Cây “Nắp ấm” Loài thực vật săn mồi 

Nếu bạn nào đã từng đọc truyện hoặc xem phim Thuỷ Hử của Trung Quốc, chắc hẳn các bạn đã nghe đến món "bánh bao nhân thịt người" của nữ gian đạo Tôn Nhị Nương. Nhân vật giang hồ này cùng chồng mở một quán rượu ven đường. Khách qua đường vào đây ăn uống, sẽ bị vợ chồng Nhị Nương đánh thuốc mê, cướp mất tài sản, và không chỉ có vậy, họ còn bị đưa đến lò mổ để lấy thịt. Trong một lần, Tôn Nhị Nương đụng độ với Võ Tòng, hai bên đánh nhau tơi bời và cuối cùng Nhị Nương đã bị thua. Nhân duyên này đã đưa họ đến kết tình huynh đệ, rồi sau này họ cùng nhau về với Lương Sơn Bạc.

Câu chuyện về loài cây ăn thịt có tên là “Nắp ấm” cũng tương tự. Giống như Tôn Nhị Nương, những cái cây có màu sắc sặc sỡ và hoa văn đẹp mắt này cũng làm "mê mẩn" những chàng ong nàng bướm đang dập dìu xung quanh. Để tăng thêm sức "quyến rũ", nhóm cây này còn tiết ra loại mật có hương vị cực kỳ ngọt ngào. Khi có  những vị khách đường xa lỡ bước đặt chân vào “quán ăn nắp ấm”  này rồi, thì gần như chắc chắn họ sẽ bị làm cho mê mẩn và kết cục là họ có mặt tại  lò mổ...

Loài cây nắp ấm này đều có những cái "ấm" được đậy "nắp", giúp cho nước mưa không rơi vào bên trong lòng "ấm", nhằm đảm bảo nồng độ dịch vị được cây tiết ra không bị pha loãng. Còn cái "ấm", vốn được tạo ra nhờ sự quây lại thành túi tròn của những chiếc lá đặc biệt. Những chiếc lá này có hai mặt, mặt trong và mặt ngoài với tính chất khác nhau. Ở bên ngoài chúng hoàn toàn bình thường, nhưng được tô vẽ thêm những hoa văn có màu sắc sặc sỡ, mọi loài côn trùng có thể đậu lên đó và di chuyển dễ dàng. Nhưng mặt bên trong lại hoàn toàn khác. Một khi con mồi đã rơi vào đây, thì có tới 99%  là không có lối  thoát.

Giáo sư Tanya Renner, thuộc Đại học California, chuyên nghiên cứu về cây nắp ấm, cho biết: "Bên trong đó có rất nhiều rãnh với kiểu vi cấu trúc đặc biệt khiến cho các loài côn trùng không thể đậu bám lên đó được". Mặt trong này thậm chí còn rất trơn và bề mặt giống như sáp. "Khi có thêm nước, thì nó còn trơn trượt hơn nữa. Nó giống như là bạn đang chơi trò trượt băng trên bề mặt của một chiếc lá", 

Cấu tạo của nó khiến cho những con côn trùng di chuyển bằng chân và những con côn trùng biết bay, đều khó lòng thoát khỏi một kết cục là bị mất đi sinh mạng. Sự hấp dẫn của thứ dịch vị được tiết ra trong lòng ấm, chính là chúng được mang theo hương vị ngọt và có sức hấp dẫn đối với những vị khách không mời mà đến. Một khi cánh của con côn trùng nào đó bị dính thứ dịch này, thì chúng gần như không thể cất cánh. Và lúc đó chiếc ấm, sẽ phát huy chức năng của  một chiếc dạ dày phiên bản thực vật, chính là bắt đầu tiến trình tiêu hoá con mồi.

Nhiều câu hỏi đã được đặt ra: rằng tại sao lại có sự xuất hiện của những loài thực vật "ăn động vật" kỳ lạ đến vậy? Vì thông thường, thực vật nằm dưới cùng trong chuỗi thức ăn của sinh giới. Hầu như loài thực vật ăn thịt này đều có điểm chung là sinh sống ở những vùng đất khô cằn, thiếu dinh dưỡng, đặc biệt là thiếu nitrogen, nguyên tố quan trọng giúp tạo ra DNA và protein

Chúng ta hãy nói về khẩu phần ăn của cây nắp ấm. Nếu nói đến khẩu phấn ăn của cây nắp ấm, thì những loài có xương sống về cơ bản là không nằm trong thực đơn của chúng

So với côn trùng, các loài động vật có xương sống như thú có vú, bò sát... thường có kích thước lớn hơn và cũng khó tiêu hoá hơn, vì xương của chúng làm bằng calcium. Đối với cây nắp ấm, Nếu để có được một món ăn bằng những loài động vật này, đòi hỏi tốn rất nhiều công sức cũng như mang theo nhiều rủi ro là có thể con mồi sẽ xé nát lòng "ấm". Tuy nhiên,  các loài động vật này thường hay đại tiện vào lòng ấm, trong khi phân của chúng lại thường chứa nhiều nitrogen, một nguyên tố quan trọng giúp tạo ra DNA và protein.

Năm 2009, một nhóm các nhà khoa học thuộc Đại học “Con đường Hoàng gia” (Canada) đã du lịch đến những cánh rừng trên núi cao ở Malaysia để nghiên cứu một loài nắp ấm có tên là Nepenthes lowii. Họ nhận ra loài nắp ấm này có hai loại khác nhau - một loại nằm gần với mặt đất (gọi là terrestrial) và một loại vươn cao trong không khí (gọi là aerial). Loại "ấm" mặt đất được dùng để dụ dỗ các côn trùng theo cách truyền thống. Nhưng loại "ấm" trên cao, lại chỉ có duy nhất một "khách qua đường" đó là  loài chuột núi Tupaia montana.

Mỗi khi đói bụng, loài chuột này thường tìm đến những cái "ấm" vì ở đó đã có sẵn món ăn tuyệt hảo vừa thơm vừa ngọt để thưởng thức. Sau khi bữa tiệc kết thúc, chúng sẽ "gửi lại" những cục phân giàu nitrogen vào trong lòng ấm. Các nhà khoa học, sau khi phát hiện ra hiện tượng này, họ đã tiến hành phân tích để truy tìm vết dựa trên các đồng vị nguyên tố. Kết quả họ đã  xác nhận, có từ 57–100% nguồn nitrogen trong các cây nắp ấm N. lowii đến từ phân của loài chuột núi .

Sau khi khám phá này được công bố, nó đã mở đầu cho một làn sóng mới trong giới sinh vật học. Người ta bắt đầu đặt ra câu hỏi - liệu các loài nắp ấm có ăn thịt các loài thú hay không?

Một gợi ý thú vị cho câu trả lời này, đó là trên thực tế có những loài nắp ấm phát triển đến mức chiều dài thân của nó lên tới 6 mét, hoa của nó cao tới 1 mét và cái "ấm" của nó sâu tới 40 cm, trong lòng chứa được tới 2 lít dung dịch! Về lý thuyết, chúng hoàn toàn có thể tiêu hoá được các loài gặm nhấm kích thước nhỏ.

Quay lại với việc "ăn thịt" của cây nắp ấm. Tuy rằng nghe có vẻ việc săn mồi và thưởng thức con mồi rất đơn giản và dễ dàng, nhưng trên thực tế không phải loài ăn thịt này không có những "phiền não". Như, làm thế nào để tiêu hoá con mồi cũng là cả một vấn đề. Bởi vì côn trùng là những loài có vỏ bọc quanh thân rất cứng, được tạo ra từ một loại protein có tên là chitin. Cấu trúc của loại protein này cực kỳ cứng đầu khi chúng đối mặt với các loại enzyme tiêu hoá. Do vậy trước khi có thể nhận được dưỡng chất từ những con mồi, cây nắp ấm buộc phải tiết ra một loại enzyme đặc biệt gọi là chitinase . Chitinase được giao nhiệm vụ là phải cắt xé lần lượt lớp vỏ cứng đầu của con mồi. Sau khi lớp chitin bị bóc tách, loài cây ăn thịt mới tiết ra các enzyme tiêu hoá khác nhau tuỳ theo bộ phận trong cơ thể con mồi. Như vậy có thể nói, cây nắp ấm cũng có nhứng bước tiến hóa không ngừng để thích nghi với điều kiện sống của chúng. Cũng có thể nói, chúng là một trong những loại thực vật rất được tạo hóa ưu đãi.

Thực vật trên hành tinh này quả là kỳ bí và thú vị. Chúng đang mang đến cho chúng ta những cảm xúc lạ khi chúng ta chú ý theo dõi chúng, khiến cho chúng ta đôi khi dường như đang sống với chính cuộc sống của chúng. Vậy bạn và tôi, chúng ta cũng rất nên quan tâm và lắng nghe chúng một lần thử xem, biết đâu chúng ta lại bị sắc đẹp và hương thơm vị ngọt của chúng hấp dẫn! Tất nhiên chúng sẽ không ăn thịt chúng ta rồi. Như vậy chẳng phải cũng rất tốt sao?