Khi còn trẻ, chúng ta thường nghĩ rằng có được càng nhiều thì cuộc đời càng tốt. Nhiều tiền hơn một chút, thành công hơn một chút, vị trí cao hơn một chút… Dường như chỉ cần không ngừng có thêm, con người rồi sẽ chạm đến hạnh phúc.

• Càng trưởng thành, càng hiểu: Không phải chuyện gì cũng cần nói ra
• Ở đời, ai cũng có lúc cần được người khác chừa cho một con đường

Nhưng càng đi qua nhiều năm tháng, ta càng hiểu: không phải thứ gì có thể có được cũng đáng để có. Bởi trên đời này, mọi thứ đều có cái giá của nó.

Có những khoản tiền kiếm được bằng sức khỏe.

Có những thành công đổi bằng những năm tháng không còn thời gian cho gia đình.

Có những vị trí đạt được bằng sự mệt mỏi và những đêm dài không thể ngủ yên.

Cũng có những mối quan hệ, ta cố giữ đến mức cuối cùng đánh mất cả lòng tự trọng của mình.

Đến một lúc nào đó, câu hỏi quan trọng không còn là:

“Ta có thể có được thứ này hay không?”

Mà là:

“Để có được nó, ta phải đánh đổi điều gì?”

Lão Tử nói:

“Tri túc giả phú.” Người biết đủ là người giàu.

Cái giàu mà cổ nhân nói đến không chỉ nằm ở chỗ có bao nhiêu tiền bạc.

Một người có rất nhiều nhưng ngày nào cũng sợ mất, chưa chắc đã giàu.

Một người có được mọi thứ nhưng phải đánh đổi sức khỏe, tình thân và sự bình an, chưa chắc đã là người có phúc.

Có một câu chuyện về Đào Uyên Minh, nhà thơ nổi tiếng thời Đông Tấn.

Ông từng làm huyện lệnh Bành Trạch. Nhưng theo điển tích được ghi trong Tấn thư, khi có Đốc bưu xuống huyện, người bên cạnh khuyên ông phải chỉnh đốn y phục để ra nghênh tiếp.

Đào Uyên Minh không muốn vì bổng lộc mà phải khom lưng làm điều trái với chí hướng của mình. Cuối cùng, ông quyết định từ quan, trở về với ruộng vườn.

Người đời sau thường nhắc đến điển tích:

“Không thể vì năm đấu gạo mà khom lưng.”

Điều đáng suy ngẫm không phải là Đào Uyên Minh xem nhẹ tiền bạc hay không, mà là ông hiểu rằng có những thứ dù có thể đổi lấy lợi ích, cũng không đáng để đánh đổi sự tự tại và phẩm giá của mình.

Càng trưởng thành, ta càng nhận ra: không phải mọi cơ hội đều phải nắm lấy, không phải mọi cuộc hơn thua đều phải giành phần thắng.

Có những thứ mất đi có thể kiếm lại. Nhưng có những thứ một khi đã đánh đổi, chưa chắc còn cơ hội lấy lại.

Một cơ thể đã kiệt quệ.

Một người thân đã rời xa.

Một tuổi trẻ đã đi qua.

Bởi vậy, biết đủ không phải là ngừng cố gắng.

Ta vẫn có thể kiếm tiền, theo đuổi sự nghiệp và mong muốn một cuộc sống tốt hơn. Nhưng trước khi chạy theo một điều gì đó, có lẽ nên tự hỏi:

Thứ mình muốn có, có thật sự đáng để đánh đổi những gì mình đang có hay không?

Đến cuối cùng, một đời người không nằm ở chỗ sở hữu được bao nhiêu. Mà là sau tất cả những gì đã đi qua, ta còn giữ được bao nhiêu điều quan trọng.

Chữ “đủ” không phải là có ít, mà là biết điều gì mình cần, điều gì không đáng để đánh đổi.

Và quan trọng hơn cả:

Có những thứ, dù có thể đổi lấy rất nhiều, ta cũng không muốn đánh mất.

Khai Tâm biên tập