Cùng nhào lộn, khác bản chất (Nguồn hình ảnh: Shen Yun Performing Arts)
Khi thấy các vũ công thực hiện những cú bay người và xoay tròn trên sân khấu, nhiều khán giả lập tức nghĩ đến thể dục dụng cụ. Phản ứng ấy nghe có vẻ hợp lý – bởi hình thức chuyển động quả thực có nhiều nét tương đồng, nhưng thực chất nó lại phản ánh một sự hiểu lầm khá phổ biến. Những động tác thường bị gán cho thể thao hiện đại này không bắt nguồn từ thể dục dụng cụ hay xiếc, mà từ một hệ thống nghệ thuật có lịch sử hàng nghìn năm: múa cổ điển Trung Hoa
Múa cổ điển Trung Hoa có lịch sử hình thành và phát triển kéo dài hàng ngàn năm, gắn liền với tiến trình văn hóa của các triều đại Trung Quốc. Kỹ thuật nhào lộn đã trở thành một phần chính của hình thức múa này. Chúng phát triển từ võ thuật và kinh kịch Trung Quốc, và được gọi là “tan zi gong” – nghĩa là “kỹ năng được biểu diễn trên thảm hoặc chiếu”.
Trong khi đó, thể dục dụng cụ thời kỳ đầu còn đơn giản, chưa có các động tác lộn xoay phức tạp. Olympic 1896 chỉ gồm các nội dung cơ bản, đến 1928 mới có thi đấu dành cho nữ, chủ yếu là các bài thể dục tập thể. Bước ngoặt xảy ra vào cuối thập niên 1970, khi các vận động viên Trung Quốc giới thiệu các kỹ thuật lộn xoay trình độ cao, góp phần hiện đại hóa môn thể dục dụng cụ và lan tỏa sang nhiều loại hình nghệ thuật biểu diễn khác.
Dù là múa Trung Hoa cổ điển hay thể dục dụng cụ thì đều có yêu cầu nghiêm ngặt về hình thức và sự chính xác khi thể hiện các động tác kỹ thuật có độ khó cao. Khác biệt cốt lõi giữa chúng nằm ở mục đích của những kỹ thuật này. Trong thể dục dụng cụ thì kỹ thuật là mấu chốt của cuộc thi, các vận động viên cần thực hiện chính xác để đạt yêu cầu về điểm số. Với múa Trung Hoa cổ điển, hình thức hay kỹ thuật thôi vẫn là chưa đủ, mọi động tác nhào lộn hay nhảy vọt đều phải có ý nghĩa và thể hiện được cảm xúc. Những động tác có độ khó cao mang lại ấn tượng mạnh và nguồn năng lượng dồi dào cho màn trình diễn, đồng thời làm phong phú thêm ngôn ngữ biểu đạt của các điệu múa.
Nhiều động tác kỹ thuật quen thuộc trong thể dục dụng cụ ngày nay – như nhào lộn trước tư thế co gối, nhào lộn trước không chạm tay, nhào xoay 180 độ, đá bướm,… hay các dạng bật nhảy và xoay người phức tạp – đã tồn tại từ lâu trong hệ thống “tan zi gong” của múa cổ điển Trung Hoa. Theo thời gian, các kỹ thuật này xuất hiện trên sân khấu thi đấu quốc tế và dần được tiếp nhận, đặc biệt trong các bài thi trên sàn. Việc đối chiếu những động tác cụ thể này cho thấy sự giao thoa rõ ràng về mặt kỹ thuật giữa hai lĩnh vực. Tuy nhiên, cùng một ngôn ngữ chuyển động ấy lại được đặt trong những mục đích khác nhau. Chính sự khác biệt về mục đích này giúp lý giải vì sao các động tác giống nhau có thể mang ý nghĩa hoàn toàn khác biệt trên sân khấu múa và trong thi đấu thể thao. Trong bối cảnh đó, các đoàn nghệ thuật đương đại như Shen Yun đã góp phần đưa múa cổ điển Trung Hoa trở lại sân khấu quốc tế, giúp khán giả ngày nay có cơ hội tiếp cận trọn vẹn ngôn ngữ chuyển động mang chiều sâu lịch sử này
Cùng là nhào lộn, nhưng không cùng bản chất. Những cú xoay mình hay bay người trên sân khấu múa Trung Hoa cổ điển không nhằm chinh phục điểm số, mà nhằm truyền tải cảm xúc, câu chuyện và tinh thần văn hóa được bồi đắp qua hàng nghìn năm lịch sử. Thông qua các chương trình biểu diễn như Shen Yun, ngôn ngữ chuyển động ấy không chỉ được bảo tồn mà còn được tái hiện sống động trên sân khấu, giúp khán giả cảm nhận trọn vẹn chiều sâu nghệ thuật ẩn chứa trong từng động tác.
Mời các độc giả thưởng thức kỹ thuật lộn nhào của các nghệ sỹ Shen Yun tại đây:
Kỳ Mỹ (t/h)