng được tổng hợp.
- Thuốc có phổ kháng sinh giống như các kháng sinh thuộc nhóm Aminoglycosid nhưng mạnh hơn rất nhiều. Thuốc vừa có tác dụng diệt khuẩn vừa ức chế sự sinh tổng hợp protein. Thuốc có tác dụng tốt với vi khuẩn gram (+) trừ Staphylococcus. Tác dụng tốt trên vi khuẩn gram (-) hiếu khí như E.coli, Pasteurella, Samonella. Không có tác dụng với vi khuẩn gram (-) kỵ khí.
- Thuốc còn có tác dụng tốt với các vi khuẩn đã kháng lại các Aminoglycosid khác như Streptomycin, Kanamycin, Neomycin, Gentamycin.
- Tính kháng thuốc của vi khuẩn hình thành chậm.
- Các dạng thuốc hay dùng: Amikacin Sulfate dùng thụt rửa tử cung cho động vật khi bị viêm. Dung dịch tiêm dưới da hay cơ bắp cho chó.
- Liều dùng:
+ Chó, mèo: 1,5 – 2,5 mg/kgP - Tiêm bắp
+ Trâu, bò, lợn, dê, cừu: 2,5 mg/kgP - Tiêm bắp. Thụt rửa tử cung dùng liều 2mg/ kgP/ngày
Spectinomycin
- Tính chất: Spectinomycin có dạng bột trắng không mùi, không vị, tan trong nước. Trên thị trường có dạng Spectinomycin dung dịch đơn hoặc hỗn hợp, dung dịch cho uống có màu đỏ hồng (Spectam).
- Tác dụng dược lý: Spectinomycin là kháng sinh phổ tác dụng rộng, có tác dụng cả với những vi khuẩn gram (-) và vi khuẩn gram (+) nhưng tác dụng với vi khuẩn gram (-) mạnh hơn đặc biệt là các vi khuẩn: E.coli, Pasteurella, Salmonella, Mycoplasma.
Spectinomycin không hoặc ít có tác dụng phụ như kháng sinh nhóm Aminoglucozid.
Thời gian lưu kháng sinh trong cơ thể kéo dài 12 giờ.
- Ứng dụng điều trị:
Dùng Spectinomycin điều trị bệnh tụ huyết trùng cho gia súc, gia cầm đạt hiệu quả cao.
Dùng Spectinomycin điều trị bệnh tiêu chảy, tiêu chảy phân trắng cho gia súc, gia cầm bằng cách cho uống.
- Liều lượng và cách sử dụng:
Tiêm bắp: Trâu, bò, lợn: 10-15mg/kgP
Gia cầm: 25-30mg/kg P
Cho uống dùng dung dịch dạng spectam với liều theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
c. Nhóm Tetracyclin (Tetracin)
Tetracyclin là dạng nguyên thủy: Chlotetracyclin (Biomycin và Aureomycin) và Oxitetracyclin (Terramycin) là dạng được chế từ Tetracycllin; Doxycyclin là dạng Oxitetracyclin kết hợp bazơ với một chất mang nên có thời gian lưu giữ trong cơ thể lâu.
Cả 4 loại Tetracyclin trên đều có tính chất, tác dụng, ứng dụng điều trị giống nhau nhưng Chlotetracyclin có tác dụng mạnh hơn, Oxi tetracyclin có tác dụng nhanh hơn. Doxycyclin tác dụng mạnh, kéo dài.
- Tính chất: các kháng sinh nhóm này có dạng bột màu vàng hơi thẫm, không mùi, vị đắng, tan ít trong nước.
- Tác dụng dược lý:
Tetracyclin là kháng sinh ức chế vi khuẩn ở nồng độ thấp, diệt khuẩn ở nồng độ cao. Giống các kháng sinh khác, nó phụ thuộc vào độ mẫn cảm của vi khuẩn với thuốc.
Phổ kháng sinh: thuốc có phổ tác dụng rất rộng, tác dụng cả với vi khuẩn gram (-) và gram (+), virus có kích thước lớn…
Cơ chế kháng sinh: ức chế tổng hợp Protein của vi khuẩn
Doxycyclin tan nhiều trong lipid (5-10 lần) nên thấm mạnh vào tổ chức của cơ thể và có tác dụng kháng khuẩn tốt hơn. Đồng thời Doxycyclin không thải trừ qua thận chỉ duy nhất thải trừ qua đường tiêu hóa, chính vì vậy Doxycyclin là thuốc được dùng như một kháng sinh lý tưởng trong trường hợp gia súc bị tổn thương thận hoặc suy thận.
Tetracyclin dễ gây kích ứng với da và niêm mạc: bôi vào vị trí này làm cho gia súc bị đau và vết thương lâu lành.
Tác dụng phụ của Tetracyclin:
+ Tetracyclin ít độc cho cơ thể nhưng nếu gia súc cho gia súc nhai lại uống nó tiêu diệt các vi sinh vật có lợi trong dạ cỏ do vậy gây rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng. Vì vậy, dùng Tetracyclin cho gia súc nhai lại phải đưa bằng đường tiêm không được uống.
+ Tetracyclin tạo phức bền vững không hồi phục với nhiều ion kim loại. Tetracyclin gây rối loạn quá trình chuyển hóa, hấp thu Canxi. Điều này có nghĩa độc tính của thuốc trên hệ xương răng. Khi sử dụng không được dùng cho gia súc non.
- Ứng dụng
+ Dùng Tetracyclin phối hợp với một trong số các kháng sinh khác để điều trị các bệnh thuộc phạm vi điều trị của Penicillin và Streptomycin.
+ Thuốc được sử dụng rộng rãi trong điều trị bệnh đường tiêu hóa như: bệnh viêm ruột, tiêu chảy, tiêu chảy phân trắng, lỵ, phó thương hàn, bạch lỵ…các bệnh đường hô hấp, sinh dục, tiết niệu…
+ Bệnh chướng hơi ngửa bụng của cá, xầy da của ếch, phồng cổ của ba ba.
+ Bệnh thối ấu trùng ong
+ Bệnh đau mắt hột, dùng mỡ Tetracylin 3% hằng ngày.
Kháng sinh Tetracyclin thường dùng để phòng các bệnh như Tụ huyết trùng, tiêu chảy, tiêu chảy phân trắng.



Bình luận