Văn hóa xin lỗi và cảm ơn – nền tảng của xã hội văn minh/ Giáo dục Thiên Đức
Trong cuộc sống hiện đại, nói một lời “Cảm ơn” hay “Xin lỗi” tưởng chừng đơn giản nhưng lại vô cùng khó. Khi con người vì bảo vệ danh và cái tôi, họ luôn hướng đến người khác tìm cách bao biện. Tạo dãn cách,tâm sẽ mệt mỏi và thân cũng nặng nề. Hôm nay, chúng ta cùng trở về với quy phạm đạo đức cổ xưa để tìm lại sự cân bằng và bình an nội tâm.
- Không phán xét – Vị tha để thấu hiểu chìa khóa giữ đức
- Học tiếng Trung: Mỗi ngày 10 từ vựng có trong sách Chuyển Pháp Luân – P17
- Nguồn gốc của gia đình và vai trò của mỗi thành viên
Chữ “Xin lỗi” (對不起) – Dũng khí tự xét mình và sửa mình
Trong văn hóa Á Đông, lời xin lỗi không chỉ là phép lịch sự. Đó là dũng khí đối diện với sai lầm. Chữ Hán “對不起” (duì bù qǐ) hàm nghĩa “không xứng đáng để đối diện”. Khi nói “xin lỗi”, con người tự đặt mình ở vị trí khiêm cung. Đó là bước đầu của tu dưỡng.
Khổng Tử từng cảm thán: “已矣乎！吾未见能见其过，而内自讼者也. ” Ngài than rằng: Ta trước giờ chưa từng gặp được người mà khi phát hiện ra khuyết điểm, sai lầm của mình, thì đồng thời cũng có thể tiến thêm một bước là tự khiển trách trong tâm, sâu sắc kiểm điểm lại mình.” Khi con người biết “kiến kỳ quá, nhi nội tự tụng”, đạo đức sẽ hồi sinh.
Một câu “Xin lỗi” có thể làm tan biến gián cách nhiều năm. Một câu “Xin lỗi” có thể ngăn những nhân tố bất hảo tạo thêm hiểu lầm. Trong mọi môi trường, một lời chân thành nghĩ cho người khác giúp chúng ta luôn hướng đến tư duy chân chính. Khi tâm buông bỏ danh và vị tư, lòng vị tha bao dung và từ bi mới hiển lộ.
Người biết xin lỗi là người mạnh mẽ. Họ không đùn đẩy. Họ không biện hộ. Họ dám hướng vào mình để tự sửa sai. Cổ nhân nói “Nhân phi thánh hiền, thục năng vô quá”. Quan trọng là không phạm lại lỗi cũ. Đó là nền tảng của tu dưỡng trong văn hóa truyền thống. Quay về văn hóa truyền thống là con đường duy nhất giúp xã hội an hòa.
Chữ “Cảm ơn” (感謝- Gǎnxiè) – Từ tâm cảm ân đến quy phạm hành vi
Biết ơn là gốc của Đức. Chữ 感 -(Gǎn) gồm chữ 咸 (Xián) phía trên và chữ 心 (Xīnphía dưới. Hàm nghĩa toàn bộ tấm lòng đặt nơi tâm.
Chữ 謝 (Xiè) gồm bộ 言 (Yán), 身 (Shēn) và 寸 (Cùn). Nghĩa là lời nói, thân thể và khoảng cách gần. Cảm ơn không chỉ ở miệng. Cảm ơn phải có tâm chân thành, lời nói cung kính và hành vi khiêm nhường.
Khi nói lời cảm ơn, tâm phải xuất phát từ nội tâm. Lời nói phải chân thành. Thân thể hơi cúi. Khoảng cách vừa phải để biểu đạt sự tôn trọng. Đó là sự hòa hợp của tâm và hành.
Một người trong lòng thường cảm ơn sẽ nhìn thấy ưu điểm của người khác. Người ôm oán hận chỉ nhìn thấy khuyết điểm. Khi nhận ân huệ, người biết ơn cảm động. Người oán trách lại thấy chưa đủ. Khi nhận lời khuyên, người biết ơn trân trọng thiện ý. Người oán trách nghi ngờ động cơ.
Lão Tử viết trong Đạo Đức Kinh: “Thượng thiện nhược thủy”. Nước ở chỗ thấp mà nuôi dưỡng vạn vật. Người biết ơn cũng như nước. Họ ở vị trí khiêm hạ mà nâng đỡ người khác. Từ đó hình thành một trường năng lượng hòa ái. Xã hội nhờ vậy mà bớt va chạm.
Gia đình hiếu thuận – Mảnh đất nuôi dưỡng gốc Đức
Gia đình là môi trường gữt Đức đầu tiên. Cổ nhân dạy “Hiếu giả, Đức chi bản”. Khi cha mẹ biết cảm ơn ông bà, con cái tự nhiên học được hiếu kính. Khi cha mẹ nói lời xin lỗi nhau, con cái học được khiêm nhường.
Câu chuyện “Mạnh Mẫu tam thiên” của mẹ Mạnh Tử cho thấy môi trường nuôi dưỡng nhân cách quan trọng thế nào. Chọn môi trường tốt là chọn tương lai đạo đức cho con. Chữ Nhân 人 là hình hai nét dựa vào nhau. Con người tồn tại trong quan hệ tương hỗ. Không ai sống tách rời cộng đồng.
Nguyễn Bỉnh Khiêm từng nhắc nhở đời sau giữ đạo trung dung, thuận theo lẽ Trời. Gia đình hiếu thuận chính là trường học đầu tiên của lòng biết ơn. Khi cả nhà trân quý từng bữa cơm, từng hoàn cảnh, phúc đức tự nhiên tích tụ.
Người biết ơn hiểu rằng mọi hoàn cảnh đều có ý nghĩa rèn tâm. Khi gặp nghịch cảnh, họ không oán trách. Họ xem đó là cơ hội tu dưỡng. Tâm rộng mở thì trí huệ sáng ra. Phúc phần cũng từ đó mà sinh.
Hướng vào trong tự sửa mình – Bài học xin lỗi từ vua Thành Thang thời Thương
Lịch sử kể rằng vua Thành Thang thời Thương gặp hạn hán bảy năm. Thay vì trách Trời hay trách dân, ông tự trách mình. Ông nhận mọi lỗi về bản thân.
Ông cầu xin với Thượng Thiên rằng: “Tội là do mình tôi, không thể trừng phạt muôn dân được. Muôn dân có tội thì cũng đều là do một mình tôi. Xin đừng vì sự bất tài của tôi mà khiến Thiên đế quỷ Thần phải phương hại đến tính mệnh của muôn dân”. Rồi ông tự trách mình về sáu sự việc như sau: “Trời không mưa là do việc chính sự của ta không có tiết chế, không có chế độ pháp luật chăng? Là muôn dân trăm họ đang có nỗi thống khổ mà ta lại thiếu trách nhiệm với họ chăng? Là do hành vi tham ô hối lộ tràn lan của quan lại chăng? Là do việc tu sửa cung điện đã gây hao tài vật tốn sức dân chăng? Là do có nữ nhân can nhiễu đến chính sự chăng? Là do có kẻ tiểu nhân hoành hành mà ta lại nghe và tin những lời gièm pha chăng?”
Vua Thành Thang còn chưa dứt lời thì bỗng trời đổ cơn mưa to như trút nước, bao phủ hàng nghìn dặm.
Câu chuyện ấy nhắc rằng phúc họa xã hội liên quan đến đạo đức con người. Khi người đứng đầu biết tự xét mình, thiên hạ cảm ứng. Khi mỗi cá nhân biết nói “Xin lỗi” và “Cảm ơn”, năng lượng yêu thương luôn tỏa sáng và lòng người sẽ dung hòa.
Văn hóa xin lỗi và cảm ơn – Gốc Đức hướng nội, nền tảng xã hội văn minh
Nói một câu “Xin lỗi” có thể xóa đi khoảng cách nhiều năm. Nói một câu “Cảm ơn” có thể mở ra thiện duyên mới. Khi gặp mâu thuẫn, nếu biết hướng nội để tự xét mình thay vì vội phân định đúng sai, tâm sẽ cân bằng và sáng rõ hơn. Khi nhận được giúp đỡ, nếu khởi lên lòng biết ơn thay vì xem là điều hiển nhiên, thiện lương sẽ được nuôi dưỡng. Không oán trách, không hơn thua, chính là trở về với gốc Đức vốn có nơi mỗi người.
Giữ chân thật, nuôi dưỡng thiện lương và thực hành nhẫn nại giúp văn hóa xin lỗi và cảm ơn trở thành trục đạo đức cho đời sống. Từ gia đình đến xã hội, từ cá nhân đến cộng đồng, đây chính là nền tảng bền vững của một xã hội văn minh và hòa á
Video tiết lộ: Chúng ta thực sự là ai trong vũ trụ bao la này?
Giáo dục Thiên Đức