Có bao giờ chúng ta tự hỏi: những thứ mình vất vả theo đuổi suốt một đời có thật sự là điều quý giá nhất?
- Ranh giới giữa cá tính và phản cảm: Tiết mục văn nghệ gây tranh cãi tại Bắc Ninh
- Vì sao màu xanh dương lại hiếm đến vậy trong tự nhiên?
- Càng ở trong nghịch cảnh càng phải giữ 3 thứ: Tâm bình, lòng thiện và niềm tin
Người trẻ mong có dung mạo đẹp, người trưởng thành mong sự nghiệp thành công, tiền bạc đủ đầy; khi có gia đình, lại mong vợ chồng thuận hòa, con cái nên người. Những mong cầu ấy không sai. Nhưng điều đáng suy ngẫm là con người thường đặt những thứ dễ nhìn thấy lên trước, trong khi thứ thực sự quyết định một đời an ổn lại nằm sâu hơn ở tâm tính và trí tuệ.
Nhan sắc - thứ đẹp nhất cũng là thứ dễ mất nhất
Người có ngoại hình ưa nhìn thường nhận được nhiều thiện cảm hơn, dễ có thêm cơ hội trong giao tiếp, công việc và tình cảm. Một gương mặt đẹp đôi khi có thể mở ra những cánh cửa mà người khác phải mất nhiều thời gian hơn mới bước tới.
Nhưng nhan sắc lại phụ thuộc rất nhiều vào ánh nhìn của người khác. Quan niệm về cái đẹp thay đổi theo thời gian, tuổi trẻ cũng không thể dừng lại mãi. Nếu một người đem toàn bộ giá trị của mình đặt vào sự ngưỡng mộ bên ngoài, đến khi dung mạo thay đổi, chính họ dễ rơi vào cảm giác mất phương hướng.
Bởi vậy, cái đẹp chỉ thật sự trở thành phước khi được nâng đỡ bởi trí tuệ và phẩm hạnh. Người đẹp mà thiếu khả năng phân biệt đúng sai có thể đối diện với nhiều cám dỗ, những lời tâng bốc và cả những ý đồ khó lường. Điều đó như một đứa trẻ ôm vàng giữa phố đông: vàng quý, nhưng nếu không đủ năng lực giữ gìn, chính thứ quý giá ấy cũng có thể đem đến nguy hiểm.
Danh lợi, tiền tài và sự nghiệp
Cao hơn nhan sắc là phước báo thuộc về tài nguyên: tiền bạc, danh tiếng, sự nghiệp và địa vị. Những thứ này có giá trị bởi chúng giúp con người giải quyết nhiều vấn đề thực tế trong cuộc sống.
Có tiền, ta có thể chăm sóc cha mẹ tốt hơn, chữa bệnh khi đau ốm, tạo điều kiện học tập cho con cái và giúp đỡ người khác. Vì vậy, vấn đề chưa bao giờ nằm ở việc sở hữu tài sản, mà nằm ở khả năng gánh vác tài sản ấy.
Ví dụ như: tiền tài giống như nước trong bình, còn đức hạnh và trí tuệ giống như độ dày của chiếc bình. Nước càng nhiều, chiếc bình càng phải chắc. Nếu nội tâm chưa đủ trưởng thành mà của cải đến quá nhanh, con người có thể bị chính dục vọng, sự phung phí, lòng kiêu ngạo hoặc những mối quan hệ lợi ích làm tổn thương.
Danh lợi cũng có tính vô thường. Sự nghiệp có lúc thịnh suy, tiếng tăm phụ thuộc vào sự công nhận của xã hội, còn tài sản luôn chịu ảnh hưởng bởi những điều con người không thể hoàn toàn kiểm soát. Vì thế, giàu có là phước, nhưng biết sử dụng sự giàu có mới quyết định phước ấy tồn tại bao lâu.
Sức khỏe, gia đình và sự yêu thương
Có một nghịch lý trong đời sống: những điều gần gũi nhất thường chỉ được nhận ra giá trị khi sắp mất hoặc đã mất.
Đó chính là sức khỏe, gia đạo hòa thuận, tình cảm thuận hòa, tuổi già bình an và con cái hiếu thảo là phước báo nuôi dưỡng thân tâm. Những thứ này không phô trương nhưng âm thầm nâng đỡ con người mỗi ngày.
Một người có thể không quá giàu nhưng tối về vẫn có một mái nhà bình yên. Khi bệnh có người chăm sóc, khi buồn có người lắng nghe, tuổi già không cô độc. Đó là thứ hạnh phúc nhiều người phải đi qua nửa đời mới hiểu.
Nhưng gia đình hòa thuận cũng cần được gìn giữ. Duyên lành dù sâu đến đâu, nếu con người nóng nảy, cố chấp, luôn muốn hơn thua thì tình cảm vẫn có thể bị bào mòn.
Có được người thương mình đã là phước; biết trân trọng người ấy lại là một phần của tu dưỡng.
Con người thường muốn được người khác ngước nhìn, nhưng sâu trong lòng, điều chúng ta cần hơn lại là được yêu thương. Được ngưỡng mộ đem đến cảm giác thành công, còn được yêu thương đem lại cảm giác có chỗ để trở về.
Phước báo cao nhất: Trí tuệ, duyên tu hành và sự giải thoát
Cao nhất không phải là có thêm thứ gì, mà là thức tỉnh, hạng phước này lại được chia thành ba tầng.
Tầng thứ nhất là phước báo của trí tuệ. Trí tuệ không phải khôn lỏi, phản ứng nhanh hay giỏi tính toán. Đó là khả năng nhìn vào bản chất của vấn đề, nhìn thấy lòng tham, nỗi sợ và sự chấp trước trong chính mình. Người khôn có thể tìm cách thắng người khác; người có trí tuệ lại biết lúc nào nên dừng.
Tầng thứ hai là phước báo có duyên tu hành. Trong quan niệm Phật giáo được trình bày trong tài liệu, được làm thân người, có cơ hội nghe Phật Pháp, tin và thực hành đều được xem là những nhân duyên rất quý.
Tầng thứ ba là phước báo giải thoát. Giải thoát không chỉ được hiểu như câu chuyện ở tương lai, mà còn là khả năng thoát khỏi sự chi phối của tham lam, giận dữ, sợ hãi và những chấp trước ngay trong hiện tại.
Đi đến cuối cùng, bốn loại phước báo không nhằm bảo con người phải từ bỏ cái đẹp, tiền bạc hay gia đình. Điều quan trọng là hiểu thứ tự của chúng.
Nhan sắc đáng quý nhưng không thể thắng thời gian. Tiền bạc cần thiết nhưng không mua được mọi thứ. Gia đình là chỗ dựa lớn nhưng cũng cần được trân trọng từng ngày. Còn trí tuệ và sự tu dưỡng giúp con người biết nên giữ điều gì, nên buông điều gì và nên sống thế nào trước những đổi thay không thể tránh khỏi.
Có lẽ phước của một đời người không chỉ nằm ở chỗ ta được ban cho bao nhiêu, mà còn ở chỗ khi phước đến, ta có đủ đức để giữ, đủ trí tuệ để dùng và đủ tỉnh táo để không biến chính phước lành ấy thành nguyên nhân khiến mình khổ đau.
Tiểu Hoa biên tập