Con người sống giữa đời thường, phần nhiều tưởng rằng mình có rất nhiều điểm tựa để nương dựa: tiền bạc, danh phận, tài năng, các mối quan hệ, thậm chí là thân thể và tuổi thọ của chính mình. Nhưng suy cho cùng, tất cả những thứ có hình tướng, có sinh có diệt ấy, đều như bọt nước, ánh chớp. Nay còn, mai mất. Lúc thịnh thì tưởng là điểm tựa, đến khi suy mới hay chẳng bám vào đâu được.
- Ta nghĩ mình đã quên, kỳ thực ta chưa từng chú ý để nhớ
- Nghèo đến mức như một trò cười, nhưng sống lại như một câu châm ngôn
- Siêu thường sau ánh đèn sân khấu: khi Shen Yun mang lại phép màu phục hồi
Lão Tử giảng: "Bất thất kỳ sở giả cửu. Tử nhi bất vong giả thọ" (Đạo Đức kinh)
Dịch nghĩa: Không đánh mất điểm tựa thì mới vững bền. Chết mà không hết, ấy mới gọi là thọ.
Câu nói này không bàn đến sống chết theo nghĩa sinh học, mà nói đến chỗ đứng của sinh mệnh: con người dựa vào đâu để sống, để không bị cuốn trôi bởi biến động của đời?
Đâu là chỗ nương dựa thật sự?
Trong thế giới này, đại phàm cái gì có hình sắc đều là giả hợp. Thân thể rồi cũng già yếu, tài sản có thể tan biến, địa vị có thể mất, tình cảm có thể đổi thay. Nếu đem sinh mệnh mình đặt hoàn toàn lên những thứ ấy, thì sự bất an là điều không tránh khỏi.
Cho nên suy đến tận cùng, chỉ có Trời - Đạo - Tuyệt đối, cái bất biến giữa muôn biến mới có thể làm chỗ nương tựa thật sự.
Không phải nương vào một thần linh cụ thể theo nghĩa cầu xin, mà là nương vào Đạo lý vận hành của vũ trụ, nương vào chân lý không sinh không diệt.
Kinh Kim Cương nói một câu: “Ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm.”
Nghĩa là: đừng bám trụ vào bất kỳ hình tướng nào, nhưng tâm vẫn phải khởi.
Khởi tâm gì? Khởi tâm thuận Đạo, hợp lý, sáng suốt, không bị lệ thuộc vào cái giả tạm. Đó chính là dựa vào Tuyệt đối mà không bị trói buộc bởi cái tương đối. An thân ở chính vị của mình.
Dịch Kinh có viết:
“Hiền nhân thông lý trung hoàng,
Tìm nơi chính vị mà an thân mình.
Đẹp từ tâm khảm xuất sinh,
Làm cho cơ thể sướng vinh mỹ miều.
Phát ra sự nghiệp cao siêu,
Thực là đẹp đẽ, điến điều còn chi.”
Ý của đoạn này rất rõ:
Người hiền không chạy theo bên ngoài mà thấu suốt đạo lý ở trung tâm, tìm đúng vị trí của mình trong Trời Đất. Khi tâm an, khí hòa, thân thuận, sự nghiệp tự nhiên sinh ra từ nội tâm ngay chính.
Cái “đẹp” mà cổ nhân nói không phải là vẻ ngoài, mà là sự hài hòa giữa tâm - thân - Đạo. Đó là cái đẹp bền lâu không bị thời gian làm hư hoại.
Trang Tử trong thiên Đại Tông Sư cũng dạy con người gửi thân vào “Đại Khối”: tức là gửi sinh mệnh mình vào toàn thể vũ trụ, vào Đạo lớn. Khi không còn xem bản thân là một cái “ta” nhỏ bé, tách rời khỏi Trời Đất thì sinh tử cũng không còn là vấn đề đáng sợ. Sợ chết là vì chấp cái thân này là “ta”.
Khi biết thân chỉ là một phần của Đạo, đến rồi đi như mây nổi gió tan thì còn gì để hoảng hốt?
“Chết mà không hết” là thế nào?
Lý Long Uyên nói: "Trời có chân thể của Trời nên tồn tại."
Con người có chân thể của mình thì sẽ trường thọ. Nhưng chân thể ở đây không phải là thân xác, mà là Chân tính - Pháp tính.
“Chết” mà cổ nhân nói không phải là chết thân mà là chết cái phàm tâm, vọng tâm: những ham muốn, chấp trước, hơn thua, sợ hãi, ích kỷ. Khi vọng tâm chết rồi, Chân tính tự hiện. Thân xác có thể hoại, nhưng Chân tính thì không diệt.
Bởi vậy, thánh nhân xưa: Không coi chết thân là chết mà coi không biết Đạo mới là chết thật. Ngược lại, không coi thân sống là sống, mà coi biết Đạo mới là sống thật.
Trường sinh không nằm ở sắc thân
Nếu cho rằng trường sinh là thân xác không chết, thì đó chỉ là “thọ sắc tướng”, một loại thọ hữu hạn, không thể vượt sinh tử. Chừng nào còn bám vào sắc thân, chừng đó vẫn còn trong vòng sinh - lão - bệnh - tử.
Chỉ khi nào nhận ra rằng Chân tính của mình vốn không tử, không hoại, không diệt, vượt ngoài thời gian, không bị cổ kim chi phối, thì khi ấy mới hiểu thế nào là “thọ vô cùng”.
Cho nên, điểm tựa của con người không nằm ở đời sống bên ngoài mà nằm ở chỗ có tìm được Đạo để nương hay không. Ai còn bám vào hình tướng, người đó còn bất an. Ai biết quay về với Tuyệt đối, người đó dù sống hay chết cũng không mất mình.
Chết mà không mất, ấy mới gọi là thọ. Không phải thọ của thân mà là thọ của Chân tính.
Mỹ Mỹ biên tập