Mẹ tôi năm nay đã ngoài sáu mươi. Trong ký ức của tôi, mẹ là một người phụ nữ hiền lành, đảm đang, khéo tay và giàu tình yêu thương. Chỉ cần nhìn cách mẹ chăm chút căn bếp, chăm chút từng bữa cơm, tôi có thể cảm nhận được mẹ yêu gia đình nhiều như thế nào.
Một ngày 3 bữa, không thấy ngày nào mà bếp không đỏ lửa. Những ngày cuối năm, khi việc nấu nướng, cúng kiếng nhiều hơn, gian bếp gần như trở thành “thế giới riêng” của mẹ. Tôi từng nghĩ, mẹ tôi chính là nhân vật quan trọng tạo ra một cảm giác đủ đầy cho cả nhà. Mẹ chỉ cần bước vào gian bếp, bằng một cách thần kỳ nào đó, mẹ không chỉ nấu ra những bữa cơm, mẹ còn nấu ra sự gắn kết trong gia đình, nấu ra cả một món ăn đặc biệt mang tên “an yên” nữa…
Nhà tôi có một anh trai và bốn chị em gái. Nhà đông con gái, nên ngay khi chúng tôi còn nhỏ, chị em tôi đã được mẹ vừa chỉ dạy vừa cho làm việc nhà, bao gồm cả nấu nướng những món đơn giản, mẹ dạy chúng tôi từ những điều rất nhỏ: cách vo gạo, nêm canh, nhóm lửa, dọn bếp…Mẹ hay nói: “Cái bếp là nơi giữ lửa cho gia đình. Một ngày có bận mấy thì cũng phải cho bếp đỏ lửa ít nhất một lần.”
Rồi mẹ còn kể cho chị em tôi nghe về sự tích Ông Táo. Mẹ nói ông Táo tuy ở trong bếp, nhưng ông sẽ chứng kiến mọi chuyện lớn nhỏ của gia đình. Ông sẽ ghi chép lại mỗi người sống thế nào, làm như thế nào trong xuyên suốt một năm. Sau đó đến ngày hai mươi ba tháng Chạp hàng năm, Ông Táo cưỡi cá chép bay về trời, mang theo những gì đã thấy, đã nghe, đã ghi lại suốt một năm để tâu lại với Ngọc Hoàng. Lúc đó nghe mẹ kể, tôi đã tin câu chuyện có thật nên tôi đã rất cố gắng học hành chăm chỉ, những lúc không bận học thì tôi phụ giúp mẹ việc nhà…và tôi sống với những điều đó cho đến mãi lúc tôi đi lấy chồng.
Với nhà tôi, ngày cúng Ông Táo chưa bao giờ là việc của riêng một người. Mẹ luôn bắt đầu sửa soạn từ sớm. Mẹ không vội vàng, cũng không hấp tấp. Mẹ phân công từng việc cho chị em tôi. Người cắm hoa, người sắp mâm trái cây, người xếp giấy tiền vàng bạc...khâu quan trọng và mất thời gian nhất là lau dọn bếp thì mẹ thường tự làm. Mẹ lau từng góc, sắp từng món, chỉnh từng chi tiết rất chu đáo. Mẹ bảo: “Phải để bếp cho tinh tươm, Ông Táo mới vui lòng mà về trời.”
Bây giờ trưởng thành, nhớ lại những khoảng thời gian lúc nhỏ ấy với mẹ, tôi nhận ra mẹ luôn là người gìn giữ sự an yên và gắn kết cho gia đình, bằng chính những bữa ăn mẹ nấu, những mâm cơm quây quần, những niềm tin vào việc con người biết sống tử tế, tốt đẹp thì trời đất cũng sẽ phù hộ. Nhờ niềm tin lặng lẽ ấy của mẹ, suốt tuổi thơ tôi cho đến tận bây giờ, dù đã lập gia đình và sống xa nhà, mỗi lần trở về, chỉ cần bước vào nhà, nhìn thấy mẹ, được cùng cả nhà ngồi ăn bữa cơm mẹ nấu là lòng tôi đã thấy bình yên. Dù là mâm cỗ đầy hay chỉ có đĩa cá kho với tô canh rau…chỉ cần khoảnh khắc cả nhà quây quần bên mâm cơm chợt thấy 1 năm bao vất vả, lo toan, bao mong cầu, hơn thua được mất…dường như tan biến hết để nhường chỗ cho sự bình an và ấm áp lan tỏa cả căn nhà.
Chắc có lẽ do cuộc sống hôm nay đã khác nhiều. Mọi thứ dường như nhanh hơn, ai cũng bận rộn hơn, có nhiều mong muốn hơn và song song đó cũng nhiều nỗi lo hơn. Đàn ông hay phụ nữ thì đều ra ngoài mưu sinh. Thời gian như bị chia nhỏ thành nhiều mảnh, lớp nào cho công việc, lớp nào là áp lực, rồi những kế hoạch nối tiếp nhau. Thời gian cho gia đình giường như cũng ít hơn, gian bếp mỗi nhà đâu đó chắc cũng không còn được giữ lửa nhiều như trước đây.
Có lẽ vì vậy mà những ngày Tết trở nên ý nghĩa và quý hơn bao giờ hết. Vì đó là lúc mọi người có thời gian dừng lại dọn dẹp một năm đã qua, có thời gian trở về với gia đình. Cùng nhau sửa soạn mâm cúng. Cùng nhau ăn một bữa cơm gia đình ngày đầu năm mới. Những ngày đó gian bếp lại đỏ lửa. Ông Táo lại lắng nghe những điều thầm thì của các gia đình. Và cảm giác an hòa lại được gieo xuống cho một năm mới.
Bây giờ, khi cũng đã là một người vợ, người mẹ của hai đứa trẻ. Tôi bắt đầu hiểu sâu hơn ý nghĩa của những tín ngưỡng, những tập tục mà ông bà để lại. Hiểu rằng đằng sau việc cúng Ông Táo không chỉ là niềm tin tâm linh, mà là một cách con người tự nhắc mình giữ lại điều quan trọng nhất: sự an ấm trong gia đình.
Có lẽ với tôi, ý nghĩa sâu nhất của ngày Ông Táo về trời chính là ở đó. Không chỉ là một mâm cúng để xin những điều tốt đẹp, mà nó còn là lời nhắc chúng ta về cách sống, cách nuôi dưỡng và gìn giữ những giá trị đạo đức đúng đắn trong mỗi việc ta làm, đó chính là nền tảng vững chắc nhất để tâm ta luôn giữ được An Lạc trong cuộc sống đầy biến động mỗi ngày.
Trang Tulip