Trí tuệ nuôi dạy con cái đỉnh cao của cổ nhân: Yêu con có “bảy điều không trách”, nuôi dưỡng một đứa trẻ có nội tâm giàu có. Nhiều bậc cha mẹ thường nói: “Yêu càng sâu thì trách càng nghiêm”, hễ thấy con phạm lỗi là không kìm được mà lập tức phê bình, dạy dỗ. Nhưng thực ra, giáo dục chưa bao giờ chỉ là đúng hay sai, mà quan trọng là đúng thời điểm chọn sai thời điểm để trách mắng, không những không giúp sửa sai, mà còn để lại tổn thương tâm lý khó phai trong lòng trẻ.

• “Sắc” - Một cơ chế vận hành âm thầm nhưng quyết định vận mệnh cả đời người
• Bốn đồng bạc đã cướp đi "tinh thần và nghị lực" của một cậu bé
• Vì sao quý nhân từng nâng đỡ ta, rồi cuối cùng lại dần rời xa

“Yêu con có bảy điều không trách” mà ông bà để lại chính là trí tuệ nuôi dạy giản dị mà sâu sắc. Hôm nay, chúng ta cùng nhìn lại điều này.

Không trách lúc bệnh, chăm sóc mới là liều thuốc tốt nhất

Khi trẻ bị ốm, điều cần làm nhất là gác lại mọi lời trách mắng, tập trung chăm sóc cơ thể con. Đợi đến khi trẻ hoàn toàn hồi phục, tinh thần ổn định, rồi nhẹ nhàng trao đổi về những thói quen cần điều chỉnh, khi đó trẻ mới thực sự lắng nghe.

Không trách khi ăn, dưỡng dạ dày cũng là dưỡng tâm

Người xưa nói: “Ăn không nói, ngủ không lời”, bàn ăn thực ra là “vùng cấm” của giáo dục. Đông y cho rằng “tỳ vị là gốc của hậu thiên”, chỉ khi tâm trạng thư giãn, con người mới tiêu hóa tốt.

Thế nhưng nhiều cha mẹ lại biến bàn ăn thành “tòa án”: vừa ngồi xuống đã bắt đầu trách mắng nào là điểm số giảm sút, nào là kén ăn, không ngoan…

Lâu dần, trẻ ăn trong trạng thái căng thẳng, không chỉ ảnh hưởng tiêu hóa mà còn hình thành nỗi sợ với bữa ăn, coi việc ăn uống là gánh nặng.

Thay vì giảng dạy trên bàn ăn, hãy trò chuyện nhẹ nhàng: hỏi con hôm nay ở trường có gì vui, cuối tuần muốn đi đâu… Sự thoải mái ấy còn nuôi dưỡng tâm hồn hơn cả trăm lời dạy.

 Không lật lại chuyện cũ, cho con một giấc ngủ yên

Buổi tối, khi chuẩn bị đi ngủ, tâm lý trẻ là lúc yếu nhất. Thế nhưng nhiều cha mẹ lại tranh thủ “tổng kết”, lôi lại mọi lỗi sai trong ngày để trách mắng.

Việc bị mắng trước khi ngủ gây hại nhiều hơn tưởng tượng: trẻ mang theo cảm giác tủi thân, sợ hãi đi vào giấc ngủ, dễ mất ngủ, mơ nhiều, lâu dần tích tụ cảm xúc tiêu cực, trở nên nhút nhát, không dám tìm sự giúp đỡ.

Thay vì trách mắng, hãy dành cho con sự dịu dàng: một câu chuyện nhỏ, một cái ôm, một lời “ba mẹ yêu con” đó mới là sự bảo vệ tốt nhất.

Không trách trước mặt người khác, giữ thể diện cho con

Nhiều người tin rằng “dạy con trước mặt người khác” mới hiệu quả, nhưng đó là sai lầm lớn.

Dù còn nhỏ, trẻ cũng có lòng tự trọng mạnh mẽ. Việc quát mắng, vạch lỗi trước mặt người khác chính là làm tổn thương lòng tự trọng ấy. Trẻ lớn lên trong môi trường đó dễ rơi vào hai cực đoan: hoặc tự ti, rụt rè; hoặc tích tụ oán giận và trở nên phản kháng.

Giáo dục khôn ngoan là: giữ thể diện cho con trước người ngoài, về nhà mới nhẹ nhàng sửa sai. Hiệu quả gấp nhiều lần việc làm con xấu hổ nơi công cộng.

Không dội gáo nước lạnh, giữ lại sự ấm áp tuổi thơ

Những dịp lễ tết, sinh nhật, hay khi con đạt thành tích tốt đó là lúc cảm xúc của trẻ đang ở đỉnh cao. Nếu lúc này bị trách mắng vì một lỗi nhỏ, niềm vui sẽ lập tức sụp đổ, để lại cảm giác hụt hẫng sâu sắc.

Đây vốn là thời điểm tốt để gắn kết tình cảm và nuôi dưỡng cảm giác hạnh phúc. Đừng vì lỗi nhỏ mà phá vỡ không khí. Hãy cùng con tận hưởng niềm vui, rồi khi mọi thứ lắng xuống, nhẹ nhàng góp ý khi đó con sẽ dễ tiếp nhận hơn.

Không trách trong sợ hãi, hãy trấn an trước

Khi trẻ gây ra lỗi hoặc gặp khó khăn, trong lòng vốn đã đầy sợ hãi và bất an. Nếu lúc này cha mẹ lại mắng mỏ, chẳng khác nào “đổ thêm dầu vào lửa”.

Điều trẻ cần lúc này không phải là phê bình, mà là sự thấu hiểu: giúp con ổn định cảm xúc, để con biết rằng “phạm lỗi không sao, chúng ta cùng giải quyết”. Khi bình tĩnh lại, mới dạy con cách sửa sai và tránh lặp lại.

Như vậy, trẻ sẽ học được cách đối diện sai lầm, thay vì trốn tránh hoặc che giấu.

Không trách khi đã hối hận, giữ cho con một lối quay đầu

Nhiều đứa trẻ sau khi phạm lỗi đã tự thấy hối hận, thậm chí chủ động xin lỗi. Nhưng có những cha mẹ vẫn tiếp tục trách móc, phóng đại lỗi lầm để “dạy cho nhớ”.

Thực ra, khi trẻ biết hối lỗi, nghĩa là đã phân biệt đúng sai và đang tự phản tỉnh. Nếu tiếp tục trách mắng quá mức, sẽ dần bào mòn cảm giác hối lỗi, khiến trẻ trở nên bất cần: “Dù đã nhận sai vẫn bị mắng, vậy thì mặc kệ”.

Cho con thêm sự bao dung, để lại một khoảng lùi  đó chính là không gian cho giáo dục phát huy tác dụng.

Giáo dục tốt nhất là yêu có chừng mực, bao dung có giới hạn

Nhiều người hiểu lầm rằng “không trách” là nuông chiều, nhưng không phải vậy. “Bảy điều không trách” không phải là không dạy con, mà là dạy đúng lúc, trách có giới hạn. Bản chất của giáo dục không phải là lúc nào cũng chỉ ra lỗi sai, mà là: Khi con yếu đuối thì biết bảo vệ. Khi con vui thì biết chia sẻ. Khi con sai thì biết bao dung. 

Giữ được bảy nguyên tắc này, bớt đi những lời quát mắng, thêm vào sự dẫn dắt dịu dàng - chúng ta mới có thể nuôi dưỡng một đứa trẻ nội tâm sáng sủa, biết ơn và có nhân cách vững vàng.

Tiểu Hoa biên dịch

Theo: aboluowang